શ્રી દસમ ગ્રંથ

પાન - 109

ਬਿਜੈ ਛੰਦ

bijai chhand

BIJAI STANZA

ਜੇਤਕ ਬਾਣ ਚਲੇ ਅਰਿ ਓਰ ਤੇ ਫੂਲ ਕੀ ਮਾਲ ਹੁਐ ਕੰਠਿ ਬਿਰਾਜੇ ॥

jetak baan chale ar or te fool kee maal huaai kantth biraaje |

દેવીના ગળામાં ફૂલોની માળા તરીકે દુશ્મન દ્વારા મારવામાં આવેલા તમામ તીરો.

ਦਾਨਵ ਪੁੰਗਵ ਪੇਖਿ ਅਚੰਭਵ ਛੋਡਿ ਭਜੇ ਰਣ ਏਕ ਨ ਗਾਜੇ ॥

daanav pungav pekh achanbhav chhodd bhaje ran ek na gaaje |

આ અજાયબી જોઈને દુશ્મનોની સેના યુદ્ધના મેદાનમાંથી ભાગી ગઈ અને ત્યાં કોઈ રહી શક્યું નહીં.

ਕੁੰਜਰ ਪੁੰਜ ਗਿਰੇ ਤਿਹ ਠਉਰ ਭਰੇ ਸਭ ਸ੍ਰੋਣਤ ਪੈ ਗਨ ਤਾਜੇ ॥

kunjar punj gire tih tthaur bhare sabh sronat pai gan taaje |

તે જગ્યાએ ઘણા હાથીઓ અને ઘણા સ્વસ્થ ઘોડાઓ પડ્યા છે, બધા લોહીથી લથપથ છે.

ਜਾਨੁਕ ਨੀਰਧ ਮਧਿ ਛਪੇ ਭ੍ਰਮਿ ਭੂਧਰ ਕੇ ਭਯ ਤੇ ਨਗ ਭਾਜੇ ॥੩੨॥੧੦੯॥

jaanuk neeradh madh chhape bhram bhoodhar ke bhay te nag bhaaje |32|109|

એવું લાગે છે કે ઇન્દ્રના ડરથી ભાગીને પર્વતોએ પોતાને સમુદ્રમાં છુપાવી દીધા છે.32.109.

ਮਨੋਹਰ ਛੰਦ

manohar chhand

મનોહર સ્ટેન્ઝા

ਸ੍ਰੀ ਜਗਮਾਤ ਕਮਾਨ ਲੈ ਹਾਥਿ ਪ੍ਰਮਾਥਨਿ ਸੰਖ ਪ੍ਰਜ੍ਰਯੋ ਜਬ ਜੁਧੰ ॥

sree jagamaat kamaan lai haath pramaathan sankh prajrayo jab judhan |

જ્યારે બ્રહ્માંડની માતાએ યુદ્ધ કર્યું, ત્યારે તેના ધનુષ્યને હાથમાં પકડીને શંખ ફૂંક્યો.

ਗਾਤਹ ਸੈਣ ਸੰਘਾਰਤ ਸੂਰ ਬਬਕਤਿ ਸਿੰਘ ਭ੍ਰਮ੍ਯੋ ਰਣਿ ਕ੍ਰੁਧੰ ॥

gaatah sain sanghaarat soor babakat singh bhramayo ran krudhan |

તેણીનો સિંહ ખૂબ ગુસ્સામાં મેદાનમાં ગર્જના કરતો ચાલ્યો, દુશ્મનના દળોને કચડી નાખતો અને નાશ કરતો.

ਕਉਚਹਿ ਭੇਦਿ ਅਭੇਦਿਤ ਅੰਗ ਸੁਰੰਗ ਉਤੰਗ ਸੋ ਸੋਭਿਤ ਸੁਧੰ ॥

kaucheh bhed abhedit ang surang utang so sobhit sudhan |

તે પોતાના નખ વડે યોદ્ધાઓના શરીર પરના બખ્તર ફાડી નાખતો જાય છે અને ફાટેલા અંગો દેખાય છે.

ਮਾਨੋ ਬਿਸਾਲ ਬੜਵਾਨਲ ਜੁਆਲ ਸਮੁਦ੍ਰ ਕੇ ਮਧਿ ਬਿਰਾਜਤ ਉਧੰ ॥੩੩॥੧੧੦॥

maano bisaal barravaanal juaal samudr ke madh biraajat udhan |33|110|

અગ્નિની વધતી જતી જ્વાળાઓ સમુદ્રની વચ્ચે વિસ્તરેલી.33.110.

ਪੂਰ ਰਹੀ ਭਵਿ ਭੂਰ ਧਨੁਰ ਧੁਨਿ ਧੂਰ ਉਡੀ ਨਭ ਮੰਡਲ ਛਾਯੋ ॥

poor rahee bhav bhoor dhanur dhun dhoor uddee nabh manddal chhaayo |

ધનુષ્યનો અવાજ સમગ્ર બ્રહ્માંડમાં ફેલાય છે અને યુદ્ધભૂમિની ઉડતી ધૂળ આખા આકાશમાં ફેલાઈ ગઈ છે.

ਨੂਰ ਭਰੇ ਮੁਖ ਮਾਰਿ ਗਿਰੇ ਰਣਿ ਹੂਰਨ ਹੇਰਿ ਹੀਯੋ ਹੁਲਸਾਯੋ ॥

noor bhare mukh maar gire ran hooran her heeyo hulasaayo |

પ્રહારો સહન કરીને તેજસ્વી ચહેરાઓ પડી ગયા અને તેમને જોઈને પિશાચના હૃદય ખુશ થઈ ગયા.

ਪੂਰਣ ਰੋਸ ਭਰੇ ਅਰਿ ਤੂਰਣ ਪੂਰਿ ਪਰੇ ਰਣ ਭੂਮਿ ਸੁਹਾਯੋ ॥

pooran ros bhare ar tooran poor pare ran bhoom suhaayo |

અત્યંત ગુસ્સે થયેલા દુશ્મનોના દળો આખા યુદ્ધના મેદાનમાં સુંદર રીતે તૈનાત છે

ਚੂਰ ਭਏ ਅਰਿ ਰੂਰੇ ਗਿਰੇ ਭਟ ਚੂਰਣ ਜਾਨੁਕ ਬੈਦ ਬਨਾਯੋ ॥੩੪॥੧੧੧॥

choor bhe ar roore gire bhatt chooran jaanuk baid banaayo |34|111|

અને વિજેતા અને યુવા યોદ્ધાઓ આ રીતે ટુકડાઓમાં પડી રહ્યા છે, પૃથ્વીને પીસીને એપોથેકેરીએ, પાચન દવા (ચુરણ) તૈયાર કરી છે.34.111.

ਸੰਗੀਤ ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ

sangeet bhujang prayaat chhand

સંગીત ભુજંગ પ્રાર્થના સ્ટેન્ઝા

ਕਾਗੜਦੰ ਕਾਤੀ ਕਟਾਰੀ ਕੜਾਕੰ ॥

kaagarradan kaatee kattaaree karraakan |

ખંજર અને તલવારોની મારામારીના અવાજો સંભળાઈ રહ્યા છે.

ਤਾਗੜਦੰ ਤੀਰੰ ਤੁਪਕੰ ਤੜਾਕੰ ॥

taagarradan teeran tupakan tarraakan |

શાફ્ટ અને ગોળીબારના અવાજો સંભળાઈ રહ્યા છે.

ਝਾਗੜਦੰ ਨਾਗੜਦੰ ਬਾਗੜਦੰ ਬਾਜੇ ॥

jhaagarradan naagarradan baagarradan baaje |

સંગીતનાં સાધનોના વિવિધ અવાજો ગૂંજી રહ્યા છે.

ਗਾਗੜਦੰ ਗਾਜੀ ਮਹਾ ਗਜ ਗਾਜੇ ॥੩੫॥੧੧੨॥

gaagarradan gaajee mahaa gaj gaaje |35|112|

યોદ્ધાઓ ગર્જના કરી રહ્યા છે અને મોટેથી પોકાર કરી રહ્યા છે.35.112.

ਸਾਗੜਦੰ ਸੂਰੰ ਕਾਗੜਦੰ ਕੋਪੰ ॥

saagarradan sooran kaagarradan kopan |

ક્રોધિત યોદ્ધાઓ ક્રોધથી ગર્જના કરી રહ્યા હતા,

ਪਾਗੜਦੰ ਪਰਮੰ ਰਣੰ ਪਾਵ ਰੋਪੰ ॥

paagarradan paraman ranan paav ropan |

મહાન નાયકો ત્રાટક્યા છે.

ਸਾਗੜਦੰ ਸਸਤ੍ਰੰ ਝਾਗੜਦੰ ਝਾਰੈ ॥

saagarradan sasatran jhaagarradan jhaarai |

બર્નિંગ બખ્તર ઝડપથી દૂર કરવામાં આવ્યું હતું

ਬਾਗੜਦੰ ਬੀਰੰ ਡਾਗੜਦੰ ਡਕਾਰੇ ॥੩੬॥੧੧੩॥

baagarradan beeran ddaagarradan ddakaare |36|113|

અને બહાદુર લડવૈયાઓ ઓડકાર કરી રહ્યા છે.36.113.

ਚਾਗੜਦੰ ਚਉਪੇ ਬਾਗੜਦੰ ਬੀਰੰ ॥

chaagarradan chaupe baagarradan beeran |

બાગર દેશના નાયકો ઉત્સાહથી બૂમો પાડતા હતા ('ચોપ'),

ਮਾਗੜਦੰ ਮਾਰੇ ਤਨੰ ਤਿਛ ਤੀਰੰ ॥

maagarradan maare tanan tichh teeran |

ચિંતકો શરીર પર તીક્ષ્ણ તીર મારવાથી ખુશ જણાય છે.

ਗਾਗੜਦੰ ਗਜੇ ਸੁ ਬਜੇ ਗਹੀਰੈ ॥

gaagarradan gaje su baje gaheerai |

મોટા ધડાકા જોરથી ગર્જ્યા

ਕਾਗੜੰ ਕਵੀਯਾਨ ਕਥੈ ਕਥੀਰੈ ॥੩੭॥੧੧੪॥

kaagarran kaveeyaan kathai katheerai |37|114|

પોરોફાઉન્ડ સાઉન્ડિંગ્સ સાથે મોટેથી બૂમો છે, અને કવિઓ તેમના છંદોમાં તેનું વર્ણન કરે છે.37.114.

ਦਾਗੜਦੰ ਦਾਨੋ ਭਾਗੜਦੰ ਭਾਜੇ ॥

daagarradan daano bhaagarradan bhaaje |

ભાગેડુ દૈત્ય ગર્જના સાથે ભાગી રહ્યા હતા,

ਗਾਗੜਦੰ ਗਾਜੀ ਜਾਗੜਦੰ ਗਾਜੇ ॥

gaagarradan gaajee jaagarradan gaaje |

રાક્ષસો ભાગી રહ્યા છે અને નાયકો મોટેથી બૂમો પાડી રહ્યા છે.

ਛਾਗੜਦੰ ਛਉਹੀ ਛੁਰੇ ਪ੍ਰੇਛੜਾਕੇ ॥

chhaagarradan chhauhee chhure prechharraake |

છરીઓ અને છબીઓ વેરવિખેર છે

ਤਾਗੜਦੰ ਤੀਰੰ ਤੁਪਕੰ ਤੜਾਕੇ ॥੩੮॥੧੧੫॥

taagarradan teeran tupakan tarraake |38|115|

અવાજો પ્રહાર કરતી કુહાડીઓ અને ખંજર દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે. તીર અને બંદૂકો પોતપોતાના નાક બનાવી રહ્યા છે.38.115.

ਗਾਗੜਦੰ ਗੋਮਾਯ ਗਜੇ ਗਹੀਰੰ ॥

gaagarradan gomaay gaje gaheeran |

કરા જોરથી ગર્જના કરી રહ્યા હતા,

ਸਾਗੜਦੰ ਸੰਖੰ ਨਾਗੜਦੰ ਨਫੀਰੰ ॥

saagarradan sankhan naagarradan nafeeran |

યુદ્ધના મેદાનમાં ઢોલનો જોરદાર અવાજ અને શંખ અને રણશિંગડાનો અવાજ સંભળાય છે.

ਬਾਗੜਦੰ ਬਾਜੇ ਬਜੇ ਬੀਰ ਖੇਤੰ ॥

baagarradan baaje baje beer khetan |

સૂરમે બાગર દેશની ઘંટડી વગાડતો હતો

ਨਾਗੜਦੰ ਨਾਚੇ ਸੁ ਭੂਤੰ ਪਰੇਤੰ ॥੩੯॥੧੧੬॥

naagarradan naache su bhootan paretan |39|116|

યોદ્ધાઓનાં સંગીતનાં સાધનો વગાડવામાં આવે છે અને ભૂત-પ્રેત નૃત્ય કરે છે.39.116.

ਤਾਗੜਦੰ ਤੀਰੰ ਬਾਗੜਦੰ ਬਾਣੰ ॥

taagarradan teeran baagarradan baanan |

બે ધ્રુવો તીર મારવા માટે વપરાય છે;

ਕਾਗੜਦੰ ਕਾਤੀ ਕਟਾਰੀ ਕ੍ਰਿਪਾਣੰ ॥

kaagarradan kaatee kattaaree kripaanan |

તીર અને શાફ્ટ, ખંજર અને તલવારોનો અવાજ સંભળાય છે.

ਨਾਗੜਦੰ ਨਾਦੰ ਬਾਗੜਦੰ ਬਾਜੇ ॥

naagarradan naadan baagarradan baaje |

બાગર દેશના શહેરોમાંથી અવાજ નીકળ્યો

ਸਾਗੜਦੰ ਸੂਰੰ ਰਾਗੜਦੰ ਰਾਜੇ ॥੪੦॥੧੧੭॥

saagarradan sooran raagarradan raaje |40|117|

સંગીતના વાદ્યોનું સંગીત અને રણશિંગડાનો રણકાર ગુંજી ઉઠે છે અને આવા પડઘો વચ્ચે યોદ્ધાઓ અને સરદારો પોતાનું કામ કરી રહ્યા છે.40.117.

ਸਾਗੜਦੰ ਸੰਖੰ ਨਾਗੜਦੰ ਨਫੀਰੰ ॥

saagarradan sankhan naagarradan nafeeran |

ત્યાં સંખ્યાઓનો અવાજ અને ટ્રમ્પેટનો અવાજ હતો,

ਗਾਗੜਦੰ ਗੋਮਾਯ ਗਜੇ ਗਹੀਰੰ ॥

gaagarradan gomaay gaje gaheeran |

શંખ, ક્લેરિયોનેટ્સ અને ડ્રમ્સ ગૂંજતા હતા.

ਨਾਗੜਦੰ ਨਗਾਰੇ ਬਾਗੜਦੰ ਬਾਜੇ ॥

naagarradan nagaare baagarradan baaje |

બાગર દેશી ઘંટ અને ઘંટ વગાડતા હતા

ਜਾਗੜਦੰ ਜੋਧਾ ਗਾਗੜਦੰ ਗਾਜੇ ॥੪੧॥੧੧੮॥

jaagarradan jodhaa gaagarradan gaaje |41|118|

ટ્રમ્પેટ્સ અને સંગીતનાં સાધનોએ તેમના અવાજો ઉત્પન્ન કર્યા અને તેમના પડઘો સાથે, યોદ્ધાઓ ગર્જના કરી.41.118.

ਨਰਾਜ ਛੰਦ ॥

naraaj chhand |

નારજ સ્તન્ઝા

ਜਿਤੇਕੁ ਰੂਪ ਧਾਰੀਯੰ ॥

jitek roop dhaareeyan |

(રકત-બીજના લોહીના ટીપાં) જેટલાં સ્વરૂપો લેતાં હતાં,

ਤਿਤੇਕੁ ਦੇਬਿ ਮਾਰੀਯੰ ॥

titek deb maareeyan |

રકત બીજનું લોહી જમીન પર વહેવાથી રાક્ષસોના તમામ સ્વરૂપો દેવીએ માર્યા હતા.

ਜਿਤੇਕੇ ਰੂਪ ਧਾਰਹੀ ॥

jiteke roop dhaarahee |

જેટલાં સ્વરૂપો (તેઓ લે છે),

ਤਿਤਿਓ ਦ੍ਰੁਗਾ ਸੰਘਾਰਹੀ ॥੪੨॥੧੧੯॥

titio drugaa sanghaarahee |42|119|

જે સ્વરૂપો સાકાર થવા જઈ રહ્યા છે તે પણ દુર્ગા દ્વારા નાશ પામશે.42.119.

ਜਿਤੇਕੁ ਸਸਤ੍ਰ ਵਾ ਝਰੇ ॥

jitek sasatr vaa jhare |

તેના પર જેટલા શસ્ત્રો પ્રહારો,

ਪ੍ਰਵਾਹ ਸ੍ਰੋਨ ਕੇ ਪਰੇ ॥

pravaah sron ke pare |

શસ્ત્રોના વરસાદ સાથે (રકત બીજ પર), લોહીના પ્રવાહો (રકત બીજના શરીરમાંથી) નીકળ્યા.

ਜਿਤੀਕਿ ਬਿੰਦਕਾ ਗਿਰੈ ॥

jiteek bindakaa girai |

જેટલાં ટીપાં (લોહી) પડ્યાં,

ਸੁ ਪਾਨ ਕਾਲਿਕਾ ਕਰੈ ॥੪੩॥੧੨੦॥

su paan kaalikaa karai |43|120|

(જમીન પર) જેટલાં ટીપાં પડ્યાં હતાં, તે બધાં દેવી કાલિએ પી લીધાં.43.120.

ਰਸਾਵਲ ਛੰਦ ॥

rasaaval chhand |

રસાવલ શ્લોક

ਹੂਓ ਸ੍ਰੋਣ ਹੀਨੰ ॥

hooo sron heenan |

(રક્તબીજ) લોહી વહી ગયેલું

ਭਯੋ ਅੰਗ ਛੀਨੰ ॥

bhayo ang chheenan |

રાક્ષસ-મુખ્ય રકત બીજ લોહીહીન થઈ ગયો અને તેના અંગો ખૂબ નબળા થઈ ગયા.

ਗਿਰਿਯੋ ਅੰਤਿ ਝੂਮੰ ॥

giriyo ant jhooman |

અંતે (તે) જમ્યા પછી નીચે પડ્યો

ਮਨੋ ਮੇਘ ਭੂਮੰ ॥੪੪॥੧੨੧॥

mano megh bhooman |44|121|

આખરી રીતે તે પૃથ્વી પરના વાદળની જેમ લટકતો જમીન પર પડ્યો.44.121.

ਸਬੇ ਦੇਵ ਹਰਖੇ ॥

sabe dev harakhe |

બધા દેવતાઓ ખુશ હતા

ਸੁਮਨ ਧਾਰ ਬਰਖੇ ॥

suman dhaar barakhe |

બધા દેવતાઓ (આ જોઈને) પ્રસન્ન થયા અને તેઓએ ફૂલોની વર્ષા કરી.

ਰਕਤ ਬਿੰਦ ਮਾਰੇ ॥

rakat bind maare |

રક્તબીજને મારીને

ਸਬੈ ਸੰਤ ਉਬਾਰੇ ॥੪੫॥੧੨੨॥

sabai sant ubaare |45|122|

રકત બીજ માર્યા ગયા અને આ રીતે દેવીએ સંતોને બચાવ્યા.45.122.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕੇ ਚੰਡੀ ਚਰਿਤ੍ਰੇ ਰਕਤ ਬੀਰਜ ਬਧਹ ਚਤੁਰਥ ਧਿਆਯ ਸੰਪੂਰਨਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੪॥

eit sree bachitr naattake chanddee charitre rakat beeraj badhah chaturath dhiaay sanpooranam sat subham sat |4|

આમ બચિત્તરના ચંડી ચરિત્રનો ‘રકત બીજની હત્યા’ નામનો ચોથો અધ્યાય પૂર્ણ થયો છે.4.

ਅਥ ਨਿਸੁੰਭ ਜੁਧ ਕਥਨੰ ॥

ath nisunbh judh kathanan |

હવે નિસુંભ સાથેના યુદ્ધનું વર્ણન છે:

ਦੋਹਰਾ ॥

doharaa |

દોહરા

ਸੁੰਭ ਨਿਸੁੰਭ ਸੁਣਿਯੋ ਜਬੈ ਰਕਤਬੀਰਜ ਕੋ ਨਾਸ ॥

sunbh nisunbh suniyo jabai rakatabeeraj ko naas |

જ્યારે સુંભ અને નિસુંભે રકત બીજના વિનાશ વિશે સાંભળ્યું

ਆਪ ਚੜਤ ਭੈ ਜੋਰਿ ਦਲ ਸਜੇ ਪਰਸੁ ਅਰੁ ਪਾਸਿ ॥੧॥੧੨੩॥

aap charrat bhai jor dal saje paras ar paas |1|123|

તેઓ પોતાના દળોને એકઠા કરીને અને કુહાડીઓ અને ઘોડાઓ સાથે પોતાની જાતને સજ્જ કરીને આગળ વધ્યા.1.123.

ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥

bhujang prayaat chhand |

ભુજંગ પ્રયાત શ્લોક

ਚੜੇ ਸੁੰਭ ਨੈਸੁੰਭ ਸੂਰਾ ਅਪਾਰੰ ॥

charre sunbh naisunbh sooraa apaaran |

પરાક્રમી યોદ્ધાઓ સુંભ અને નિસુંભે આક્રમણ શરૂ કર્યું.

ਉਠੇ ਨਦ ਨਾਦੰ ਸੁ ਧਉਸਾ ਧੁਕਾਰੰ ॥

autthe nad naadan su dhausaa dhukaaran |

સંગીતનાં સાધનો અને ટ્રમ્પેટનો અવાજ ગુંજી ઉઠ્યો.

ਭਈ ਅਸਟ ਸੈ ਕੋਸ ਲਉ ਛਤ੍ਰ ਛਾਯੰ ॥

bhee asatt sai kos lau chhatr chhaayan |

છત્રનો છાંયો આઠસો કોસમાં ફેલાયેલો છે.

ਭਜੇ ਚੰਦ ਸੂਰੰ ਡਰਿਯੋ ਦੇਵ ਰਾਯੰ ॥੨॥੧੨੪॥

bhaje chand sooran ddariyo dev raayan |2|124|

અને સૂર્ય અને ચંદ્ર દૂર થઈ ગયા અને દેવોના રાજા ઈન્દ્ર ગભરાઈ ગયા.2.124.

ਭਕਾ ਭੁੰਕ ਭੇਰੀ ਢਕਾ ਢੁੰਕ ਢੋਲੰ ॥

bhakaa bhunk bheree dtakaa dtunk dtolan |

ઢોલ અને તાબર ગુંજી ઉઠ્યા.

સૂચિ (1 - 1428)

જાપ પાન: 1 - 10

અਕਾਲ ઉસ્તਤ પાન: 11 - 38

બચિત્તર નાટક પાન: 39 - 73

ચાંદી ચરિત્તર ઉકાત બિલાસ પાન: 74 - 99

ચાંદી ચરિત્તર પાન: 100 - 118

વાર શ્રી ભૌગૌતિ જી કી પાન: 119 - 126

જ્ઞાન પ્રબોધ પાન: 127 - 154

ચૌબીસ અવતાર પાન: 155 - 610

બ્રહ્મ અવતાર પાન: 611 - 634

રુદ્ર અવતાર પાન: 635 - 708

શબ્દ હજારે પાન: 709 - 712

૩૩ સ્વૈયાય પાન: 712 - 716

ખાલસા મહિમા પાન: 716 - 716

શસ્ત્ર નામ માળા પાન: 717 - 808

ચરિત્રોપાખ્યાણ પાન: 809 - 1388

જફરનામા પાન: 1389 - 1394

હિકાયત પાન: 1394 - 1428