याग्यसंस्कारः वेदसंस्कारश्च यः आसीत्,
सर्वान् वैदिकपरम्परान् भक्त्या चकार च
भूमिदानेन रत्नादिदानेन च
भूमिरत्नादिविषये विविधानि दानानि च दत्तवान्।16।
(एवं) देशे देशे स्वराजनीतिं स्थापितवान्
सः सर्वेषु देशेषु स्वनीतीः प्रचारितवान्, विविधप्रकारस्य उपहारं च दानं कृतवान्
(सः राजा) गजादिदानं कृतवान्
सः गजान् इत्यादीन् दानं कृतवान्। अश्वमेधयज्ञं च विविधं च कृतवान्। १७.
(सः) ब्राह्मणेभ्यः बहून् अश्वान् यन्त्रैः दत्तवान्
अष्टादशविज्ञानज्ञानयुक्तेभ्यः ब्राह्मणेभ्यः षट्शास्त्रपाठकेभ्यः सः अनेकानि अलङ्कृतानि अश्वाः दानं कृतवान्।
(यो) चत्वारि वेदानि षट् शास्त्राणि स्मृतानि च पठन्।
ये च विविधवाद्यवादनकुशलाः ॥१८॥
कपूरं (कफूरं) गुलाबे (अर्के) विलीनं कृत्वा घर्षितम्
तस्मिन् समये चन्दनगुलाबं घर्षणं कृत्वा कस्तूरीमद्यं च निर्मितम्
केसर ('काश्मीर घास') गन्धस्य कृते पिष्टः आसीत् ।
तस्य राज्ञः शासनकाले सर्वेषां जनानां निवासस्थानानि काश्मीरीतृणगन्धं विसृजन्ति स्म।१९।
SANGET PADRI STANZA
चलनी, मुचङ, बेना, २.
अय्यर-ढोल-आदीनां धुनयः श्रूयते स्म
डमरी, कंसिया, तुरी, शेह्नै वादनेन रागः निर्मितः आसीत्
ताबोर्स्, क्लारियन्, क्लारिओनेट् इत्यादिनां प्रियध्वनयः। श्रुताः अपि आसन्।2o.
केचन चेन, तुर, बेना, मृदङ्ग, २.
क्वचित् तत्र वेस् धुनः ढोल, लायर इत्यादीनां तथा क्वचित् ताबोर, नूपुर, ढोल,संगीतचक्षुषः इत्यादिनां ध्वनिः। श्रूयते स्म
यत्र यत्र पश्यसि तत्र गन्धः अस्ति ।
गन्धभावः सर्वत्र आसीत् अनेन उदयेन गन्धेन,सर्वं धाम सुगन्धि इव आसीत्।21।
हरिबोल्मना स्तन्जा
(यथा) राजा मनुः राज्यं कृतवान्
देशस्य दुःखं च अपहृतवान्।
(देशे) अनेकानि वस्तूनि अलङ्कृतानि आसन्
मनुः शासनं कुर्वन् जनदुःखं दूरीकृतवान् सः च एतावत् उत्तमः आसीत् यत् तस्य अनुमोदनं श्रुत्वा देवाः अपि लज्जां अनुभवन्ति स्म।22।
बचितारनाटके राजा मनुशासनवर्णनान्त।
अधुना पृथुराजस्य शासनवर्णनम् आरभ्यते।
तोटक स्तन्जा
यावन्तः राजानः आसन्, कियत् दूरं मया तान् गणनीयम्।
कति राजानः कति च ये भगवता प्रकाशे विलीनाः आसन्। कियत्पर्यन्तं मया तान् वर्णयितव्याः।
ततः पृथिव्याः राजा अभवत्,
ततः पृथुः पृथिवीपतिः ब्राह्मणेभ्यः महतीं दानं दत्तवान्।23।
(राजा) एकदा मृगयाम् अयच्छत् सैन्येन सह
एकस्मिन् दिने निर्जनवने महतीं सिंहं दृष्ट्वा तेषां आक्रमणार्थं स्वसैन्येन सह मृगयाम् अगच्छत्
तत्र शकुन्तला नाम तेजः (सौन्दर्यम्) धारयति स्म ।
तत्र शकुन्तला नाम स्त्रियः सूर्यस्य तेजोऽपि मन्दीकृता।।२४।।
हरिबोल्मना स्तन्जा
(राजा) तत्र गतः।
मृगया मृगः ।
(तत्र) बालिकां दृष्टवान्,
मृगं हत्वा निर्जनं कुटीरं दृष्ट्वा राजा तत्र गतः ॥२५॥
(राजा) तस्मिन् (कुटीरम्) प्रविष्टवान् ।
न कञ्चित् स्वेन सह नयतु।