श्री दसम् ग्रन्थः

पुटः - 1053


ਰਾਜ ਜਾਰ ਕੌ ਲੈ ਦਿਯੋ ਐਸੇ ਖੇਲਿ ਖਿਲਾਰਿ ॥੧੨॥
राज जार कौ लै दियो ऐसे खेलि खिलारि ॥१२॥

राज च स्वप्रेमिकाम् आदाय। एतादृशं क्रीडां क्रीडितवान्। १२.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਪਖ੍ਯਾਨੇ ਤ੍ਰਿਯਾ ਚਰਿਤ੍ਰੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਬਾਦੇ ਇਕ ਸੌ ਸਤਸਠਵੋ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੧੬੭॥੩੩੦੮॥ਅਫਜੂੰ॥
इति स्री चरित्र पख्याने त्रिया चरित्रे मंत्री भूप संबादे इक सौ सतसठवो चरित्र समापतम सतु सुभम सतु ॥१६७॥३३०८॥अफजूं॥

अत्र श्रीचरितोपख्यानस्य त्रिचरितस्य मन्त्री भूपसंवादस्य १६७तमोऽध्यायः समाप्तः, सर्वं शुभम्। १६७.३३०८ इति । गच्छति

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

द्वयम् : १.

ਪਛਿਮ ਕੋ ਰਾਜਾ ਰਹੈ ਰਨ ਮੰਡਨ ਸਿੰਘ ਨਾਮ ॥
पछिम को राजा रहै रन मंडन सिंघ नाम ॥

पश्चिमे (देशे) रणमण्डनसिंहः नाम राजा आसीत्

ਦੇਸ ਦੇਸ ਕੇ ਏਸ ਜਿਹ ਪੂਜਤ ਆਠੋ ਜਾਮ ॥੧॥
देस देस के एस जिह पूजत आठो जाम ॥१॥

यं देशराजाः अष्टघण्टां पूजयन्ति स्म। १.

ਵਾ ਰਾਜਾ ਕੀ ਬਲਿਭਾ ਜੋਤਿ ਮਤੀ ਸੁਭ ਕਾਰਿ ॥
वा राजा की बलिभा जोति मती सुभ कारि ॥

सा राज्ञः पत्नी जोति मति नाम शुभम् ।

ਤੀਨ ਭਵਨ ਭੀਤਰ ਨਹੀ ਜਾ ਸਮ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰਿ ॥੨॥
तीन भवन भीतर नही जा सम राज कुमारि ॥२॥

तस्याः सदृशानां त्रयाणां जनानां मध्ये राजकुमारी नासीत् । २.

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चतुर्विंशतिः : १.

ਏਕ ਪਾਤ੍ਰ ਰਾਜਾ ਪਹਿ ਆਈ ॥
एक पात्र राजा पहि आई ॥

(एकदा) एकः वेश्या ('पात्रः') राज्ञः समीपम् आगतः।

ਨਿਜੁ ਹਾਥਨ ਬਿਧਿ ਜਾਨੁ ਬਨਾਈ ॥
निजु हाथन बिधि जानु बनाई ॥

(एतावत्सुन्दरी) कलाकारेन स्वहस्तेन कृता इव।

ਤਾ ਪਰ ਅਟਕ ਰਾਵ ਕੀ ਭਈ ॥
ता पर अटक राव की भई ॥

राजा तस्य प्रेम्णा पतितः

ਰਾਨੀ ਬਿਸਰਿ ਹ੍ਰਿਦੈ ਤੈ ਗਈ ॥੩॥
रानी बिसरि ह्रिदै तै गई ॥३॥

राज्ञी च हृदयात् विस्मृतवती। ३.

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

द्वयम् : १.

ਤਬ ਰਾਨੀ ਚਿਤ ਕੇ ਬਿਖੈ ਰਹੀ ਅਧਿਕ ਹੀ ਖੀਝਿ ॥
तब रानी चित के बिखै रही अधिक ही खीझि ॥

तदा राज्ञी अतीव दुःखिता अभवत्

ਵਾ ਬੇਸ੍ਵਾ ਪਰਿ ਰਾਵ ਕੀ ਸੁਨਿ ਸ੍ਰਵਨਨ ਅਤਿ ਰੀਝਿ ॥੪॥
वा बेस्वा परि राव की सुनि स्रवनन अति रीझि ॥४॥

वेश्यायां नृपस्य क्रुद्धं श्रुत्वा यदा | ४.

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चतुर्विंशतिः : १.

ਦੇਸ ਦੇਸ ਖਬਰੈ ਦੈ ਗਈ ॥
देस देस खबरै दै गई ॥

एषा वार्ता देशं प्राप्तवती

ਬੇਸ੍ਵਨ ਰੀਝਿ ਰਾਵ ਕੀ ਭਈ ॥
बेस्वन रीझि राव की भई ॥

राजा वेश्यामुग्धः इति।

ਅਬਲਾ ਦੇਸ ਦੇਸ ਤੇ ਆਈ ॥
अबला देस देस ते आई ॥

(ततः) देशस्य सर्वतः स्त्रियः आगताः

ਆਨਿ ਰਾਵ ਕੀ ਪੁਰੀ ਸੁਹਾਈ ॥੫॥
आनि राव की पुरी सुहाई ॥५॥

आगत्य च राज्ञः पुरं शोभयति स्म। ५.

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

द्वयम् : १.

ਤਬ ਰਾਨੀ ਕ੍ਰੁਧਿਤ ਭਈ ਧਾਰਿ ਬਦਨ ਮੈ ਮੌਨ ॥
तब रानी क्रुधित भई धारि बदन मै मौन ॥

ततः क्रुद्धा राज्ञी मुखे मौनं कृत्वा (तथा चिन्तयितुं प्रवृत्ता) ।

ਨ੍ਰਿਪ ਅਟਕੇ ਬੇਸ੍ਵਨ ਭਏ ਹਮੈ ਸੰਭਰਿ ਹੈ ਕੌਨ ॥੬॥
न्रिप अटके बेस्वन भए हमै संभरि है कौन ॥६॥

राजा वेश्यासु अटति, (अधुना) कः अस्मान् परिपालयिष्यति। ६.

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चतुर्विंशतिः : १.

ਐਸੋ ਜਤਨ ਕਛੂ ਅਬ ਕਰਿਯੈ ॥
ऐसो जतन कछू अब करियै ॥

अधुना एतादृशं प्रयासं कुर्मः,

ਜਾ ਤੇ ਇਨ ਬੇਸ੍ਵਨ ਕੌ ਮਰਿਯੈ ॥
जा ते इन बेस्वन कौ मरियै ॥

येन एताः सर्वाः वेश्याः वधः करणीयः।

ਲਖਤ ਰਾਵ ਕੇ ਪ੍ਰੀਤਿ ਜਨਾਊ ॥
लखत राव के प्रीति जनाऊ ॥

(ताभिः वेश्याभिः सह) राज्ञः पुरतः प्रेम दर्शयतु

ਛਲਿ ਸੋ ਬਡੋ ਕਲੇਸ ਮਿਟਾਊ ॥੭॥
छलि सो बडो कलेस मिटाऊ ॥७॥

किन्तु वञ्चना महाविग्रहं (तेषां सान्निध्यस्य) परिमार्जयामः। ७.

ਅਧਿਕ ਪ੍ਰੀਤ ਬੇਸ੍ਵਨ ਸੌ ਕੀਨੀ ॥
अधिक प्रीत बेस्वन सौ कीनी ॥

(सः) वेश्याम् अतीव प्रेम्णा पश्यति स्म

ਲਛਮੀ ਬਹੁਤ ਸਭਨ ਕਹ ਦੀਨੀ ॥
लछमी बहुत सभन कह दीनी ॥

सर्वेभ्यः च बहु धनं दत्तवान्।

ਪ੍ਰੀਤਿ ਕਰਤ ਜਿਹ ਨ੍ਰਿਪਤਿ ਹਮਾਰੋ ॥
प्रीति करत जिह न्रिपति हमारो ॥

(तथा च मुखेन वदति यत्) यं अस्माकं राजा प्रियं करोति,

ਸੋ ਹਮ ਕੌ ਪ੍ਰਾਨਨ ਤੇ ਪ੍ਯਾਰੋ ॥੮॥
सो हम कौ प्रानन ते प्यारो ॥८॥

मर्त्यानां अपेक्षया सा अस्माकं प्रियतरा अस्ति। ८.

ਇਹ ਸੁਨਿ ਬੈਨ ਫੂਲ ਨ੍ਰਿਪ ਗਯੋ ॥
इह सुनि बैन फूल न्रिप गयो ॥

इति वचनं श्रुत्वा राजा पूर्णो बभूव |

ਭੇਦ ਅਭੇਦ ਨ ਪਾਵਤ ਭਯੋ ॥
भेद अभेद न पावत भयो ॥

न च (किञ्चित् प्रकारस्य) गुप्तगुप्तं अवगन्तुं शक्तवान्।

ਯਾ ਸੌ ਕਰਤ ਪ੍ਰੀਤਿ ਮੈ ਭਾਰੀ ॥
या सौ करत प्रीति मै भारी ॥

(अहं तत् चिन्तयितुं आरब्धवान्) यम् अहं बहु प्रेम करोमि,

ਰਾਨੀ ਕਰਤ ਤਾਹਿ ਰਖਵਾਰੀ ॥੯॥
रानी करत ताहि रखवारी ॥९॥

राणी तान् रक्षति। ९.

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

द्वयम् : १.

ਸਭ ਰਾਨੀ ਬੇਸ੍ਵਨ ਸਹਿਤ ਲੀਨੀ ਨਿਕਟਿ ਬੁਲਾਇ ॥
सभ रानी बेस्वन सहित लीनी निकटि बुलाइ ॥

(राजा) सर्वान् राज्ञीः वेश्याश्च समीपम् आहूय

ਭਾਤਿ ਭਾਤਿ ਕੇ ਸੁਖ ਕਿਯੇ ਤਿਨ ਤੇ ਗੀਤ ਗਵਾਇ ॥੧੦॥
भाति भाति के सुख किये तिन ते गीत गवाइ ॥१०॥

तथा तेभ्यः गीतानि गायन् बहु सुखं प्राप्तवान्। १०.

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चतुर्विंशतिः : १.

ਐਸੋ ਚਰਿਤ ਨਿਤ ਨ੍ਰਿਪ ਕਰਈ ॥
ऐसो चरित नित न्रिप करई ॥

राजा प्रतिदिनं एतादृशं कार्यं करोति स्म

ਕਛੁ ਰਾਨਿਨ ਤੇ ਸੰਕ ਨ ਧਰਈ ॥
कछु रानिन ते संक न धरई ॥

न च राज्ञीभिः सह किमपि संसर्गं कुर्वन्तु।

ਸਭ ਬੇਸ੍ਵਨ ਤੇ ਧਾਮ ਲੁਟਾਵੈ ॥
सभ बेस्वन ते धाम लुटावै ॥

(राजा) सर्वेषां वेश्याणां गृहं लुण्ठयति स्म।

ਜੋਤਿ ਮਤੀ ਜਿਯ ਮੈ ਪਛੁਤਾਵੈ ॥੧੧॥
जोति मती जिय मै पछुतावै ॥११॥

ज्योतिमतिः (राज्ञी) हृदये अतीव दुःखिता आसीत् (दुःखिता इति अर्थः)।11.

ਤਬ ਰਾਨੀ ਨ੍ਰਿਪ ਤੀਰ ਉਚਾਰੋ ॥
तब रानी न्रिप तीर उचारो ॥

अथ राज्ञी राजानं प्राह ।

ਸੁਨੋ ਨ੍ਰਿਪਤਿ ਜੂ ਬਚਨ ਹਮਾਰੋ ॥
सुनो न्रिपति जू बचन हमारो ॥

हे राजन् ! शृणु माम् |