શ્રી દસમ ગ્રંથ

પાન - 1194


ਤਾ ਕਹ ਕਛੂ ਗ੍ਯਾਨ ਨਹਿ ਆਵੈ ॥
taa kah kachhoo gayaan neh aavai |

તેઓ કોઈ જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરતા નથી

ਮੂਰਖ ਅਪਨਾ ਮੂੰਡ ਮੁੰਡਾਵੈ ॥੨੯॥
moorakh apanaa moondd munddaavai |29|

અને મૂર્ખ લોકો (તમારી પાસેથી) તેમના માથા મુંડાવે છે. 29.

ਤਿਹ ਤੁਮ ਕਹੁ ਮੰਤ੍ਰ ਸਿਧਿ ਹ੍ਵੈ ਹੈ ॥
tih tum kahu mantr sidh hvai hai |

તમે તેમને કહો કે (તમારો) મંત્ર ક્યારે સાકાર થશે

ਮਹਾਦੇਵ ਤੋ ਕੌ ਬਰੁ ਦੈ ਹੈ ॥
mahaadev to kau bar dai hai |

ત્યારે મહાદેવ તમને આશીર્વાદ આપશે.

ਜਬ ਤਾ ਤੇ ਨਹਿ ਹੋਤ ਮੰਤ੍ਰ ਸਿਧਿ ॥
jab taa te neh hot mantr sidh |

જ્યારે તેમની પાસેથી મંત્ર સાબિત થતો નથી,

ਤਬ ਤੁਮ ਬਚਨ ਕਹਤ ਹੌ ਇਹ ਬਿਧਿ ॥੩੦॥
tab tum bachan kahat hau ih bidh |30|

તો તમે (તેમની સાથે) આ રીતે વાત કરો. 30.

ਕਛੂ ਕੁਕ੍ਰਿਯਾ ਤੁਮ ਤੇ ਭਯੋ ॥
kachhoo kukriyaa tum te bhayo |

તમારામાંથી કંઈક ખૂટે છે.

ਤਾ ਤੇ ਦਰਸ ਨ ਸਿਵ ਜੂ ਦਯੋ ॥
taa te daras na siv joo dayo |

તેથી જ શિવાજીએ ધ્યાન ન આપ્યું.

ਅਬ ਤੈ ਪੁੰਨ੍ਯ ਦਾਨ ਦਿਜ ਕਰ ਰੇ ॥
ab tai punay daan dij kar re |

ધિક્કાર! હવે તમે બ્રાહ્મણોને યોગ્યતા આપો

ਪੁਨਿ ਸਿਵ ਕੇ ਮੰਤ੍ਰਹਿ ਅਨੁਸਰੁ ਰੇ ॥੩੧॥
pun siv ke mantreh anusar re |31|

અને પછી શિવના મંત્રોનો જાપ કરો. 31.

ਉਲਟੋ ਡੰਡ ਤਿਸੀ ਤੇ ਲੇਹੀ ॥
aulatto ddandd tisee te lehee |

(તમે) તેનાથી વિપરીત તેની પાસેથી શિક્ષા લો

ਪੁਨਿ ਤਿਹ ਮੰਤ੍ਰ ਰੁਦ੍ਰ ਕੋ ਦੇਹੀ ॥
pun tih mantr rudr ko dehee |

અને પછી તેમને રુદ્રનો મંત્ર આપો.

ਭਾਤਿ ਭਾਤਿ ਤਾ ਕੌ ਭਟਕਾਵੈ ॥
bhaat bhaat taa kau bhattakaavai |

તેને ઘણી રીતે વિચલિત કરો

ਅੰਤ ਬਾਰ ਇਮਿ ਭਾਖ ਸੁਨਾਵੈ ॥੩੨॥
ant baar im bhaakh sunaavai |32|

અને અંતે તમે આ રીતે કહો છો. 32.

ਤੋ ਤੇ ਕਛੁ ਅਛਰ ਰਹਿ ਗਯੋ ॥
to te kachh achhar reh gayo |

તમે એક અક્ષર ચૂકી ગયા હોવ (જપ કરતી વખતે).

ਤੈ ਕਛੁ ਭੰਗ ਕ੍ਰਿਯਾ ਤੇ ਭਯੋ ॥
tai kachh bhang kriyaa te bhayo |

(જપની) ક્રિયા તમારામાંથી ઓગળી ગઈ હશે.

ਤਾ ਤੇ ਤੁਹਿ ਬਰੁ ਰੁਦ੍ਰ ਨ ਦੀਨਾ ॥
taa te tuhi bar rudr na deenaa |

એટલે રુદ્રએ તને આશીર્વાદ ન આપ્યા.

ਪੁੰਨ੍ਯ ਦਾਨ ਚਹਿਯਤ ਪੁਨਿ ਕੀਨਾ ॥੩੩॥
punay daan chahiyat pun keenaa |33|

(તેથી) પછી દાન આપવું જોઈએ. 33.

ਇਹ ਬਿਧਿ ਮੰਤ੍ਰ ਸਿਖਾਵਤ ਤਾ ਕੋ ॥
eih bidh mantr sikhaavat taa ko |

હે બ્રાહ્મણ! આમ (તમે) તેને મંત્ર શીખવો

ਲੂਟਾ ਚਾਹਤ ਬਿਪ੍ਰ ਘਰ ਜਾ ਕੋ ॥
loottaa chaahat bipr ghar jaa ko |

તમે કોનું ઘર લૂંટવા માંગો છો

ਜਬ ਵਹੁ ਦਰਬ ਰਹਤ ਹ੍ਵੈ ਜਾਈ ॥
jab vahu darab rahat hvai jaaee |

જ્યારે તે પાયમાલ બની જાય છે,

ਔਰ ਧਾਮ ਤਬ ਚਲਤ ਤਕਾਈ ॥੩੪॥
aauar dhaam tab chalat takaaee |34|

પછી તમે ઘરે વધુ થાકી જાઓ છો. 34.

ਦੋਹਰਾ ॥
doharaa |

દ્વિ:

ਮੰਤ੍ਰ ਜੰਤ੍ਰ ਅਰੁ ਤੰਤ੍ਰ ਸਿਧਿ ਜੌ ਇਨਿ ਮਹਿ ਕਛੁ ਹੋਇ ॥
mantr jantr ar tantr sidh jau in meh kachh hoe |

જો આ મંત્રો, જંત્રો અને તંત્રોમાં કોઈ પ્રત્યક્ષતા હોત તો,

ਹਜਰਤਿ ਹ੍ਵੈ ਆਪਹਿ ਰਹਹਿ ਮਾਗਤ ਫਿਰਤ ਨ ਕੋਇ ॥੩੫॥
hajarat hvai aapeh raheh maagat firat na koe |35|

પછી તમે પોતે જ રાજા બની ગયા હોત અને કોઈ પૂછતું ન હોત. 35.

ਦਿਜ ਬਾਜ ॥
dij baaj |

બ્રાહ્મણે કહ્યું:

ਚੌਪਈ ॥
chauapee |

ચોવીસ:

ਸੁਨਿ ਏ ਬਚਨ ਮਿਸਰ ਰਿਸਿ ਭਰਾ ॥
sun e bachan misar ris bharaa |

આ શબ્દો સાંભળીને બ્રાહ્મણ ક્રોધથી ભરાઈ ગયો

ਧਿਕ ਧਿਕ ਤਾ ਕਹਿ ਬਚਨ ਉਚਰਾ ॥
dhik dhik taa keh bachan ucharaa |

અને તેને 'ધિકાર, અધિકાર'ના શબ્દો કહેવા લાગ્યા.

ਤਾਂੈ ਹਮਰੀ ਬਾਤ ਕਹ ਜਾਨੈ ॥
taanai hamaree baat kah jaanai |

મારી વાત તું શું સમજશે?

ਭਾਗ ਖਾਇ ਕੈ ਬੈਨ ਪ੍ਰਮਾਨੈ ॥੩੬॥
bhaag khaae kai bain pramaanai |36|

જે ભાંગ ખાધા પછી શબ્દો ઉચ્ચારતા હોય છે. 36.

ਕੁਅਰਿ ਬਾਚ ॥
kuar baach |

રાજ કુમારીએ કહ્યું:

ਸੁਨੋ ਮਿਸਰ ਤੁਮ ਬਾਤ ਨ ਜਾਨਤ ॥
suno misar tum baat na jaanat |

હે બ્રાહ્મણ! સાંભળો, તમે સમજી શકતા નથી

ਅਹੰਕਾਰ ਕੈ ਬਚਨ ਪ੍ਰਮਾਨਤ ॥
ahankaar kai bachan pramaanat |

અને ગૌરવપૂર્ણ શબ્દો બોલો.

ਭਾਗ ਪੀਏ ਬੁਧਿ ਜਾਤ ਨ ਹਰੀ ॥
bhaag pee budh jaat na haree |

ગાંજો પીવાથી મન લીલું નથી થતું.

ਬਿਨੁ ਪੀਏ ਤਵ ਬੁਧਿ ਕਹ ਪਰੀ ॥੩੭॥
bin pee tav budh kah paree |37|

તમે પીધા વિના શું ડહાપણ મેળવ્યું છે? 37.

ਤੁਮ ਆਪਨ ਸ੍ਯਾਨੇ ਕਹਲਾਵਤ ॥
tum aapan sayaane kahalaavat |

તમે તમારી જાતને જ્ઞાની કહો છો

ਕਬ ਹੀ ਭੂਲਿ ਨ ਭਾਗ ਚੜਾਵਤ ॥
kab hee bhool na bhaag charraavat |

અને તેઓ ભાંગ આપવાનું ક્યારેય ભૂલતા નથી.

ਜਬ ਪੁਨ ਜਾਹੁ ਕਾਜ ਭਿਛਾ ਕੇ ॥
jab pun jaahu kaaj bhichhaa ke |

પછી જ્યારે (તમે) ભિક્ષા માટે જશો

ਕਰਹੋ ਖ੍ਵਾਰ ਰਹਤ ਗ੍ਰਿਹ ਜਾ ਕੇ ॥੩੮॥
karaho khvaar rahat grih jaa ke |38|

તેથી જે કોઈ તેના ઘરમાં રહે છે, તમે તેને ખવડાવશો. 38.

ਜਿਹ ਧਨ ਕੋ ਤੁਮ ਤ੍ਯਾਗ ਦਿਖਾਵਤ ॥
jih dhan ko tum tayaag dikhaavat |

જે સંપત્તિ તમે છોડી દો અને બતાવો,

ਦਰ ਦਰ ਤਿਹ ਮਾਗਨ ਕਸ ਜਾਵਤ ॥
dar dar tih maagan kas jaavat |

(તો પછી) તમે તેને માંગવા શા માટે ઘરે ઘરે જાઓ છો?

ਮਹਾ ਮੂੜ ਰਾਜਨ ਕੇ ਪਾਸਨ ॥
mahaa moorr raajan ke paasan |

(તમે) મહાન મૂર્ખ રાજાઓ તરફથી

ਲੇਤ ਫਿਰਤ ਹੋ ਮਿਸ੍ਰ ਜੂ ਕਨ ਕਨ ॥੩੯॥
let firat ho misr joo kan kan |39|

હે મિશ્રા! તમે કણો મેળવવા માટે આસપાસ ફરો. 39.

ਤੁਮ ਜਗ ਮਹਿ ਤ੍ਯਾਗੀ ਕਹਲਾਵਤ ॥
tum jag meh tayaagee kahalaavat |

તમને સંસારમાં એકાંતિક કહેવાય છે

ਸਭ ਲੋਕਨ ਕਹ ਤ੍ਯਾਗ ਦ੍ਰਿੜਾਵਤ ॥
sabh lokan kah tayaag drirraavat |

અને તમામ લોકોને ત્યાગ કરવા માટે સમજાવો.

ਜਾ ਕਹ ਮਨ ਬਚ ਕ੍ਰਮ ਤਜਿ ਦੀਜੈ ॥
jaa kah man bach kram taj deejai |

જેમને (તમે) મન, પલાયન અને ક્રિયા દ્વારા મુક્ત કર્યા છે,

ਤਾ ਕਹ ਹਾਥ ਉਠਾਇ ਕਸ ਲੀਜੈ ॥੪੦॥
taa kah haath utthaae kas leejai |40|

(તો પછી) તમે તેને હાથ ઉંચા કરીને કેમ આવકારો છો. 40.

ਕਾਹੂ ਧਨ ਤ੍ਯਾਗ ਦ੍ਰਿੜਾਵਹਿ ॥
kaahoo dhan tayaag drirraaveh |

પૈસા આપવા માટે કોઈને બનાવો

ਕਾਹੂ ਕੋ ਕੋਊ ਗ੍ਰਹਿ ਲਾਵਹਿ ॥
kaahoo ko koaoo greh laaveh |

અને તમે કોઈને ગ્રહ આપો છો.

ਮਨ ਮਹਿ ਦਰਬ ਠਗਨ ਕੀ ਆਸਾ ॥
man meh darab tthagan kee aasaa |

(તમારા) મનમાં પૈસા ચોરવાની ઈચ્છા છે

ਦ੍ਵਾਰ ਦ੍ਵਾਰ ਡੋਲਤ ਇਹ ਪ੍ਯਾਸਾ ॥੪੧॥
dvaar dvaar ddolat ih payaasaa |41|

અને આ તરસ (તૃપ્ત કરવા) માટે તમે ઘરે-ઘરે ભટકો છો. 41.

ਅੜਿਲ ॥
arril |

અડગ

ਬੇਦ ਬ੍ਯਾਕਰਨ ਸਾਸਤ੍ਰ ਸਿੰਮ੍ਰਿਤ ਇਮ ਉਚਰੈ ॥
bed bayaakaran saasatr sinmrit im ucharai |

વેદ, વ્યાકરણ, શાસ્ત્રો અને સ્મૃતિઓ આ રીતે ઉચ્ચારવામાં આવે છે

ਜਿਨਿ ਕਿਸਹੂ ਤੇ ਏਕ ਟਕਾ ਮੋ ਕੌ ਝਰੈ ॥
jin kisahoo te ek ttakaa mo kau jharai |

જેથી મને કોઈની પાસેથી એક પૈસો મળે.

ਜੇ ਤਿਨ ਕੋ ਕਛੁ ਦੇਤ ਉਸਤਤਿ ਤਾ ਕੀ ਕਰੈ ॥
je tin ko kachh det usatat taa kee karai |

જે તેમને (એટલે કે તમને) કંઈક આપે છે, તેની પ્રશંસા કરો

ਹੋ ਜੋ ਧਨ ਦੇਤ ਨ ਤਿਨੈ ਨਿੰਦ ਤਾ ਕੀ ਰਰੈ ॥੪੨॥
ho jo dhan det na tinai nind taa kee rarai |42|

અને જે તેમને પૈસા ન આપે, તમે તેની નિંદા કરો છો. 42.

ਦੋਹਰਾ ॥
doharaa |

દ્વિ:

ਨਿੰਦਿਆ ਅਰੁ ਉਸਤਤਿ ਦੋਊ ਜੀਵਤ ਹੀ ਜਗ ਮਾਹਿ ॥
nindiaa ar usatat doaoo jeevat hee jag maeh |

નિંદા અને વખાણ બંને જ્યાં સુધી જીવે છે ત્યાં સુધી જગતમાં છે.

ਜਬ ਮਾਟੀ ਮਾਟੀ ਮਿਲੀ ਨਿੰਦੁਸਤਤਿ ਕਛੁ ਨਾਹਿ ॥੪੩॥
jab maattee maattee milee nindusatat kachh naeh |43|

જ્યારે ધૂળ ધૂળમાં ભળી જાય છે, ત્યારે નિંદા કે વખાણ કરવાનું કંઈ રહેતું નથી. 43.

ਅੜਿਲ ॥
arril |

અડગ

ਦੇਨਹਾਰ ਦਾਇਕਹਿ ਮੁਕਤਿ ਨਹਿ ਕਰਿ ਦਿਯੋ ॥
denahaar daaeikeh mukat neh kar diyo |

મોક્ષ આપનાર ઈશ્વરે બીજા કોઈને (મોક્ષ) આપ્યા નથી.

ਅਨਦਾਇਕ ਤਿਹ ਪੁਤ੍ਰ ਨ ਪਿਤ ਕੋ ਬਧ ਕਿਯੋ ॥
anadaaeik tih putr na pit ko badh kiyo |

ન આપનાર પિતાએ તેના પુત્રને માર્યો ન હોત.

ਜਾ ਤੇ ਧਨ ਕਰ ਪਰੈ ਸੁ ਜਸ ਤਾ ਕੋ ਕਰੈ ॥
jaa te dhan kar parai su jas taa ko karai |

જેના (તમારા) હાથો પાસેથી સંપત્તિ પ્રાપ્ત થાય છે, (તમે) તેની પૂજા કરો.

ਹੋ ਜਾ ਤੇ ਕਛੁ ਨ ਲਹੈ ਨਿੰਦ ਤਿਹ ਉਚਰੈ ॥੪੪॥
ho jaa te kachh na lahai nind tih ucharai |44|

જેની પાસેથી તમે કંઈ લેતા નથી, તેની નિંદા કરો છો. 44.

ਚੌਪਈ ॥
chauapee |

ચોવીસ:

ਦੁਹੂੰਅਨ ਸਮ ਜੋਊ ਕਰਿ ਜਾਨੈ ॥
duhoonan sam joaoo kar jaanai |

વખાણ અને દોષ બંને

ਨਿੰਦ੍ਯਾ ਉਸਤਤਿ ਸਮ ਕਰਿ ਮਾਨੈ ॥
nindayaa usatat sam kar maanai |

જે એક જ વસ્તુ ધારે છે,

ਹਮ ਤਾਹੀ ਕਹ ਬ੍ਰਹਮ ਪਛਾਨਹਿ ॥
ham taahee kah braham pachhaaneh |

આપણે તેને દિવ્ય માનીએ છીએ

ਵਾਹੀ ਕਹਿ ਦਿਜ ਕੈ ਅਨੁਮਾਨਹਿ ॥੪੫॥
vaahee keh dij kai anumaaneh |45|

અને આપણે સાચા બ્રહ્મ જેવો જ અંદાજ લગાવીએ છીએ. 45.

ਅੜਿਲ ॥
arril |

અડગ

ਏ ਦਿਜ ਜਾ ਤੇ ਜਤਨ ਪਾਇ ਧਨ ਲੇਵਹੀ ॥
e dij jaa te jatan paae dhan levahee |

આ બ્રાહ્મણો જેમની પાસેથી તેઓ સંઘર્ષ કરીને સંપત્તિ મેળવે છે,