ਪੰਜਾਬੀ 
English 
پنجابی 
Español 
Français 
Deutsch 
Português 
Bahasa Indonesia 
Türkçe 
Tiếng Việt 
Filipino 
Svenska हिंदी संस्कृत 
Nederlands 
Română 
Magyar 
Polski 
Čeština 
Afrikaans 
Italiano Català 
Shqip 
Gaeilge Cymraeg 
Slovenčina 
Slovenščina 
Dansk 
Eesti 
Latviešu 
Lietuvių 
Norsk 
Malti 
Íslenska Galego 
Kreyòl Ayisyen 
Latin 
Bahasa Melayu 
Kiswahili 
Hrvatski 
Suomi 
Русский मराठी ગુજરાતી తెలుగు ಕನ್ನಡ தமிழ் മലയാളം 
বাংলা 
Ελληνικά 
日本語 
中文 اردو سنڌي 
فارسی 
العربية 
עברית 
한국어 श्री दसम् ग्रन्थः
पुटः - 1101
ਬ੍ਯਾਹੀ ਏਕ ਨਰੇਸ ਕੌ ਜਾ ਤੇ ਪੂਤ ਨ ਧਾਮ ॥੧॥
ब्याही एक नरेस कौ जा ते पूत न धाम ॥१॥तस्याः विवाहः राज्ञः आसीत् किन्तु तस्याः पुत्रः नासीत् । १.
ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥चतुर्विंशतिः : १.
ਰਾਜਾ ਜਤਨ ਕਰਤ ਬਹੁ ਭਯੋ ॥
राजा जतन करत बहु भयो ॥राजा बहुप्रयत्नाः अकरोत्
ਪੂਤ ਨ ਧਾਮ ਬਿਧਾਤੈ ਦਯੋ ॥
पूत न धाम बिधातै दयो ॥किन्तु ईश्वरः तस्मै पुत्रदानं न दत्तवान्।
ਤਰੁਨ ਅਵਸਥਹਿ ਸਕਲ ਬਿਤਾਯੋ ॥
तरुन अवसथहि सकल बितायो ॥(तस्य) सम्पूर्णं यौवनावस्था समाप्तम्
ਬਿਰਧਾਪਨੋ ਅੰਤ ਗਤਿ ਆਯੋ ॥੨॥
बिरधापनो अंत गति आयो ॥२॥अन्ते च जरा आगता। २.
ਤਬ ਤਰੁਨੀ ਰਾਨੀ ਸੋ ਭਈ ॥
तब तरुनी रानी सो भई ॥ततः राज्ञी तरुणी अभवत्
ਜਬ ਜ੍ਵਾਨੀ ਰਾਜਾ ਕੀ ਗਈ ॥
जब ज्वानी राजा की गई ॥यदा राज्ञः यौवनं व्यतीतम्।
ਤਾ ਸੌ ਭੋਗ ਰਾਵ ਨਹਿ ਕਰਈ ॥
ता सौ भोग राव नहि करई ॥राजा तं न मनोरञ्जयत्
ਯਾ ਤੇ ਅਤਿ ਅਬਲਾ ਜਿਯ ਜਰਈ ॥੩॥
या ते अति अबला जिय जरई ॥३॥यस्मात् कारणात् सा महिला मनसि बहु दहति स्म (अर्थात् सा दुःखिता आसीत्)। ३.
ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥द्वयम् : १.
ਏਕ ਪੁਰਖ ਸੌ ਦੋਸਤੀ ਰਾਨੀ ਕਰੀ ਬਨਾਇ ॥
एक पुरख सौ दोसती रानी करी बनाइ ॥राणी पुरुषेण सह मित्रतां करोति।
ਕਾਮ ਭੋਗ ਤਾ ਸੌ ਕਰੈ ਨਿਤਿਪ੍ਰਤਿ ਧਾਮ ਬੁਲਾਇ ॥੪॥
काम भोग ता सौ करै नितिप्रति धाम बुलाइ ॥४॥प्रतिदिनं सा तं गृहम् आहूय तस्य सह मैथुनं कृतवती । ४.
ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥चतुर्विंशतिः : १.
ਤਾ ਕੌ ਧਰਮ ਭ੍ਰਾਤ ਠਹਰਾਯੋ ॥
ता कौ धरम भ्रात ठहरायो ॥सः धर्मभ्रातरः हतः
ਸਭ ਜਗ ਮਹਿ ਇਹ ਭਾਤਿ ਉਡਾਯੋ ॥
सभ जग महि इह भाति उडायो ॥एषः विषयः सम्पूर्णे विश्वे प्रसृतः आसीत् ।
ਭਾਇ ਭਾਇ ਕਹਿ ਰੋਜ ਬੁਲਾਵੈ ॥
भाइ भाइ कहि रोज बुलावै ॥सा तं प्रतिदिनं भ्राता इति आह्वयति स्म
ਕਾਮ ਕੇਲ ਰੁਚਿ ਮਾਨ ਕਮਾਵੈ ॥੫॥
काम केल रुचि मान कमावै ॥५॥तथा (तेन सह) रुचिः रुचिपूर्वकं क्रीडति स्म। ५.
ਜੌ ਯਾ ਤੇ ਮੋ ਕੌ ਸੁਤ ਹੋਈ ॥
जौ या ते मो कौ सुत होई ॥(राज्ञी चिन्तितवती यत्) अस्मात् मम पुत्रः भविष्यति,
ਨ੍ਰਿਪ ਕੋ ਪੂਤ ਲਖੈ ਸਭ ਕੋਈ ॥
न्रिप को पूत लखै सभ कोई ॥सर्वे तं राजपुत्रं मन्यन्ते |
ਦੇਸ ਬਸੈ ਸਭ ਲੋਗ ਰਹੈ ਸੁਖ ॥
देस बसै सभ लोग रहै सुख ॥(एतेन सह) देशः जीवति, जनाः सुखेन जीविष्यन्ति
ਹਮਰੋ ਮਿਟੈ ਚਿਤ ਕੋ ਸਭ ਦੁਖ ॥੬॥
हमरो मिटै चित को सभ दुख ॥६॥मम हृदयस्य च सर्वदुःखं दूरं भविष्यति। ६.
ਅੜਿਲ ॥
अड़िल ॥अडिगः : १.
ਭਾਤਿ ਭਾਤਿ ਕੇ ਭੋਗ ਕਰਤ ਤਾ ਸੋ ਭਈ ॥
भाति भाति के भोग करत ता सो भई ॥तेन सह अनेकविधाः अनुग्रहाः आरब्धाः ।
ਨ੍ਰਿਪ ਕੀ ਬਾਤ ਬਿਸਾਰਿ ਸਭੈ ਚਿਤ ਤੇ ਦਈ ॥
न्रिप की बात बिसारि सभै चित ते दई ॥(सः) राजप्रकरणं सर्वं मनसा विस्मृतवान्।
ਲਪਟਿ ਲਪਟਿ ਗਈ ਨੈਨਨ ਨੈਨ ਮਿਲਾਇ ਕੈ ॥
लपटि लपटि गई नैनन नैन मिलाइ कै ॥सा एवं नेत्रे वेष्टयति स्म
ਹੋ ਫਸਤ ਹਿਰਨ ਜ੍ਯੋ ਹਿਰਨਿ ਬਿਲੋਕਿ ਬਨਾਇ ਕੈ ॥੭॥
हो फसत हिरन ज्यो हिरनि बिलोकि बनाइ कै ॥७॥यथा मृगः मृगं दृष्ट्वा फसति।7.
ਇਤਕ ਦਿਨਨ ਰਾਜਾ ਜੂ ਦਿਵ ਕੇ ਲੋਕ ਗੇ ॥
इतक दिनन राजा जू दिव के लोक गे ॥एतेषु दिनेषु राजा स्वर्गं गतः ।
ਨਸਟ ਰਾਜ ਲਖਿ ਲੋਗ ਅਤਿ ਆਕੁਲ ਹੋਤ ਭੈ ॥
नसट राज लखि लोग अति आकुल होत भै ॥राज्यस्य विनाशं दृष्ट्वा जनाः विचलिताः अभवन् ।
ਤਬ ਰਾਨੀ ਮਿਤਵਾ ਕੌ ਲਯੋ ਬੁਲਾਇ ਕੈ ॥
तब रानी मितवा कौ लयो बुलाइ कै ॥अथ राज्ञी मित्रम् आहूतवती
ਹੋ ਦਯੋ ਰਾਜ ਕੋ ਸਾਜੁ ਜੁ ਛਤ੍ਰੁ ਫਿਰਾਇ ਕੈ ॥੮॥
हो दयो राज को साजु जु छत्रु फिराइ कै ॥८॥छत्रं च धारयित्वा राज्यं समर्पितवान्। ८.
ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥चतुर्विंशतिः : १.
ਪੂਤ ਨ ਧਾਮ ਹਮਾਰੇ ਭਏ ॥
पूत न धाम हमारे भए ॥अस्माकं गृहे कोऽपि पुत्रः न जातः
ਰਾਜਾ ਦੇਵ ਲੋਕ ਕੌ ਗਏ ॥
राजा देव लोक कौ गए ॥राजा च स्वर्गं गतः।
ਰਾਜ ਇਹ ਭ੍ਰਾਤ ਹਮਾਰੋ ਕਰੋ ॥
राज इह भ्रात हमारो करो ॥इदानीं मम भ्रातुः शासनं करिष्यति
ਯਾ ਕੈ ਸੀਸ ਛਤ੍ਰ ਸੁਭ ਢਰੋ ॥੯॥
या कै सीस छत्र सुभ ढरो ॥९॥तस्य शिरसि च सूर्यः लम्बयिष्यति। ९.
ਮੇਰੋ ਭ੍ਰਾਤ ਰਾਜ ਇਹ ਕਰੋ ॥
मेरो भ्रात राज इह करो ॥(अधुना) अयं मम भ्राता शासनं करिष्यति
ਅਤ੍ਰ ਪਤ੍ਰ ਯਾ ਕੇ ਸਿਰ ਢਰੋ ॥
अत्र पत्र या के सिर ढरो ॥चत्वारः छत्रं च तस्य शिरसि लम्बयिष्यति।
ਸੂਰਬੀਰ ਆਗ੍ਯਾ ਸਭ ਕੈ ਹੈ ॥
सूरबीर आग्या सभ कै है ॥सर्वान् शूरवीरान् अनुमन्यते।
ਜਹਾ ਪਠੈਯੈ ਤਹ ਤੇ ਜੈ ਹੈ ॥੧੦॥
जहा पठैयै तह ते जै है ॥१०॥यत्र यत्र प्रेषयति तत्र तत्र गमिष्यति। १०.
ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥द्वयम् : १.
ਰਾਨੀ ਐਸੋ ਬਚਨ ਕਹਿ ਦਯੋ ਜਾਰ ਕੌ ਰਾਜ ॥
रानी ऐसो बचन कहि दयो जार कौ राज ॥इत्युक्त्वा राज्ञी (तस्याः) मित्राय राज्यं दत्तवती।
ਮਿਤਵਾ ਕੌ ਰਾਜਾ ਕਿਯਾ ਫੇਰਿ ਛਤ੍ਰ ਦੈ ਸਾਜ ॥੧੧॥
मितवा कौ राजा किया फेरि छत्र दै साज ॥११॥छत्रं राजभूषणं च दत्त्वा मित्रं राजा कृता । ११.
ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥चतुर्विंशतिः : १.
ਸੂਰਬੀਰ ਸਭ ਪਾਇ ਲਗਾਏ ॥
सूरबीर सभ पाइ लगाए ॥सर्वे योद्धा (तस्य मित्रस्य) पादयोः स्थापिताः आसन्
ਗਾਉ ਗਾਉ ਚੌਧਰੀ ਬੁਲਾਏ ॥
गाउ गाउ चौधरी बुलाए ॥ग्रामस्य चौधरी च आहूत।
ਦੈ ਸਿਰਪਾਉ ਬਿਦਾ ਕਰਿ ਦੀਨੇ ॥
दै सिरपाउ बिदा करि दीने ॥तान् सिरपेन सह पुनः प्रेषितवान्
ਆਪਨ ਭੋਗ ਜਾਰ ਸੌ ਕੀਨੈ ॥੧੨॥
आपन भोग जार सौ कीनै ॥१२॥त्वं च मित्रेण सह यौनसम्बन्धं कर्तुं आरब्धवान्। १२.
ਮੇਰੋ ਰਾਜ ਸੁਫਲ ਸਭ ਭਯੋ ॥
मेरो राज सुफल सभ भयो ॥(अधुना) मम राज्यं सफलम् अस्ति
ਸਭ ਧਨ ਰਾਜ ਮਿਤ੍ਰ ਕੌ ਦਯੋ ॥
सभ धन राज मित्र कौ दयो ॥(एवं च) मित्राय सर्वं धनं राज्यं च दत्तवान्।
ਮਿਤ੍ਰ ਅਰੁ ਮੋ ਮੈ ਭੇਦ ਨ ਹੋਈ ॥
मित्र अरु मो मै भेद न होई ॥(सः वक्तुं प्रवृत्तः) मम मित्रस्य च भेदः नास्ति।
ਬਾਲ ਬ੍ਰਿਧ ਜਾਨਤ ਸਭ ਕੋਈ ॥੧੩॥
बाल ब्रिध जानत सभ कोई ॥१३॥(एतत् प्रकरणम्) सर्वे बालकाः वृद्धाः च जानन्ति। १३.
ਸਕਲ ਪ੍ਰਜਾ ਇਹ ਭਾਤਿ ਉਚਾਰੈ ॥
सकल प्रजा इह भाति उचारै ॥सर्वे जनाः एवम् वदन्ति स्म
ਬੈਠਿ ਸਦਨ ਮੈ ਮੰਤ੍ਰ ਬਿਚਾਰੈ ॥
बैठि सदन मै मंत्र बिचारै ॥सा च सभागृहे उपविश्य चिन्तयति स्म
ਨਸਟ ਰਾਜ ਰਾਨੀ ਲਖਿ ਲਯੋ ॥
नसट राज रानी लखि लयो ॥यत् राज्ञी राज्यं भग्नावशेषं दृष्टवती,
ਤਾ ਤੇ ਰਾਜ ਭ੍ਰਾਤ ਕੋ ਦਯੋ ॥੧੪॥
ता ते राज भ्रात को दयो ॥१४॥अतः तस्य भ्रातुः राज्यं दत्तम् । १४.
ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥द्वयम् : १.
ਕੇਲ ਕਰਤ ਰੀਝੀ ਅਧਿਕ ਹੇਰਿ ਤਰਨਿ ਤਰੁਨੰਗ ॥
केल करत रीझी अधिक हेरि तरनि तरुनंग ॥राणी (स्वमित्रस्य) युवा शरीरं क्रीडां क्रीडन्तं दृष्ट्वा अतीव प्रसन्ना अभवत्।
ਰਾਜ ਸਾਜ ਤਾ ਤੇ ਦਯੋ ਇਹ ਚਰਿਤ੍ਰ ਕੇ ਸੰਗ ॥੧੫॥
राज साज ता ते दयो इह चरित्र के संग ॥१५॥एतत् पात्रं कृत्वा राज्यं दत्तवान् । १५.
ਨਸਟ ਹੋਤ ਤ੍ਰਿਯ ਰਾਜਿ ਲਖਿ ਕਿਯੋ ਭ੍ਰਾਤ ਕੌ ਦਾਨ ॥
नसट होत त्रिय राजि लखि कियो भ्रात कौ दान ॥मूर्खाः जनाः एवं वदन्ति स्म यत् (राज्ञी) भ्रातुः कृते राज्यं दत्तवती तत् विनाशं दृष्ट्वा।
ਲੋਗ ਮੂੜ ਐਸੇ ਕਹੈ ਸਕੈ ਨ ਭੇਦ ਪਛਾਨ ॥੧੬॥
लोग मूड़ ऐसे कहै सकै न भेद पछान ॥१६॥परन्तु ते वास्तविकं भेदं अवगन्तुं न शक्तवन्तः । 16.
ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਪਖ੍ਯਾਨੇ ਤ੍ਰਿਯਾ ਚਰਿਤ੍ਰੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਬਾਦੇ ਦੋਇ ਸੌ ਆਠਵੋ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੨੦੮॥੩੯੩੪॥ਅਫਜੂੰ॥
इति स्री चरित्र पख्याने त्रिया चरित्रे मंत्री भूप संबादे दोइ सौ आठवो चरित्र समापतम सतु सुभम सतु ॥२०८॥३९३४॥अफजूं॥अत्र श्रीचरितोपख्यानस्य त्रिचरितस्य मन्त्री भूपसंवादस्य २०८ अध्यायः समाप्तः, सर्वं शुभम्। २०८.३९३४ इति । गच्छति
ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥द्वयम् : १.
ਧਾਰਾ ਨਗਰੀ ਕੋ ਰਹੈ ਭਰਥਰਿ ਰਾਵ ਸੁਜਾਨ ॥
धारा नगरी को रहै भरथरि राव सुजान ॥धरानगरे भर्थरी नाम सुजनराजा निवसति स्म ।
ਦੋ ਦ੍ਵਾਦਸ ਬਿਦ੍ਯਾ ਨਿਪੁਨ ਸੂਰਬੀਰ ਬਲਵਾਨ ॥੧॥
दो द्वादस बिद्या निपुन सूरबीर बलवान ॥१॥चतुर्दशविज्ञानप्रवीणः शूरः बलवान् च । १.
ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥चतुर्विंशतिः : १.
ਭਾਨ ਮਤੀ ਤਾ ਕੇ ਬਰ ਨਾਰੀ ॥
भान मती ता के बर नारी ॥तस्य मातुलः मतिनामिका सुन्दरी राज्ञी आसीत्
ਪਿੰਗੁਲ ਦੇਇ ਪ੍ਰਾਨਨਿ ਤੇ ਪ੍ਯਾਰੀ ॥
पिंगुल देइ प्राननि ते प्यारी ॥पिङ्गुलदेवी च मर्त्यैः अपि प्रियम् आसीत्।
ਅਪ੍ਰਮਾਨ ਭਾ ਰਾਨੀ ਸੋਹੈ ॥
अप्रमान भा रानी सोहै ॥राज्ञीः अप्रतिमशोभा अलङ्कृताः आसन्।
ਦੇਵ ਅਦੇਵ ਸੁਤਾ ਢਿਗ ਕੋ ਹੈ ॥੨॥
देव अदेव सुता ढिग को है ॥२॥किं हितकराः पुरतः देवदैत्यकन्यकाः | २.
ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥द्वयम् : १.
ਭਾਨ ਮਤੀ ਕੀ ਅਧਿਕ ਛਬਿ ਜਲ ਥਲ ਰਹੀ ਸਮਾਇ ॥
भान मती की अधिक छबि जल थल रही समाइ ॥भानमतेः महाशोभा जले लीनः |