क्वचित् युद्धक्षेत्रे मुकुटाः पतिताः, (कुत्रचित्) बृहत् गजाः (पतिताः) क्वचित् च योद्धाः (परस्परस्य) प्रकरणं धारयितुं व्यस्ताः सन्ति।
कुत्रापि निरुहन् क्वचित् गजः धावन् दृष्टः, परस्परं केशग्राहिणः योद्धाः तेषां सह युद्धं कुर्वन्ति स्म, बाणाः वायुवत् निर्वहन्ति स्म तेषां सह च बाणाः वायुवत् निर्वहन्ति स्म अन्
बाणधनुः कीर्पानैः (कवचादिभिः) महाक्रोधाः पतिताः ।
बाणधनुः खड्गं च धारयन् महान् योद्धा (विरोधिनां) पतितवन्तः, योद्धाः चतुर्दिक्षु प्रहारं कुर्वन्ति स्म, खड्गकुठारादिकं हस्ते गृहीत्वा
रणक्षेत्रे गजयूथाः शिराः च शयिताः सन्ति, बृहत् (गजाः) च दर्शयन्ति।
पार्श्वे युद्धे पतितानां गजसमूहानां मुखाश्रयश्च ते रामरावणयुद्धे हनुमतेन उद्धृताः क्षिप्ताः पर्वताः इव दृश्यन्ते स्म।३८९।
चतुरङ्गणी सेना ('चामुन्') महता उत्साहेन आरुह्य, कल्की ('कुरुणाल्या') उपरि गजाः आरुह्यन्ते।
चतुर्विधं सेनां गृहीत्वा भगवान् (कल्की) गजद्वारा आक्रमणं कृतवान् निरन्तरयोद्धानां माध्यमेन च्छिन्नाः आसन्, परन्तु तथापि ते स्वपदं न पुनः अनुसृतवन्तः
घनश्यामस्य (कल्की) शरीरे धनुः, बाणकीर्पानादिकवचम् अस्ति।
धनुर्खड्गादिप्रहारं सोढ्य रक्तरञ्जितं भगवान् (कल्कि) वसन्तऋतौ होलीक्रीडा इव दृश्यते स्म।३९०।
कल्कि अवतारः ('कमलपतिः') प्रहारं (शत्रुः) सहित्वा क्रोधपूर्णः शस्त्राणि हस्ते गृहीतवान् अस्ति।
क्षतविक्षते भगवान् अतीव क्रुद्धः सन् स्वशस्त्राणि हस्ते गृहीत्वा शत्रुसैन्यं प्रविश्य तत्सर्वं क्षणमात्रेण मारितवान्
भूषणरूपं सुन्दरं खड्गधारिणः (कल्कीवरीयां) खण्डाः पतितवन्तः, तान् अतीव सुन्दरान् अवाप्तवन्तः महाबलाः।
सः योद्धानां उपरि पतितः स च भव्यरूपेण सुन्दरः इव आसीत् यथा युद्धक्षेत्रे सर्वेभ्यः योद्धेभ्यः व्रणभूषणं दत्तवान्।३९१।
कल्की क्रुद्धा उत्साहेन आरुह्य बहुभिः कवचैः शरीरे ।
भगवान् कल्किः अङ्गानि शस्त्रैः अलङ्कृत्य, महता क्रोधेन अग्रे गत्वा, युद्धक्षेत्रे ढोलसहिताः बहवः वाद्ययन्त्राणि वाद्यन्ते स्म
(सर्वे जगति) शब्दः पूरितः, शिवस्य समाधिः मुक्तः भवति; उभौ देवा दानवौ उत्थाय पलायितौ च।
तत् घोरं युद्धं दृष्ट्वा शिवस्य जटा कुण्डलानि अपि मुक्ताः अभवन्, देवदानवः च पलायिताः, एतत् सर्वं तस्मिन् समये अभवत् यदा कल्किः रणक्षेत्रे क्रोधेन गर्जति स्म।३९२।
अश्वाः हताः, बृहद्गजाः हताः, राजानः अपि हताः, युद्धक्षेत्रे क्षिप्ताः च।
अश्वाः, गजाः, राजानः च युद्धक्षेत्रे हताः, सुमेरुः पर्वतः कम्पितः भूमौ निक्षिप्तः, देवदानवः उभौ भीताः अभवताम्
सप्तसमुद्राः सर्वाः नद्यः शुष्काः अभवन्; प्रजाः आलोकश्च (अतः) सर्वे कम्पिताः।
सर्वे सप्तसागराः सर्वाः नद्यः च भयेन शुष्काः सर्वे जनाः कम्पिताः, सर्वदिशपालाः आश्चर्यचकिताः आसन् यत् कल्किना कोपेन आक्रमितः कः।।३९३।।
हठिभिः योधैः धनुर्बाणपरिपालनेन बहूनि शत्रून् हठेन रणक्षेत्रे हठिताः ।
धनुषं बाणं च धारयन् कल्किः शत्रून् कोटिशं हत्वा, पादाः, शिरः, खड्गाः च अनेकस्थानेषु विकीर्णाः शयिताः, भगवान् (कल्कि) सर्वान् रजसि आवर्तत
केचन अश्वाः, केचन बृहद्गजाः, केचन उष्ट्राः, ध्वजाः, रथाः च क्षेत्रे पृष्ठे शयिताः सन्ति ।
गजाः, अश्वाः, रथाः, उष्ट्राः च मृताः शयिताः आसन्, इव रणक्षेत्रं जातम् इव बाणाः च शिवः तत् अन्वेषयति स्म, इतस्ततः भ्रमति स्म।३९४।
शत्रुराजाः क्रोधपूर्णाः चतुर्दिशं पलायिताः न च परितः भवितुं शक्तवन्तः ।
शत्रुराजाः लज्जापूर्णाः चतुर्दिक्षु धावित्वा पुनः द्विगुणोत्साहेन खड्गगदाशूलादिकं गृहीत्वा प्रहारं कर्तुं प्रवृत्ताः
(ईश्वरस्य) प्रतिनिधिः सुजनः (कलकी) यस्य बाहू जानुपर्यन्तं सन्ति, (वैरिणः राजानः) तस्य उपरि क्रोधेन परिपूर्णाः पतिताः, न च पश्चात्तापं कृतवन्तः।
सः यः कश्चित् तस्य अत्यन्तं शक्तिशालिना सह युद्धं कर्तुं आगतः सः जीवितः न प्रत्यागतवान्, सः भगवता (कल्कि) सह युद्धं कुर्वन् अनुमोदनं अर्जयन् भयसागरं पारं कृत्वा मृतः।३९५।
गजाः (रक्तवर्णेन) रञ्जिताः भवन्ति, (तेषां) शिरसा रक्तधारा निरन्तरं प्रवहति।
रक्तप्रवाहैः पतितैः गजाः सुन्दरवर्णैः रञ्जिताः दृश्यन्ते, भगवान् कल्किः स्वस्य क्रोधेन तादृशं विध्वंसं कृतवान् यत् क्वचित् अश्वाः पतिताः क्वचित् च उत्तमाः योद्धाः पातिताः
(योधाः एतावत् शीघ्रं युद्धं कुर्वन्ति) भूमौ गृध्र इव; युद्धं कृत्वा पतन्ति, परन्तु पश्चात्तापं न कुर्वन्ति।
यद्यपि योद्धाः अवश्यमेव पृथिव्यां पतन्ति, परन्तु ते द्वौ पदौ अपि पश्चात् न गच्छन्ति, तथापि ते सर्वे भाङ्गं पिबन्तः होलीक्रीडां कुर्वन्तः मल्लः इव दृष्टाः।३९६।
यावन्तः योद्धाः जीविताः अवशिष्टाः, उत्साहपूर्णाः, ते पुनः आरुह्य चतुर्णां तः (कल्की) आक्रमणं कृतवन्तः।
ये योद्धाः ये योद्धाः जीविताः, ते चतुर्भ्यः अपि अधिकेन उत्साहेन आक्रमणं कृतवन्तः, धनुः, बाणः, गदाः, शूलः, खड्गः च हस्तेषु गृहीत्वा, ते तान् स्फुरन्ति स्म
अश्वाः प्रहृताः रणस्थले निमग्नाः सङ्घना इव प्रसारिताः ।
अश्वान् प्रहारं कुर्वन्तः सावनस्य मेघ इव डुलन्तः शत्रुसेनायां प्रविष्टाः, परन्तु तस्य खड्गं हस्ते गृहीत्वा भगवान् (कल्की) अनेकान् बहून् च हत्वा बहवः पलायिताः।३९७।
यदा वधप्रहारः (कल्कीतः) आहतः तदा सर्वे योद्धाः स्वशस्त्राणि निक्षिप्य पलायितवन्तः ।
यदा घोरं युद्धं एवं कृतम् तदा योद्धाः पलायिताः, स्वशस्त्राणि त्यक्त्वा, ते स्वकवचानि विहाय शस्त्राणि क्षिप्य पलायितवन्तः ततः ते न उद्घोषयन्ति स्म
श्री कल्कि अवतारः सर्वास्त्राणि धारयन् एवम् उपविष्टः अस्ति
कल्किः, युद्धक्षेत्रे स्वशस्त्राणि गृहीत्वा एतावत् आकर्षकं दृश्यते यत् तस्य सौन्दर्यं दृष्ट्वा पृथिवी, आकाशः, पाताललोकः च सर्वे लज्जाम् अनुभवन्ति स्म।३९८।
शत्रुसैन्यपलायनं दृष्ट्वा कल्की अवतारः शस्त्राणि हस्ते गृहीतवान् अस्ति।
शत्रुसैन्यं पलायमानं दृष्ट्वा कल्किः स्वशस्त्राणि धनुः बाणः, खड्गः, गदा इत्यादीनि धारयन् क्षणमात्रेण सर्वान् मर्दितवान्
योधाः पलायिताः, यथा ते पवनेन सह पक्षाद् अक्षराणि (पतन्तः) पश्यन्ति।
वातप्रहारात् पूर्वं पत्रा इव पलावन् योद्धा ये शरणं गताः जीविताः, अन्ये बाणान् निर्वहन्तः पलायिताः।३९९।
सुप्रिया स्तन्जा
कुत्रचित् योद्धवः मिलित्वा 'मारो मारो' इति उद्घोषयन्ति।