શ્રી દસમ ગ્રંથ

પાન - 1196


ਧੂਪ ਜਗਾਇ ਕੈ ਸੰਖ ਬਜਾਇ ਸੁ ਫੂਲਨ ਕੀ ਬਰਖਾ ਬਰਖੈ ਹੈ ॥
dhoop jagaae kai sankh bajaae su foolan kee barakhaa barakhai hai |

ધૂપ પ્રગટાવીને અને સાંખ વગાડીને તમે ફૂલ બરખા કરો છો.

ਅੰਤ ਉਪਾਇ ਕੈ ਹਾਰਿ ਹੈਂ ਰੇ ਪਸੁ ਪਾਹਨ ਮੈ ਪਰਮੇਸ੍ਵਰ ਨ ਪੈ ਹੈ ॥੫੬॥
ant upaae kai haar hain re pas paahan mai paramesvar na pai hai |56|

મૂર્ખ અંતે (તમામ પ્રકારના) ઉપાયો કરીને તમે પરાજિત થશો, પરંતુ તમે પથ્થરો (એટલે કે મૂર્તિઓ)માં ભગવાનને પામી શકશો નહીં. 56.

ਏਕਨ ਜੰਤ੍ਰ ਸਿਖਾਵਤ ਹੈ ਦਿਜ ਏਕਨ ਮੰਤ੍ਰ ਪ੍ਰਯੋਗ ਬਤਾਵੈ ॥
ekan jantr sikhaavat hai dij ekan mantr prayog bataavai |

આ બ્રાહ્મણો ઈકાનોને જંત્ર શીખવે છે અને ઈકનોને મંત્રોનો ઉપયોગ કરવાની સૂચના આપે છે.

ਜੋ ਨ ਭਿਜੈ ਇਨ ਬਾਤਨ ਤੇ ਤਿਹ ਗੀਤਿ ਕਬਿਤ ਸਲੋਕ ਸੁਨਾਵੈ ॥
jo na bhijai in baatan te tih geet kabit salok sunaavai |

જે વ્યક્તિ આ વસ્તુઓથી પ્રભાવિત નથી, તે તેમને ગીતો, કવિતાઓ અને શ્લોક સંભળાવે છે.

ਦ੍ਯੋਸ ਹਿਰੈ ਧਨ ਲੋਗਨ ਕੇ ਗ੍ਰਿਹ ਚੋਰੁ ਚਕੈ ਠਗ ਦੇਖਿ ਲਜਾਵੈ ॥
dayos hirai dhan logan ke grih chor chakai tthag dekh lajaavai |

(આ બ્રાહ્મણો) દિવસ દરમિયાન લોકોના ઘરમાંથી પૈસાની ચોરી કરે છે. ચોર (તે પરાક્રમ) જોઈને આશ્ચર્યચકિત થાય છે અને બદમાશો શરમાય છે.

ਕਾਨਿ ਕਰੈ ਨਹਿ ਕਾਜੀ ਕੁਟਵਾਰ ਕੀ ਮੂੰਡਿ ਕੈ ਮੂੰਡਿ ਮੁਰੀਦਨ ਖਾਵੈ ॥੫੭॥
kaan karai neh kaajee kuttavaar kee moondd kai moondd mureedan khaavai |57|

તેઓ કાઝી અને કોટવાલની પણ પરવા કરતા નથી અને તેઓ મુરીદોને લૂંટીને ખાય છે.57.

ਦੋਹਰਾ ॥
doharaa |

દ્વિ:

ਪਾਹਨ ਕੀ ਪੂਜਾ ਕਰੈਂ ਜੋ ਹੈ ਅਧਿਕ ਅਚੇਤ ॥
paahan kee poojaa karain jo hai adhik achet |

જેઓ વધુ મૂર્ખ છે તેઓ પથ્થરની પૂજા કરે છે.

ਭਾਗ ਨ ਏਤੇ ਪਰ ਭਖੈ ਜਾਨਤ ਆਪ ਸੁਚੇਤ ॥੫੮॥
bhaag na ete par bhakhai jaanat aap suchet |58|

આટલું બધું હોય ત્યારે પણ તેઓ ભાંગ ખાતા નથી, પણ પોતાને સભાન (જ્ઞાની) માને છે. 58.

ਤੋਟਕ ਛੰਦ ॥
tottak chhand |

ટોટક શ્લોક:

ਧਨ ਕੇ ਲਗਿ ਲੋਭ ਗਏ ਅਨਤੈ ॥
dhan ke lag lobh ge anatai |

માતા, પિતા, પુત્ર અને પત્નીને બાજુ પર છોડીને

ਤਜਿ ਮਾਤ ਪਿਤਾ ਸੁਤ ਬਾਲ ਕਿਤੈ ॥
taj maat pitaa sut baal kitai |

પૈસાની લાલચે તેઓ અન્ય સ્થળોએ જાય છે.

ਬਸਿ ਕੈ ਬਹੁ ਮਾਸ ਤਹਾ ਹੀ ਮਰੈ ॥
bas kai bahu maas tahaa hee marai |

(તેઓ) ત્યાં ઘણા મહિનાઓ (લાંબા સમય સુધી) રહે છે અને ત્યાં મૃત્યુ પામે છે

ਫਿਰਿ ਕੈ ਗ੍ਰਿਹਿ ਕੇ ਨਹਿ ਪੰਥ ਪਰੈ ॥੫੯॥
fir kai grihi ke neh panth parai |59|

અને પછી તેઓ ઘરના માર્ગે આવતા નથી. 59.

ਦੋਹਰਾ ॥
doharaa |

દ્વિ:

ਧਨੀ ਲੋਗ ਹੈ ਪੁਹਪ ਸਮ ਗੁਨਿ ਜਨ ਭੌਰ ਬਿਚਾਰ ॥
dhanee log hai puhap sam gun jan bhauar bichaar |

શ્રીમંત લોકો ફૂલો જેવા હોય છે અને ગુણી જનસ (એટલે કે બ્રાહ્મણો) ભૂરા જેવા હોય છે.

ਗੂੰਜ ਰਹਤ ਤਿਹ ਪਰ ਸਦਾ ਸਭ ਧਨ ਧਾਮ ਬਿਸਾਰ ॥੬੦॥
goonj rahat tih par sadaa sabh dhan dhaam bisaar |60|

ઘરની બહાર બધું ભૂલીને, તેઓ હંમેશા તેમના (અમીર) પર પડઘો પાડે છે. 60.

ਚੌਪਈ ॥
chauapee |

ચોવીસ:

ਸਭ ਕੋਊ ਅੰਤ ਕਾਲ ਬਸਿ ਭਯਾ ॥
sabh koaoo ant kaal bas bhayaa |

દરેક વ્યક્તિને અંતે કાલની આદત છે

ਧਨ ਕੀ ਆਸ ਨਿਕਰਿ ਤਜਿ ਗਯਾ ॥
dhan kee aas nikar taj gayaa |

અને તેઓ સંપત્તિની આશામાં (બધું) છોડી દે છે.

ਆਸਾ ਕਰਤ ਗਯਾ ਸੰਸਾਰਾ ॥
aasaa karat gayaa sansaaraa |

આખું જગત (સંપત્તિની) લાલસામાં ગયું છે.

ਇਹ ਆਸਾ ਕੋ ਵਾਰ ਨ ਪਾਰਾ ॥੬੧॥
eih aasaa ko vaar na paaraa |61|

પણ આ 'ઈચ્છા'ની કોઈ મર્યાદા નથી. 61.

ਏਕ ਨਿਰਾਸ ਵਹੈ ਕਰਤਾਰਾ ॥
ek niraas vahai karataaraa |

એક જ સર્જક છે જે ઈચ્છાથી મુક્ત છે.

ਜਿਨ ਕੀਨਾ ਇਹ ਸਕਲ ਪਸਾਰਾ ॥
jin keenaa ih sakal pasaaraa |

જેણે આ સમગ્ર સૃષ્ટિની રચના કરી છે.

ਆਸਾ ਰਹਿਤ ਔਰ ਕੋਊ ਨਾਹੀ ॥
aasaa rahit aauar koaoo naahee |

ઈચ્છા સિવાય બીજું કોઈ નથી.

ਜਾਨੁ ਲੇਹੁ ਦਿਜਬਰ ਮਨ ਮਾਹੀ ॥੬੨॥
jaan lehu dijabar man maahee |62|

હે મહાન બ્રહ્મ! (તમે) તમારા મનમાં સમજો. 62.

ਲੋਭ ਲਗੇ ਧਨ ਕੇ ਏ ਦਿਜਬਰ ॥
lobh lage dhan ke e dijabar |

આ ઉમદા બ્રાહ્મણો સંપત્તિના લોભમાં ફસાયેલા છે

ਮਾਗਤ ਫਿਰਤ ਸਭਨ ਕੇ ਘਰ ਘਰ ॥
maagat firat sabhan ke ghar ghar |

અને દરેક વ્યક્તિ ઘર માંગીને ફરે છે.

ਯਾ ਜਗ ਮਹਿ ਕਰ ਡਿੰਭ ਦਿਖਾਵਤ ॥
yaa jag meh kar ddinbh dikhaavat |

આ જગતમાં (આ) દંભ બતાવે છે

ਤੇ ਠਗਿ ਠਗਿ ਸਭ ਕਹ ਧਨ ਖਾਵਤ ॥੬੩॥
te tthag tthag sabh kah dhan khaavat |63|

અને તમામ પૈસા ગુંડાઓ ઉઠાવી જાય છે. 63.

ਦੋਹਰਾ ॥
doharaa |

દ્વિ:

ਆਸਾ ਕੀ ਆਸਾ ਲਗੇ ਸਭ ਹੀ ਗਯਾ ਜਹਾਨ ॥
aasaa kee aasaa lage sabh hee gayaa jahaan |

આ આખું સંસાર, કામના ('આસા')માં મગ્ન છે.

ਆਸਾ ਜਗ ਜੀਵਤ ਬਚੀ ਲੀਜੈ ਸਮਝਿ ਸੁਜਾਨ ॥੬੪॥
aasaa jag jeevat bachee leejai samajh sujaan |64|

બધા જ્ઞાનીઓ સમજી લે કે દુનિયામાં માત્ર 'આસા' જ જીવિત છે. 64.

ਚੌਪਈ ॥
chauapee |

ચોવીસ:

ਆਸਾ ਕਰਤ ਸਗਲ ਜਗ ਜਯਾ ॥
aasaa karat sagal jag jayaa |

આખી દુનિયા આશાથી જન્મે છે.

ਆਸਹਿ ਉਪਜ੍ਯਾ ਆਸਹਿ ਭਯਾ ॥
aaseh upajayaa aaseh bhayaa |

આસમાં ઉદ્ભવતા, આસ પોતે જ સ્વરૂપ બની જાય છે.

ਆਸਾ ਕਰਤ ਤਰੁਨ ਬ੍ਰਿਧ ਹੂਆ ॥
aasaa karat tarun bridh hooaa |

યુવાન માણસ આશા રાખીને વૃદ્ધ થાય છે.

ਆਸਾ ਕਰਤ ਲੋਗ ਸਭ ਮੂਆ ॥੬੫॥
aasaa karat log sabh mooaa |65|

તમામ લોકો આશા રાખતા મૃત્યુ પામ્યા છે. 65.

ਆਸਾ ਕਰਤ ਲੋਗ ਸਭ ਭਏ ॥
aasaa karat log sabh bhe |

બધા લોકો આશા રાખે છે

ਬਾਲਕ ਹੁਤੋ ਬ੍ਰਿਧ ਹ੍ਵੈ ਗਏ ॥
baalak huto bridh hvai ge |

બાળકથી લઈને વૃદ્ધાવસ્થા સુધી.

ਜਿਤਿ ਕਿਤ ਧਨ ਆਸਾ ਕਰਿ ਡੋਲਹਿ ॥
jit kit dhan aasaa kar ddoleh |

આશા રાખીએ કે તેઓ ક્યાં ભટકી રહ્યા છે

ਦੇਸ ਬਿਦੇਸ ਧਨਾਸ ਕਲੋਲਹਿ ॥੬੬॥
des bides dhanaas kaloleh |66|

અને ધનની આશાએ પરદેશમાં ફરે છે. 66.

ਪਾਹਨ ਕਹੁ ਧਨਾਸ ਸਿਰ ਨ੍ਯਾਵੈ ॥
paahan kahu dhanaas sir nayaavai |

પૈસાની આશાએ તેઓએ પથ્થરનું માથું કાપી નાખ્યું

ਚੇਤ ਅਚੇਤਨ ਕੌ ਠਹਰਾਵੈ ॥
chet achetan kau tthaharaavai |

અને અચેતનને ચેતન કહેવાય છે.

ਕਰਤ ਪ੍ਰਪੰਚ ਪੇਟ ਕੇ ਕਾਜਾ ॥
karat prapanch pett ke kaajaa |

ઊંચો નીચો, રાણા અને રાજા

ਊਚ ਨੀਚ ਰਾਨਾ ਅਰੁ ਰਾਜਾ ॥੬੭॥
aooch neech raanaa ar raajaa |67|

(બધા) પેટ ખાતર પ્રપંચ કરો. 67.

ਕਾਹੂ ਕੋ ਸਿਛਾ ਸੁ ਦ੍ਰਿੜਾਵੈ ॥
kaahoo ko sichhaa su drirraavai |

કોઈને શિક્ષિત બનાવો

ਕਾਹੂੰ ਕੌ ਲੈ ਮੂੰਡ ਮੁੰਡਾਵੈ ॥
kaahoon kau lai moondd munddaavai |

અને તેઓ માથું મુંડાવે છે.