શ્રી દસમ ગ્રંથ

પાન - 296

ਅਥ ਬਲਭਦ੍ਰ ਜਨਮ ॥

ath balabhadr janam |

હવે બલભદ્રના જન્મ વિશેનું વર્ણન શરૂ થાય છે

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa |

સ્વય્યા

ਜੋ ਬਲਭਦ੍ਰ ਭਯੋ ਗਰਭਾਤਰ ਤੌ ਦੁਹੰ ਬੈਠਿ ਕੈ ਮੰਤ੍ਰ ਕਰਿਓ ਹੈ ॥

jo balabhadr bhayo garabhaatar tau duhan baitth kai mantr kario hai |

જ્યારે બલભદ્ર ગર્ભમાં પ્રવેશ્યા, ત્યારે દેવકી અને બાસુદેવ બંને બેઠા અને સલાહ કરી.

ਤਾ ਹੀ ਤੇ ਮੰਤ੍ਰ ਕੇ ਜੋਰ ਸੋ ਕਾਢਿ ਕੈ ਰੋਹਿਨੀ ਕੇ ਉਰ ਬੀਚ ਧਰਿਓ ਹੈ ॥

taa hee te mantr ke jor so kaadt kai rohinee ke ur beech dhario hai |

જ્યારે બલભદ્રની કલ્પના થઈ, ત્યારે દેવકી અને વાસુદેવ પરામર્શ કરવા બેઠા અને મંત્રોની શક્તિથી તેમને દેવકીના ગર્ભમાંથી રોહિણીના ગર્ભમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવ્યા.

ਕੰਸ ਕਦਾਚ ਹਨੇ ਸਿਸੁ ਕੋ ਤਿਹ ਤੇ ਮਨ ਮੈ ਬਸੁਦੇਵ ਡਰਿਓ ਹੈ ॥

kans kadaach hane sis ko tih te man mai basudev ddario hai |

આ કરવાથી બાસુદેવ પોતાના હૃદયમાં ડરી ગયા છે, કંસને પણ (આ) બાળકને મારવું ન જોઈએ.

ਸੇਖ ਮਨੋ ਜਗ ਦੇਖਨ ਕੋ ਜਗ ਭੀਤਰ ਰੂਪ ਨਵੀਨ ਕਰਿਓ ਹੈ ॥੫੫॥

sekh mano jag dekhan ko jag bheetar roop naveen kario hai |55|

કંસ પણ તેને મારી શકે છે એમ વિચારીને વસુદેવ ગભરાઈ ગયા. એવું લાગતું હતું કે શેષનાગાએ વિશ્વને જોવા માટે નવું સ્વરૂપ ધારણ કર્યું છે.55.

ਦੋਹਰਾ ॥

doharaa |

દોહરા

ਕ੍ਰਿਸਨ ਕ੍ਰਿਸਨ ਕਰਿ ਸਾਧ ਦੋ ਬਿਸਨੁ ਕਿਸਨ ਪਤਿ ਜਾਸੁ ॥

krisan krisan kar saadh do bisan kisan pat jaas |

બંને ઋષિ (દેવકી અને બાસુદેવ) માયા-પતિ ('કિસાન પતિ') વિષ્ણુને 'કૃષ્ણ કૃષ્ણ' તરીકે પૂજે છે.

ਕ੍ਰਿਸਨ ਬਿਸ੍ਵ ਤਰਬੇ ਨਿਮਿਤ ਤਨ ਮੈ ਕਰਿਯੋ ਪ੍ਰਕਾਸ ॥੫੬॥

krisan bisv tarabe nimit tan mai kariyo prakaas |56|

દેવકી અને વાસુદેવ બંને, લક્ષ્મીના સ્વામી વિષ્ણુને અત્યંત પવિત્રતાથી યાદ કરવા લાગ્યા અને અહીં વિષ્ણુએ પ્રવેશ કરીને દેવકીના દેહને પ્રબુદ્ધ કર્યો, જેથી દુર્ગુણોથી અંધકારમય વિશ્વને ઉગારી શકાય.56.

ਅਥ ਕ੍ਰਿਸਨ ਜਨਮ ॥

ath krisan janam |

હવે શરૂ થાય છે કૃષ્ણ જન્મ વિશેનું વર્ણન

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa |

સ્વય્યા

ਸੰਖ ਗਦਾ ਕਰਿ ਅਉਰ ਤ੍ਰਿਸੂਲ ਧਰੇ ਤਨਿ ਕਉਚ ਬਡੇ ਬਡਭਾਗੀ ॥

sankh gadaa kar aaur trisool dhare tan kauch badde baddabhaagee |

તેમના હાથમાં શંખ, ગદા અને ત્રિશૂળ છે, તેમના શરીર પર ઢાલ (પહેરી છે) અને તે ખૂબ જ ભવ્ય છે.

ਨੰਦ ਗਹੈ ਕਰਿ ਸਾਰੰਗ ਸਾਰੰਗ ਪੀਤ ਧਰੈ ਪਟ ਪੈ ਅਨੁਰਾਗੀ ॥

nand gahai kar saarang saarang peet dharai patt pai anuraagee |

વિષ્ણુ નિદ્રાધીન દેવકીના ગર્ભમાં (કૃષ્ણના રૂપમાં) પીળા વસ્ત્રમાં પ્રગટ થયા, શરીર પર બખ્તર ધારણ કર્યું અને હાથમાં શંખ, ગદા, ત્રિશૂળ, તલવાર અને ધનુષ્ય ધારણ કર્યું.

ਸੋਈ ਹੁਤੀ ਜਨਮਿਉ ਇਹ ਕੇ ਗ੍ਰਿਹ ਕੈ ਡਰਪੈ ਮਨ ਮੈ ਉਠਿ ਜਾਗੀ ॥

soee hutee janamiau ih ke grih kai ddarapai man mai utth jaagee |

સૂતેલી દેવકીના ગ્રહમાં (આવા પ્રતાપી પુરુષનો) જન્મ થતાં તે મનમાં ભય સાથે જાગી બેઠી છે.

ਦੇਵਕੀ ਪੁਤ੍ਰ ਨ ਜਾਨਿਯੋ ਲਖਿਓ ਹਰਿ ਕੈ ਕੈ ਪ੍ਰਨਾਮ ਸੁ ਪਾਇਨ ਲਾਗੀ ॥੫੭॥

devakee putr na jaaniyo lakhio har kai kai pranaam su paaein laagee |57|

દેવકી ગભરાઈ ગઈ, તે જાગીને બેસી ગઈ, તેને ખબર ન હતી કે તેને પુત્રનો જન્મ થયો છે તે વિષ્ણુને દેખીતી રીતે જોઈને, તેણીએ તેના ચરણોમાં પ્રણામ કર્યા.57.

ਦੋਹਰਾ ॥

doharaa |

દોહરા

ਲਖਿਓ ਦੇਵਕੀ ਹਰਿ ਮਨੈ ਲਖਿਓ ਨ ਕਰਿ ਕਰਿ ਤਾਤ ॥

lakhio devakee har manai lakhio na kar kar taat |

દેવકીએ હરિ દ્વારા સ્વીકાર્યું છે, પુત્ર દ્વારા નહીં.

ਲਖਿਓ ਜਾਨ ਕਰਿ ਮੋਹਿ ਕੀ ਤਾਨੀ ਤਾਨਿ ਕਨਾਤ ॥੫੮॥

lakhio jaan kar mohi kee taanee taan kanaat |58|

દેવકીએ તેમને પુત્ર ન માન્યા, પરંતુ તેમને ભગવાનના રૂપમાં જોયા, તેમ છતાં, માતા હોવાને કારણે, તેમની આસક્તિ વધી.58.

ਕ੍ਰਿਸਨ ਜਨਮ ਜਬ ਹੀ ਭਇਓ ਦੇਵਨ ਭਇਓ ਹੁਲਾਸ ॥

krisan janam jab hee bheio devan bheio hulaas |

જ્યારે કૃષ્ણનો જન્મ થયો, ત્યારે દેવતાઓના હૃદય પ્રસન્ન થઈ ગયા.

ਸਤ੍ਰ ਸਬੈ ਅਬ ਨਾਸ ਹੋਹਿੰ ਹਮ ਕੋ ਹੋਇ ਬਿਲਾਸ ॥੫੯॥

satr sabai ab naas hohin ham ko hoe bilaas |59|

કૃષ્ણનો જન્મ થતાં જ દેવતાઓ આનંદથી ભરાઈ ગયા અને વિચાર્યું કે પછી શત્રુઓનો નાશ થશે અને તેઓ અતિ આનંદિત થશે.59.

ਆਨੰਦ ਸੋ ਸਬ ਦੇਵਤਨ ਸੁਮਨ ਦੀਨ ਬਰਖਾਇ ॥

aanand so sab devatan suman deen barakhaae |

ખુશ થઈને બધા દેવતાઓએ ફૂલો વરસાવ્યા,

ਸੋਕ ਹਰਨ ਦੁਸਟਨ ਦਲਨ ਪ੍ਰਗਟੇ ਜਗ ਮੋ ਆਇ ॥੬੦॥

sok haran dusattan dalan pragatte jag mo aae |60|

આનંદથી ભરપૂર, દેવતાઓએ ફૂલોની વર્ષા કરી અને માન્યું કે વિષ્ણુ, દુ:ખ અને અત્યાચારીઓનો નાશ કરનાર વિશ્વમાં પ્રગટ થયા છે.60.

ਜੈ ਜੈ ਕਾਰ ਭਯੋ ਜਬੈ ਸੁਨੀ ਦੇਵਕੀ ਕਾਨਿ ॥

jai jai kaar bhayo jabai sunee devakee kaan |

જ્યારે (દેવો દ્વારા) જય જય કાર ચાલી રહી હતી ત્યારે દેવકીએ કાને સાંભળ્યું

ਤ੍ਰਾਸਤਿ ਹੁਇ ਮਨ ਮੈ ਕਹਿਯੋ ਸੋਰ ਕਰੈ ਕੋ ਆਨਿ ॥੬੧॥

traasat hue man mai kahiyo sor karai ko aan |61|

જ્યારે દેવકીએ પોતાના કાનથી આ નારા સાંભળ્યા, ત્યારે તે ભયભીત થઈને વિચારવા લાગી કે અવાજ કોણ કરે છે.61.

ਬਾਸੁਦੇਵ ਅਰੁ ਦੇਵਕੀ ਮੰਤ੍ਰ ਕਰੈ ਮਨ ਮਾਹਿ ॥

baasudev ar devakee mantr karai man maeh |

બાસુદેવ અને દેવકી મનમાં વિચારે છે

ਕੰਸ ਕਸਾਈ ਜਾਨ ਕੈ ਹੀਐ ਅਧਿਕ ਡਰਪਾਹਿ ॥੬੨॥

kans kasaaee jaan kai heeai adhik ddarapaeh |62|

વાસુદેવ અને દેવકી પોતાની વચ્ચે વિચારવા લાગ્યા અને કંસને કસાઈ માનતા તેઓના હૃદયમાં ભારે ભય ભરાઈ ગયો.62.

ਇਤਿ ਕ੍ਰਿਸਨ ਜਨਮ ਬਰਨਨੰ ਸਮਾਪਤੰ ॥

eit krisan janam barananan samaapatan |

કૃષ્ણના જન્મ વિશેના વર્ણનનો અંત.

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa |

સ્વય્યા

ਮੰਤ੍ਰ ਬਿਚਾਰ ਕਰਿਓ ਦੁਹਹੂੰ ਮਿਲਿ ਮਾਰਿ ਡਰੈ ਇਹ ਕੋ ਮਤਿ ਰਾਜਾ ॥

mantr bichaar kario duhahoon mil maar ddarai ih ko mat raajaa |

તે બંને (બસુદેવ અને દેવકી) મળ્યા અને વિચારવિમર્શ કર્યો અને સલાહ આપી (કે) જ્યાં કંસ તેને મરવા ન દેવો,

ਨੰਦਹਿ ਕੇ ਘਰਿ ਆਇ ਹਉ ਡਾਰਿ ਕੈ ਠਾਟ ਇਹੀ ਮਨ ਮੈ ਤਿਨ ਸਾਜਾ ॥

nandeh ke ghar aae hau ddaar kai tthaatt ihee man mai tin saajaa |

બંનેએ વિચાર્યું કે રાજા આ પુત્રને પણ મારી ન શકે, તેઓએ તેને નંદના ઘરે છોડી દેવાનું નક્કી કર્યું

ਕਾਨ੍ਰਹ ਕਹਿਓ ਮਨ ਮੈ ਨ ਡਰੋ ਤੁਮ ਜਾਹੁ ਨਿਸੰਕ ਬਜਾਵਤ ਬਾਜਾ ॥

kaanrah kahio man mai na ddaro tum jaahu nisank bajaavat baajaa |

કાન્હે કહ્યું, તમે ડરશો નહીં, શાંત રહો અને બૂમો પાડો (કોઈ જોઈ શકશે નહીં).

ਮਾਯਾ ਕੀ ਖੈਂਚਿ ਕਨਾਤ ਲਈ ਧਰ ਬਾਲਕ ਸਊਰਭ ਆਪਿ ਬਿਰਾਜਾ ॥੬੩॥

maayaa kee khainch kanaat lee dhar baalak saoorabh aap biraajaa |63|

કૃષ્ણે કહ્યું, ડરશો નહીં અને કોઈપણ શંકા વિના જાઓ, �� આ કહીને કૃષ્ણે પોતાનો ભ્રામક શો (યોગ-માયા) ચારેય દિશામાં ફેલાવી દીધો અને પોતે એક સુંદર બાળકના રૂપમાં બેઠા.

ਦੋਹਰਾ ॥

doharaa |

દોહરા

ਕ੍ਰਿਸਨ ਜਬੈ ਤਿਨ ਗ੍ਰਿਹਿ ਭਯੋ ਬਾਸੁਦੇਵ ਇਹ ਕੀਨ ॥

krisan jabai tin grihi bhayo baasudev ih keen |

જ્યારે કૃષ્ણ તેમના ઘરમાં (પ્રગટ થયા), (ત્યારે) બાસુદેવે આ (ખત) કર્યું.

ਦਸ ਹਜਾਰ ਗਾਈ ਭਲੀ ਮਨੈ ਮਨਸਿ ਕਰਿ ਦੀਨ ॥੬੪॥

das hajaar gaaee bhalee manai manas kar deen |64|

કૃષ્ણના જન્મ પર વાસુદેવે પોતાના મનમાં કૃષ્ણની રક્ષા માટે દસ હજાર ગાયો દાનમાં આપી.

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa |

સ્વય્યા

ਛੂਟਿ ਕਿਵਾਰ ਗਏ ਘਰਿ ਕੇ ਦਰਿ ਕੇ ਨ੍ਰਿਪ ਕੇ ਬਰ ਕੇ ਚਲਤੇ ॥

chhoott kivaar ge ghar ke dar ke nrip ke bar ke chalate |

બાસુદેવ જતા જ રાજાના ઘરના દરવાજા ખુલી ગયા.

ਹਰਖੇ ਸਰਖੇ ਬਸੁਦੇਵਹਿ ਕੇ ਪਗ ਜਾਇ ਛੁਹਿਓ ਜਮਨਾ ਜਲ ਤੇ ॥

harakhe sarakhe basudeveh ke pag jaae chhuhio jamanaa jal te |

જ્યારે વાસુદેવે શરૂઆત કરી, ઘરના દરવાજા ખુલ્યા, તેમના પગ આગળ વધવા લાગ્યા અને યમુનામાં પ્રવેશ કરવા ગયા, કૃષ્ણને જોવા યમુનાનું પાણી આગળ આવ્યું.

ਹਰਿ ਦੇਖਨ ਕੌ ਹਰਿ ਅਉ ਬਢ ਕੇ ਹਰਿ ਦਉਰ ਗਏ ਤਨ ਕੇ ਬਲ ਤੇ ॥

har dekhan kau har aau badt ke har daur ge tan ke bal te |

કૃષ્ણને જોવા માટે, જમનાનું પાણી વધુ વધી ગયું (અને બાસુદેવના શરીરની તાકાતથી) કૃષ્ણ આરપાર દોડ્યા.

ਕਾਜ ਇਹੀ ਕਹਿ ਦੋਊ ਗਏ ਜੁ ਖਿਝੈ ਬਹੁ ਪਾਪਨ ਕੀ ਮਲ ਤੇ ॥੬੫॥

kaaj ihee keh doaoo ge ju khijhai bahu paapan kee mal te |65|

શેષનાગ શક્તિશાળી રીતે આગળ દોડ્યો, તેણે તેના હૂડ ફેલાવ્યા અને તેમને ફ્લાય-વિસ્કની જેમ લહેરાવ્યા અને તેની સાથે યમુના અને શેષનાગના પાણી બંનેએ કૃષ્ણને વિશ્વમાં પાપની વધતી ગંદકી વિશે જાણ કરી.65.

ਦੋਹਰਾ ॥

doharaa |

દોહરા

ਕ੍ਰਿਸਨ ਜਬੈ ਚੜਤੀ ਕਰੀ ਫੇਰਿਓ ਮਾਯਾ ਜਾਲ ॥

krisan jabai charratee karee ferio maayaa jaal |

જ્યારે બાસુદેવ (કૃષ્ણને લઈને) યુક્તિઓ શોધી કાઢ્યા, તે સમયે (કૃષ્ણ) માયાની જાળ ફેલાવી.

ਅਸੁਰ ਜਿਤੇ ਚਉਕੀ ਹੁਤੇ ਸੋਇ ਗਏ ਤਤਕਾਲ ॥੬੬॥

asur jite chaukee hute soe ge tatakaal |66|

જ્યારે વાસુદેવ કૃષ્ણને પોતાની સાથે લઈને ચાલવા લાગ્યા ત્યારે કૃષ્ણએ તેમનો ભ્રામક શો (માયા) ફેલાવ્યો, જેના કારણે ત્યાં ચોકીદાર તરીકે રહેલા રાક્ષસો સૂઈ ગયા.

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa |

સ્વય્યા

ਕੰਸਹਿ ਕੇ ਡਰ ਤੇ ਬਸੁਦੇਵ ਸੁ ਪਾਇ ਜਬੈ ਜਮੁਨਾ ਮਧਿ ਠਾਨੋ ॥

kanseh ke ddar te basudev su paae jabai jamunaa madh tthaano |

જ્યારે કંસથી ડરીને બાસુદેવે જમનામાં પગ મૂક્યો.

ਮਾਨ ਕੈ ਪ੍ਰੀਤਿ ਪੁਰਾਤਨ ਕੋ ਜਲ ਪਾਇਨ ਭੇਟਨ ਕਾਜ ਉਠਾਨੋ ॥

maan kai preet puraatan ko jal paaein bhettan kaaj utthaano |

કંસના ડરને કારણે, જ્યારે વસુદેવે યમુનામાં પગ મૂક્યા ત્યારે તે કૃષ્ણના ચરણ સ્પર્શ કરવા માટે ઉભરી આવ્યો.

ਤਾ ਛਬਿ ਕੋ ਜਸੁ ਉਚ ਮਹਾ ਕਬਿ ਨੇ ਅਪਨੇ ਮਨ ਮੈ ਪਹਿਚਾਨੋ ॥

taa chhab ko jas uch mahaa kab ne apane man mai pahichaano |

એ દ્રશ્યનો મહાન મહિમા કવિએ પોતાના મનમાં (આમ) ઓળખ્યો છે,

ਕਾਨ੍ਰਹ ਕੋ ਜਾਨ ਕਿਧੋ ਪਤਿ ਹੈ ਇਹ ਕੈ ਜਮੁਨਾ ਤਿਹ ਭੇਟਤ ਮਾਨੋ ॥੬੭॥

kaanrah ko jaan kidho pat hai ih kai jamunaa tih bhettat maano |67|

તેના મનમાં રહેલા કેટલાક જૂના સ્નેહને ઓળખીને કવિએ તે લાવણ્યના ઉચ્ચ વખાણ વિશે આ રીતે અનુભવ્યું કે કૃષ્ણને તેના ભગવાન માનીને, યમુના તેના ચરણ સ્પર્શ કરવા ઉભી થઈ.67.