श्री दसम् ग्रन्थः

पुटः - 1316


ਪੋਸਤ ਭਾਗਿ ਅਫੀਮ ਮੰਗਾਵਹਿ ॥
पोसत भागि अफीम मंगावहि ॥

पोपबीजानां, भाङ्गस्य, अफीमस्य च आदेशेन

ਏਕ ਸੇਜ ਦੋਊ ਬੈਠ ਚੜਾਵਹਿ ॥੭॥
एक सेज दोऊ बैठ चड़ावहि ॥७॥

उभौ एकस्मिन् शयने उपविश्य भोजनं कृतवन्तौ।7.

ਕੈਫਹਿ ਹੋਤ ਰਸਮਸੇ ਜਬ ਹੀ ॥
कैफहि होत रसमसे जब ही ॥

अत्यन्तमत्तमात्रेण ते ।

ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਤ ਦੋਊ ਮਿਲ ਤਬ ਹੀ ॥
क्रीड़ा करत दोऊ मिल तब ही ॥

तदा एव तौ एकत्र रतिक्रीडं क्रीडितवन्तौ।

ਭਾਤਿ ਭਾਤਿ ਤਨ ਆਸਨ ਲੈ ਕੈ ॥
भाति भाति तन आसन लै कै ॥

भिन्न-भिन्न-आसनानि कृत्वा

ਚੁੰਬਨ ਔਰ ਅਲਿੰਗਨ ਕੈ ਕੈ ॥੮॥
चुंबन और अलिंगन कै कै ॥८॥

चुम्बनमालिङ्गनेन च (संयुक्तम्) ॥८॥

ਸ੍ਰਮਿਤ ਭਏ ਅਰੁ ਭੇ ਮਤਵਾਰੇ ॥
स्रमित भए अरु भे मतवारे ॥

श्रान्ताः मत्ताः च यदा ।

ਸੋਇ ਰਹੈ ਨਹਿ ਨੈਨ ਉਘਾਰੇ ॥
सोइ रहै नहि नैन उघारे ॥

अतः निद्रां गतः, नेत्रे न उद्घाटितवान्।

ਪ੍ਰਾਤਿ ਪਿਤਾ ਤਾ ਕੌ ਤਹ ਆਯੋ ॥
प्राति पिता ता कौ तह आयो ॥

तस्य पिता प्रातः तत्र आगतः।

ਜਾਇ ਸਹਚਰੀ ਤਿਨੈ ਜਗਾਯੋ ॥੯॥
जाइ सहचरी तिनै जगायो ॥९॥

सखी गत्वा तान् जागृतवान्। ९.

ਵਹੈ ਸਖੀ ਤਿਹ ਬਹੁਰਿ ਪਠਾਈ ॥
वहै सखी तिह बहुरि पठाई ॥

सा सखी तदा प्रेषिता तत्र (पुनः)।

ਯੌ ਕਹਿਯਹੁ ਰਾਜਾ ਸੌ ਜਾਈ ॥
यौ कहियहु राजा सौ जाई ॥

तत् राज्ञे उक्तम्

ਚੌਕਾ ਪਰਾ ਭੋਜ ਦਿਜ ਕਾਰਨ ॥
चौका परा भोज दिज कारन ॥

ब्राह्मणोत्सवः सज्जीकृतः इति।

ਬਿਨੁ ਨ੍ਰਹਾਏ ਨ੍ਰਿਪ ਤਹ ਨ ਸਿਧਾਰਨ ॥੧੦॥
बिनु न्रहाए न्रिप तह न सिधारन ॥१०॥

(अतः) नृपः स्नानं विना न प्रविशेत्। १०.

ਬਸਤ੍ਰੁਤਾਰਿ ਕਰ ਇਹੀ ਅਨਾਵਹੁ ॥
बसत्रुतारि कर इही अनावहु ॥

(उवाच सखी) वस्त्रं उद्धृत्य अत्र स्नानं कुरु।

ਬਹੁਰ ਸੁਤਾ ਕੇ ਧਾਮ ਸਿਧਾਵਹੁ ॥
बहुर सुता के धाम सिधावहु ॥

ततः कन्यायाः गृहं गच्छतु।

ਭੂਪ ਬਚਨ ਸੁਨਿ ਬਸਤ੍ਰ ਉਤਾਰੇ ॥
भूप बचन सुनि बसत्र उतारे ॥

इति श्रुत्वा राजा कवचमुपार्जयत्

ਚਹਬਚਾ ਮਹਿ ਨ੍ਰਹਾਨ ਸਿਧਾਰੇ ॥੧੧॥
चहबचा महि न्रहान सिधारे ॥११॥

चाउबचे स्नानं कर्तुं च अगच्छत्। ११.

ਜਬ ਡੁਬਿਆ ਕਹ ਭੂਪਤ ਲੀਨਾ ॥
जब डुबिआ कह भूपत लीना ॥

यदा राजा मज्जितवान् तदा .

ਤਬ ਹੀ ਕਾਢਿ ਮਿਤ੍ਰ ਕਹ ਦੀਨਾ ॥
तब ही काढि मित्र कह दीना ॥

तदा एव (राज कुमारी) मित्रं दूरीकृतवान्।

ਬਸਤ੍ਰ ਪਹਿਰਿ ਫਿਰਿ ਤਹਾ ਸਿਧਾਯੋ ॥
बसत्र पहिरि फिरि तहा सिधायो ॥

कवचं धारयित्वा पुनः तत्र ययौ राजा |

ਭੇਦ ਅਭੇਦ ਨ ਕਛੁ ਜੜ ਪਾਯੋ ॥੧੨॥
भेद अभेद न कछु जड़ पायो ॥१२॥

मूर्खः भेदं न अवगच्छत्। १२.

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

द्वयम् : १.

ਸ੍ਯਾਨੋ ਭੂਪ ਕਹਾਤ ਥੋ ਭਾਗ ਨ ਭੂਲ ਚਬਾਇ ॥
स्यानो भूप कहात थो भाग न भूल चबाइ ॥

स राजा बुद्धिमान् आहूय भङ्गसेवनं न विस्मरत् ।

ਇਹ ਛਲ ਛਲਿ ਅਮਲੀ ਗਯੋ ਪਨਹੀ ਮੂੰਡ ਲਗਾਇ ॥੧੩॥
इह छल छलि अमली गयो पनही मूंड लगाइ ॥१३॥

अनेन युक्त्या सः व्यावहारिकेन युक्त्या गत्वा (तस्य राज्ञः) शिरसि जूतां प्रहारं कृतवान् । १३.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਪਖ੍ਯਾਨੇ ਤ੍ਰਿਯਾ ਚਰਿਤ੍ਰੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਬਾਦੇ ਤੀਨ ਸੌ ਪੈਸਠਿ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੩੬੫॥੬੬੩੩॥ਅਫਜੂੰ॥
इति स्री चरित्र पख्याने त्रिया चरित्रे मंत्री भूप संबादे तीन सौ पैसठि चरित्र समापतम सतु सुभम सतु ॥३६५॥६६३३॥अफजूं॥

अत्र श्रीचरितोपख्यानस्य त्रिचरित्रस्य मन्त्री भूप साम्बदस्य ३६५तमस्य चरितस्य समापनम्, सर्वं शुभम्।३६५।६६३३। गच्छति

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चतुर्विंशतिः : १.

ਸੁਨੁ ਰਾਜਾ ਇਕ ਔਰ ਪ੍ਰਸੰਗਾ ॥
सुनु राजा इक और प्रसंगा ॥

हे राजन ! अन्यं प्रकरणं शृणुत, .

ਜਸ ਛਲ ਕੀਨਾ ਨਾਰਿ ਸੁਰੰਗਾ ॥
जस छल कीना नारि सुरंगा ॥

यथा (एकः) सुन्दराङ्गयुक्तः युक्तिं कृतवान्।

ਛਿਤਪਤਿ ਸਿੰਘ ਇਕ ਭੂਪਤ ਬਰ ॥
छितपति सिंघ इक भूपत बर ॥

चितपतिः नाम सुराजा आसीत् ।

ਅਬਲਾ ਦੇ ਰਾਨੀ ਜਾ ਕੇ ਘਰ ॥੧॥
अबला दे रानी जा के घर ॥१॥

तस्य गृहे अबला (देई) नाम स्त्री आसीत् । १.

ਨਾਭ ਮਤੀ ਦੁਹਿਤਾ ਤਿਹ ਸੋਹੈ ॥
नाभ मती दुहिता तिह सोहै ॥

तस्य कन्यायाः नाम नाभा मतिः आसीत् ।

ਸੁਰ ਨਰ ਨਾਗ ਅਸੁਰ ਮਨ ਮੋਹੈ ॥
सुर नर नाग असुर मन मोहै ॥

देवमनुष्यनागदानवहृदयं मोहितवती ।

ਪਦੁਮਾਵਤੀ ਨਗਰ ਤਿਹ ਰਾਜਤ ॥
पदुमावती नगर तिह राजत ॥

पूर्वं (एकः) पादुमावतीनगरः आसीत्

ਇੰਦ੍ਰਾਵਤੀ ਨਿਰਖਿ ਤਿਹ ਲਾਜਤ ॥੨॥
इंद्रावती निरखि तिह लाजत ॥२॥

यद् दृष्ट्वा इन्द्रवती (नगरम्) अपि लज्जिता आसीत्। २.

ਬੀਰ ਕਰਨ ਰਾਜਾ ਇਕ ਔਰੈ ॥
बीर करन राजा इक औरै ॥

तत्र बीर करण इति अन्यः राजा आसीत्

ਭਦ੍ਰਾਵਤੀ ਬਸਤ ਥੋ ਠੌਰੈ ॥
भद्रावती बसत थो ठौरै ॥

यो भद्रवतीपुरे निवसन् |

ਐਂਠੀ ਸਿੰਘ ਪੂਤ ਤਿਹ ਜਾਯੋ ॥
ऐंठी सिंघ पूत तिह जायो ॥

तस्य (गृहे) एथिसिंहः नाम पुत्रः जातः ।

ਨਿਰਖਿ ਮਦਨ ਜਿਹ ਰੂਪ ਬਿਕਾਯੋ ॥੩॥
निरखि मदन जिह रूप बिकायो ॥३॥

यस्य रूपं दृष्ट्वा कामदेवोऽपि पूर्वं विक्रीयते स्म। ३.

ਨ੍ਰਿਪ ਸੁਤ ਖੇਲਨ ਚੜਾ ਸਿਕਾਰਾ ॥
न्रिप सुत खेलन चड़ा सिकारा ॥

(सः) राजकुमारः मृगयाक्रीडां कर्तुं अगच्छत्

ਆਵਤ ਭਯੋ ਤਿਹ ਨਗਰ ਮਝਾਰਾ ॥
आवत भयो तिह नगर मझारा ॥

तत्पुरं च आगतः

ਨ੍ਰਹਾਵਤ ਹੁਤੀ ਜਹਾ ਨ੍ਰਿਪ ਬਾਰਿ ॥
न्रहावत हुती जहा न्रिप बारि ॥

यत्र राज्ञः कन्या स्नानं कुर्वती आसीत्।

ਥਕਤਿ ਰਹਾ ਤਿਹ ਰੂਪ ਨਿਹਾਰਿ ॥੪॥
थकति रहा तिह रूप निहारि ॥४॥

तस्य रूपं दृष्ट्वा सिथलः पतितः । ४.

ਰਾਜ ਸੁਤਾ ਤਿਹ ਊਪਰ ਅਟਕੀ ॥
राज सुता तिह ऊपर अटकी ॥

राज कुमारी (तम् अपि दृष्ट्वा) तस्य प्रेम्णि अभवत्

ਬਿਸਰਿ ਗਈ ਉਤ ਤਿਹ ਸੁਧਿ ਘਟ ਕੀ ॥
बिसरि गई उत तिह सुधि घट की ॥

तस्मिन् च काले देहस्य शुद्धं प्रज्ञां विस्मृतवान्।

ਰੀਝ ਰਹੇ ਦੋਨੋ ਮਨ ਮਾਹੀ ॥
रीझ रहे दोनो मन माही ॥

उभौ (परस्परं प्रति) क्रुद्धौ आस्ताम्।

ਕਛੂ ਰਹੀ ਦੁਹੂੰਅਨਿ ਸੁਧਿ ਨਾਹੀ ॥੫॥
कछू रही दुहूंअनि सुधि नाही ॥५॥

उभयोः कृते स्पष्टा प्रज्ञा नासीत् । ५.

ਤਰੁਨਿ ਗਿਰਾ ਜਬ ਚਤੁਰ ਨਿਹਰਾ ॥
तरुनि गिरा जब चतुर निहरा ॥

कुमारी तं शयितं चतुरं दृष्ट्वा ।