श्री दसम् ग्रन्थः

पुटः - 888


ਏਕ ਦਿਵਸ ਨ੍ਰਿਪ ਸਭਾ ਬਨਾਈ ॥
एक दिवस न्रिप सभा बनाई ॥

एकदा राजसभां कृत्वा सर्वान् स्त्रियः आहूय ।

ਸਭ ਇਸਤ੍ਰੀ ਗ੍ਰਿਹ ਬੋਲਿ ਪਠਾਈ ॥
सभ इसत्री ग्रिह बोलि पठाई ॥

सः अवदत् यत् तस्य अन्तिमे एकं वलयम् अस्ति।

ਨ੍ਰਿਪਤਿ ਕਹੀ ਮੁੰਦ੍ਰੀ ਮਮ ਗਈ ॥
न्रिपति कही मुंद्री मम गई ॥

राजा मम वलयम् (नष्टम्) इति अवदत्।

ਵਹੁ ਕਹਿ ਉਠੀ ਚੀਨਿ ਮੈ ਲਈ ॥੬॥
वहु कहि उठी चीनि मै लई ॥६॥

दासी गट उत्थाय अवदत् यत् तस्याः समीपे अस्ति इति।(6)

ਯਹ ਮੁੰਦ੍ਰਿਕਾ ਕਹਾ ਤੇ ਪਾਈ ॥
यह मुंद्रिका कहा ते पाई ॥

(राजः पृष्टवान्-) कुतः (भवतः) एतत् वलयम् प्राप्तम्?

ਡਾਰੀ ਹੁਤੀ ਦ੍ਰਿਸਟਿ ਮਮ ਆਈ ॥
डारी हुती द्रिसटि मम आई ॥

'कुत्र एतत् वलयम् अवाप्तवान् ?' 'इदं शयनं आसीत् एकः मार्गः, .

ਸੋ ਮੈ ਕਰਿ ਉਠਾਇ ਕਰ ਲਈ ॥
सो मै करि उठाइ कर लई ॥

अहं हस्तेन तत् उद्धृतवान्।

ਲੈ ਰਾਜਾ ਜੀ ਤੁਮ ਕੌ ਦਈ ॥੭॥
लै राजा जी तुम कौ दई ॥७॥

'अहं च तत् उद्धृतवान्।' इदानीं रज, कृपया गृहाण।'(7)

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दोहिरा

ਜਾ ਕੋ ਪਰਮੇਸੁਰ ਦਈ ਮੈ ਤਾਹੂ ਕੋ ਦੀਨ ॥
जा को परमेसुर दई मै ताहू को दीन ॥

'यस्मै ईश्वरः दत्तवान्, अहं तां अपि दत्तवान्।'

ਭੇਦ ਨ ਕਾਹੂ ਤ੍ਰਿਯ ਲਹਿਯੋ ਨ੍ਰਿਪ ਛਲ ਗਯੋ ਪ੍ਰਬੀਨ ॥੮॥
भेद न काहू त्रिय लहियो न्रिप छल गयो प्रबीन ॥८॥

भार्या न विवेच्य तं वञ्चकं रजः क्रीडितः।(8)(1)

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਪਖ੍ਯਾਨੇ ਪੁਰਖ ਚਰਿਤ੍ਰੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਬਾਦੇ ਚੌਸਠਵੋ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੬੪॥੧੧੩੭॥ਅਫਜੂੰ॥
इति स्री चरित्र पख्याने पुरख चरित्रे मंत्री भूप संबादे चौसठवो चरित्र समापतम सतु सुभम सतु ॥६४॥११३७॥अफजूं॥

चतुःषष्टिमः शुभचृतारस्य दृष्टान्तः राजमन्त्रीसंवादः, आशीर्वादेन सम्पन्नः। (६४)(११३५) ९.

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चौपाई

ਰਾਇਕ ਰਾਠ ਮਹੋਬੇ ਰਹੈ ॥
राइक राठ महोबे रहै ॥

एकः राजपूतः पूर्वं' महोबे नगरे निवसति स्म ।

ਮਿਤ੍ਰ ਸਿੰਘ ਜਾ ਕੋ ਜਗ ਕਹੈ ॥
मित्र सिंघ जा को जग कहै ॥

जगति सः मित्तरसिंह इति नाम्ना प्रसिद्धः आसीत् ।

ਦਛਿਨ ਪੈਂਡ ਚਲਨ ਨਹਿ ਦੇਈ ॥
दछिन पैंड चलन नहि देई ॥

सः जनान् दक्षिणमार्गे गन्तुं न अनुमन्यते स्म

ਕੂਟਿ ਲੂਟਿ ਲੋਗਨ ਕਹ ਲੇਈ ॥੧॥
कूटि लूटि लोगन कह लेई ॥१॥

सः जनान् न मुञ्चति स्म, ताडयित्वा च तान् लुण्ठयति स्म।(l)

ਜੋ ਲਿੰਡਿਯਾਇ ਤਿਹ ਕੌ ਧਨ ਲ੍ਯਾਵੈ ॥
जो लिंडियाइ तिह कौ धन ल्यावै ॥

यः कायरः आसीत् सः तस्मात् धनं हरति स्म

ਜੋ ਐਠੈ ਤਿਹ ਮਾਰਿ ਗਿਰਾਵੈ ॥
जो ऐठै तिह मारि गिरावै ॥

सः कायरान् लुण्ठितवान्, ये च, ये' स्थिताः, तान् हत्वा।

ਲੂਟਿ ਕੂਟਿ ਸਭ ਹੀ ਕੌ ਲੇਈ ॥
लूटि कूटि सभ ही कौ लेई ॥

(एवं) सः सर्वान् लुण्ठयति स्म

ਅਧਿਕ ਦਰਬੁ ਇਸਤ੍ਰੀ ਕੌ ਦੇਈ ॥੨॥
अधिक दरबु इसत्री कौ देई ॥२॥

सर्वं लुण्ठित्वा आगत्य तां स्त्रिया धनं ददाति स्म ।(२) ।

ਏਕ ਦਿਵਸ ਧਾਰਾ ਕੋ ਗਯੋ ॥
एक दिवस धारा को गयो ॥

एकस्मिन् दिने सः एकं लुटेरं मारयितुं अगच्छत्।

ਸੂਰਮਾਨ ਸੰਗ ਭੇਟਾ ਭਯੋ ॥
सूरमान संग भेटा भयो ॥

एकदा यदा सः' लुण्ठितुं गतः तदा सः एकं योद्धं सम्मुखीकृतवान् ।

ਹੈ ਦੌਰਾਇ ਚਲਤ ਗਿਰ ਪਰਿਯੋ ॥
है दौराइ चलत गिर परियो ॥

अश्वः धावन् पतितः।

ਤਬ ਤਿਨ ਆਨ ਸੂਰਮਨ ਧਰਿਯੋ ॥੩॥
तब तिन आन सूरमन धरियो ॥३॥

शीघ्रं धावितुं अश्वं अनुधावन् सः अवेर् पतितः, योद्धवः च तं गृहीतवन्तः।(3)

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दोहिरा

ਬਾਧਿ ਕਾਲਪੀ ਲੈ ਗਏ ਤਾਹਿ ਹਨਨ ਕੇ ਭਾਇ ॥
बाधि कालपी लै गए ताहि हनन के भाइ ॥

बद्ध्वा तं' कालपीनगरम् आनयत् वधार्थम्।

ਤਨਕ ਭਨਕ ਸੁਨਿ ਤਿਹ ਤ੍ਰਿਯਾ ਤਹਾ ਪਹੂੰਚੀ ਆਇ ॥੪॥
तनक भनक सुनि तिह त्रिया तहा पहूंची आइ ॥४॥

वार्तां प्राप्य तस्य भार्या अपि तत्रागतवती।(4)

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चौपाई

ਚੁਨਿ ਚੁਨਿ ਗੋਬਰ ਹੈ ਪਰ ਧਰੈ ॥
चुनि चुनि गोबर है पर धरै ॥

सः गोबरं उद्धृत्य अश्वस्य उपरि स्थापयति स्म

ਕਾਹੂ ਕੀ ਸੰਕਾ ਨਹਿ ਕਰੈ ॥
काहू की संका नहि करै ॥

सा अश्वगोबरस्य पिष्टान् सङ्गृह्णाति स्म यत् कोऽपि शरीरः शङ्कितुं न शक्नोति स्म ।

ਪਤਿ ਕੌ ਬਧ ਨ ਹੋਇ ਯੌ ਧਾਈ ॥
पति कौ बध न होइ यौ धाई ॥

सा त्वरया गता यथा भर्ता न हन्यते ।

ਇਹ ਮਿਸਿ ਨਿਕਟਿ ਪਹੂਚੀ ਆਈ ॥੫॥
इह मिसि निकटि पहूची आई ॥५॥

सा तत्र गन्तुं द्रुतं धावन्ती आगता पतिं लम्बनात् त्राणार्थम्।(5)

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दोहिरा

ਝਟਕਿ ਬਾਹ ਤੇ ਨਿਜੁ ਪਤਿਹ ਹੈ ਪਰ ਲਯੋ ਚਰਾਇ ॥
झटकि बाह ते निजु पतिह है पर लयो चराइ ॥

सा तस्य (योद्धायाः) हस्तं क्षोभयित्वा पतिं स्वस्य अश्वं गृहीतवती।

ਤਾਹੀ ਕੌ ਅਸਿ ਛੀਨਿ ਕੈ ਤਾਹਿ ਚੰਡਾਰਹਿ ਘਾਇ ॥੬॥
ताही कौ असि छीनि कै ताहि चंडारहि घाइ ॥६॥

आदाय च तस्य आन-वंशं सा तं हतत् ॥(६)

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चौपाई

ਜਵਨ ਸ੍ਵਾਰ ਪਹੂੰਚ੍ਯੋ ਤਿਹ ਮਾਰਿਯੋ ॥
जवन स्वार पहूंच्यो तिह मारियो ॥

सवारोऽपि तत्र प्राप्य, तं जघान |

ਏਕੈ ਬਾਨ ਮਾਰਿ ਹੀ ਡਾਰਿਯੋ ॥
एकै बान मारि ही डारियो ॥

यः कश्चित् अश्ववाहनः अग्रे आगतः, सा तं बाणेन जघान।

ਕਾਹੂ ਤੇ ਚਿਤ ਡਰਤ ਨ ਭਈ ॥
काहू ते चित डरत न भई ॥

(सा) कस्मात् अपि न बिभेति

ਨਿਜੁ ਪਤਿ ਲੈ ਪੁਰਵਾ ਕਹ ਗਈ ॥੭॥
निजु पति लै पुरवा कह गई ॥७॥

सा दूरं किमपि शरीरं न चिन्तयति स्म, भर्तारं गृहीत्वा गृहम् आनयति स्म।(7)(1)

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਪਖ੍ਯਾਨੇ ਤ੍ਰਿਯਾ ਚਰਿਤ੍ਰੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਬਾਦੇ ਪੈਸਠਵੋ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੬੫॥੧੧੪੪॥ਅਫਜੂੰ॥
इति स्री चरित्र पख्याने त्रिया चरित्रे मंत्री भूप संबादे पैसठवो चरित्र समापतम सतु सुभम सतु ॥६५॥११४४॥अफजूं॥

चतुःषष्टिमः शुभचृतारस्य दृष्टान्तः राजमन्त्रीसंवादः, आशीर्वादेन सम्पन्नः। (६४)(११३५) ९.

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दोहिरा

ਦੁਹਿਤਾ ਏਕ ਵਜੀਰ ਕੀ ਰੂਪ ਸਹਰ ਕੇ ਮਾਹਿ ॥
दुहिता एक वजीर की रूप सहर के माहि ॥

रूप-नगरे एकस्य मन्त्रिणः कन्या आसीत् ।

ਤਾ ਕੇ ਸਮ ਤਿਹੂੰ ਲੋਕ ਮੈ ਰੂਪਵਤੀ ਕਊ ਨਾਹਿ ॥੧॥
ता के सम तिहूं लोक मै रूपवती कऊ नाहि ॥१॥

त्रिषु लोकेषु तस्याः इव सुन्दरः कश्चित् नासीत्।(1)

ਅਗਨਤ ਧਨੁ ਬਿਧਿ ਘਰ ਦਯੋ ਅਮਿਤ ਰੂਪ ਕੌ ਪਾਇ ॥
अगनत धनु बिधि घर दयो अमित रूप कौ पाइ ॥

सौन्दर्येन सह ईश्वरः तां बहु धनेन सम्पन्नवान् अस्ति।

ਲੋਕ ਚੌਦਹੂੰ ਮੈ ਸਦਾ ਰੋਸਨ ਰੋਸਨ ਰਾਇ ॥੨॥
लोक चौदहूं मै सदा रोसन रोसन राइ ॥२॥

तस्य प्रभावः चतुर्दशमहाद्वीपेषु सर्वेषु प्रसृतः आसीत् ।(२)

ਸਾਮ ਦੇਸ ਕੇ ਸਾਹ ਕੋ ਸੁੰਦਰ ਏਕ ਸਪੂਤ ॥
साम देस के साह को सुंदर एक सपूत ॥

सियामदेशस्य शाहस्य सन् आसीत्,