શ્રી દસમ ગ્રંથ

પાન - 1374


ਸੈਦ ਹੁਸੈਨ ਕੋਪ ਕਰਿ ਗਰਜੋ ॥
said husain kop kar garajo |

સૈયદ હુસેન ગુસ્સાથી ગર્જના કરી

ਜਾਫਰ ਸੈਦ ਰਹਾ ਨਹਿ ਬਰਜੋ ॥
jaafar said rahaa neh barajo |

અને જાફર સૈયદ પણ રોકી શક્યા નહીં.

ਲੋਹ ਪ੍ਰਜੰਤ ਬਾਨ ਤਨਿ ਮਾਰੇ ॥
loh prajant baan tan maare |

તીર તેમના શરીરમાં લોખંડ (બખ્તર) વાગે છે

ਭਏ ਲੀਨ ਨਹਿ ਬਹੁਰਿ ਨਿਹਾਰੇ ॥੨੧੫॥
bhe leen neh bahur nihaare |215|

જેઓ અદૃશ્ય થઈ ગયા (તેમના શરીરમાં) તેઓ ફરીથી દેખાયા નહીં. 215.

ਬਹੁਰੋ ਅਮਿਤ ਕੋਪ ਕਹ ਕਰਿ ਕੈ ॥
bahuro amit kop kah kar kai |

પછી ભારે ગુસ્સામાં,

ਛਾਡੇ ਬਿਸਿਖ ਧਨੁਖ ਕੌ ਧਰਿ ਕੈ ॥
chhaadde bisikh dhanukh kau dhar kai |

ધનુષ્ય પર બેસાડ્યો અને તીર માર્યા.

ਛੂਟਤ ਭਏ ਸਲਭ ਕੀ ਜਿਮਿ ਸਰ ॥
chhoottat bhe salabh kee jim sar |

તે તીરો જીવાતની જેમ ઉડી ગયા

ਲੀਨ ਭਏ ਨਹਿ ਲਖੇ ਦ੍ਰਿਗਨ ਕਰਿ ॥੨੧੬॥
leen bhe neh lakhe drigan kar |216|

અને પછી એવું સુખ જે આંખોથી જોઈ શકાતું નથી. 216.

ਇਹ ਬਿਧਿ ਮਾਰਿ ਸੈਯਦੀ ਸੈਨਾ ॥
eih bidh maar saiyadee sainaa |

આમ સૈયદનું લશ્કર માર્યું ગયું

ਸੇਖ ਫੌਜ ਭਾਜੀ ਬਿਨੁ ਚੈਨਾ ॥
sekh fauaj bhaajee bin chainaa |

અને શેખની સેના ભયભીત થઈને ભાગી ગઈ.

ਮਹਾ ਕਾਲ ਜਬ ਭਜੇ ਨਿਹਾਰੇ ॥
mahaa kaal jab bhaje nihaare |

જ્યારે મહાકાલે તેમને ભાગતા જોયા,

ਬਿਸਿਖ ਕੋਪ ਨਹਿ ਤਾਹਿ ਪ੍ਰਹਾਰੇ ॥੨੧੭॥
bisikh kop neh taeh prahaare |217|

(પછી) ગુસ્સામાં તેમના પર તીર ન છોડો. 217.

ਬਹੁਰੌ ਭਿਰੇ ਸੇਖ ਭਰਿ ਲਾਜਾ ॥
bahurau bhire sekh bhar laajaa |

લોજ દ્વારા માર્યા ગયા પછી શેઠ સૈનિક ફરી લડવા લાગ્યો

ਲੈ ਲੈ ਸਸਤ੍ਰ ਅਸਤ੍ਰ ਸਭ ਸਾਜਾ ॥
lai lai sasatr asatr sabh saajaa |

અને અસ્ત્રો બખ્તર વગેરે વિશે ઉત્સાહિત થયા.

ਜਿਮਿ ਮ੍ਰਿਗ ਬਧ ਮ੍ਰਿਗਪਤਿ ਕੌ ਤਕਹੀ ॥
jim mrig badh mrigapat kau takahee |

સિંહને હરણને મારતા જોયા જેવું

ਝਖਿ ਝਖਿ ਗਿਰਤ ਮਾਰਿ ਨਹਿ ਸਕਹੀ ॥੨੧੮॥
jhakh jhakh girat maar neh sakahee |218|

જોતી વખતે તે પડી જાય છે અને મારી શકતો નથી. 218.

ਸੇਖ ਫਰੀਦ ਹਨਾ ਤਤਕਾਲਾ ॥
sekh fareed hanaa tatakaalaa |

શેખ ફરીદને તરત જ મારી નાખવામાં આવ્યો

ਸੇਖ ਉਜੈਨ ਹਨਾ ਬਿਕਰਾਲਾ ॥
sekh ujain hanaa bikaraalaa |

અને ભયંકર શેઠ ઉજ્જૈનનો પણ નાશ કર્યો.

ਸੇਖ ਅਮਾਨੁਲਹ ਪੁਨਿ ਮਾਰਿਯੋ ॥
sekh amaanulah pun maariyo |

પછી શેખ અમાનુલ્લાહની હત્યા કરી

ਸੇਖ ਵਲੀ ਕੋ ਸੈਨ ਸੰਘਾਰਿਯੋ ॥੨੧੯॥
sekh valee ko sain sanghaariyo |219|

અને શેખ વલીની સેનાનો નાશ કર્યો. 219.

ਤਿਲ ਤਿਲ ਪਾਇ ਸੁਭਟ ਕਹੂੰ ਕਰੇ ॥
til til paae subhatt kahoon kare |

ક્યાંક, નાયકોને ગોળી મારીને મારી નાખવામાં આવી હતી

ਚਰਮ ਬਰਮ ਰਨ ਮੋ ਕਹੂੰ ਝਰੇ ॥
charam baram ran mo kahoon jhare |

અને ક્યાંક ઢાલ ('વશીકરણ') અને બખ્તર ('બ્રામ') યુદ્ધના મેદાનમાં પથરાયેલા છે.

ਭਖਿ ਭਖਿ ਉਠੈ ਸੁਭਟ ਕਹੂੰ ਕ੍ਰੁਧਾ ॥
bhakh bhakh utthai subhatt kahoon krudhaa |

આવું જબરદસ્ત યુદ્ધ થયું

ਦਾਰੁਣ ਮਚਿਯੋ ਐਸ ਤਹ ਜੁਧਾ ॥੨੨੦॥
daarun machiyo aais tah judhaa |220|

કે બહાદુરો ક્રોધથી ઉભા થતા. 220.

ਕਹੂੰ ਕਬੰਧ ਫਿਰਤ ਸਿਰ ਬਿਨਾ ॥
kahoon kabandh firat sir binaa |

ક્યાંક માથા વગરના ધડ હતા

ਕਹੂੰ ਸੁਭਟ ਗਹਿ ਦਾਤਨ ਤ੍ਰਿਨਾ ॥
kahoon subhatt geh daatan trinaa |

અને ક્યાંક યોદ્ધાઓ દાંતમાં ઘાસ પકડતા હતા.

ਰਛ ਰਛ ਕਹਿ ਤਾਹਿ ਪੁਕਾਰੈ ॥
rachh rachh keh taeh pukaarai |

(એટલે કે તેઓ માનતા હતા). તેઓએ 'બચાવો, બચાવો'ની બૂમો પાડી

ਮਹਾ ਕਾਲ ਜਿਨਿ ਹਮੈ ਸੰਘਾਰੈ ॥੨੨੧॥
mahaa kaal jin hamai sanghaarai |221|

તેઓ મહાકાલને કહેતા હતા કે અમને મારશો નહીં. 221.

ਕਹੂੰ ਆਨਿ ਡਾਕਿਨਿ ਡਹਕਾਰੈ ॥
kahoon aan ddaakin ddahakaarai |

ક્યાંક પોસ્ટમેન આવીને 'દહ દાહ' કહેતા હતા.

ਕਹੂੰ ਮਸਾਨ ਕਿਲਕਟੀ ਮਾਰੈ ॥
kahoon masaan kilakattee maarai |

અને ક્યાંક 'મસાન' (ભૂત) ચીસો પાડતા હતા.

ਭੂਤ ਪਿਸਾਚ ਨਚੇ ਬੈਤਾਲਾ ॥
bhoot pisaach nache baitaalaa |

ક્યાંક ભૂત, પિશાચ અને બટાલ નાચતા હતા

ਬਰਤ ਫਿਰਤ ਬੀਰਨ ਕਹ ਬਾਲਾ ॥੨੨੨॥
barat firat beeran kah baalaa |222|

અને યોદ્ધાઓ પર આફતો વરસી રહી હતી. 222.

ਏਕੈ ਅਛ ਏਕ ਹੀ ਬਾਹਾ ॥
ekai achh ek hee baahaa |

(યોદ્ધાની) એક આંખ હતી અને એક પાસે માત્ર એક જ હાથ હતો.

ਏਕ ਚਰਨ ਅਰੁ ਅਰਧ ਸਨਾਹਾ ॥
ek charan ar aradh sanaahaa |

એકને એક પગ અને અડધો બખ્તર હતો.

ਇਹ ਬਿਧਿ ਸੁਭਟ ਬਿਕਟ ਹਨਿ ਡਾਰੇ ॥
eih bidh subhatt bikatt han ddaare |

આમ ઉગ્ર યોદ્ધાઓએ માર માર્યો,

ਪਵਨ ਬਲੀ ਜਨੁ ਰੂਖ ਉਖਾਰੇ ॥੨੨੩॥
pavan balee jan rookh ukhaare |223|

જાણે જોરદાર પવને પાંખો ઉખડી નાખી હોય. 223.

ਜਿਹ ਅਰਿ ਕਾਲ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਬਹੀ ਸਿਰ ॥
jih ar kaal kripaan bahee sir |

દુશ્મનના માથે આફતની કિરપાણ વાગી,

ਤਿਨ ਕੇ ਰਹੀ ਨ ਜੀਵ ਕਰਾ ਫਿਰਿ ॥
tin ke rahee na jeev karaa fir |

તેમનામાં જીવનશક્તિ ('જીવકારા' જીવન-કલા) રહી ન હતી.

ਜਾ ਕਹ ਕਾਲ ਖੜਗ ਛ੍ਵੈ ਗਯਾ ॥
jaa kah kaal kharrag chhvai gayaa |

જેને સમયની તલવારનો સ્પર્શ થયો,

ਅਰਧੈ ਅਰਧ ਛਿਨਿਕ ਮਹਿ ਭਯਾ ॥੨੨੪॥
aradhai aradh chhinik meh bhayaa |224|

તે અડધો અડધો થઈ ગયો. 224.

ਬਹੀ ਜਾਹਿ ਸਿਰ ਸਰਕਿ ਸਰੋਹੀ ॥
bahee jaeh sir sarak sarohee |

જેના માથા પર 'ગોળાકાર' તલવાર વાગી

ਤਾ ਕਾ ਰਹਾ ਸੀਸੁ ਹ੍ਵੈ ਦੋਹੀ ॥
taa kaa rahaa sees hvai dohee |

જેથી તેનું માથું બે ભાગમાં ફાટી ગયું હતું.

ਜਾ ਕੌ ਬਾਨ ਕਾਲ ਕਾ ਲਾਗਾ ॥
jaa kau baan kaal kaa laagaa |

કોલના તીરથી કોણ અથડાયું,

ਤਾ ਕੇ ਪ੍ਰਾਨ ਬਾਨ ਲੈ ਭਾਗਾ ॥੨੨੫॥
taa ke praan baan lai bhaagaa |225|

તેણે તીર વડે પોતાનો જીવ લીધો અને ભાગી ગયો. 225.

ਮਾਰੂ ਬਜਤ ਦੋਊ ਦਿਸਿ ਐਸੋ ॥
maaroo bajat doaoo dis aaiso |

બંને પક્ષે મોતની ઘૂંટણિયો આ રીતે સંભળાઈ રહી હતી

ਜਾਨੁਕ ਪ੍ਰਲੈ ਕਾਲ ਕੇ ਐਸੇ ॥
jaanuk pralai kaal ke aaise |

તેઓ પૂરમાં રમનારાઓ જેવા બને.

ਗੋਮੁਖ ਝਾਝਰ ਤੂਰ ਅਪਾਰਾ ॥
gomukh jhaajhar toor apaaraa |

ગોમુખ, કરતાલ, ટ્રમ્પેટ્સ,

ਢੋਲ ਮ੍ਰਿਦੰਗ ਮੁਚੰਗ ਹਜਾਰਾ ॥੨੨੬॥
dtol mridang muchang hajaaraa |226|

ઢોલ, મૃદંગ, મુચંગ વગેરે હજારોની સંખ્યામાં (ધ્વનિત) હતા. 226.

ਘੋਰ ਆਯੁਧਨ ਇਹ ਬਿਧਿ ਭਯੋ ॥
ghor aayudhan ih bidh bhayo |

આવું ભયંકર યુદ્ધ થયું,

ਜਿਹ ਕੋ ਪਾਰ ਨ ਕਿਨਹੂੰ ਲਯੋ ॥
jih ko paar na kinahoon layo |

જેનો કોઈ અંત લાવી શક્યું નથી.

ਜੇਤਿਕ ਅਸੁਰ ਮਲੇਛੁਪਜਾਏ ॥
jetik asur malechhupajaae |

રાક્ષસોએ જેટલા માલેચ (મુઘલો) પેદા કર્યા,

ਮਹਾ ਕਾਲ ਛਿਨ ਬੀਚ ਖਪਾਏ ॥੨੨੭॥
mahaa kaal chhin beech khapaae |227|

મહાન યુગે તેમનો નાશ કર્યો. 227.

ਬਹੁਰਿ ਅਸੁਰ ਕ੍ਰੁਧਤ ਅਤਿ ਭਯੋ ॥
bahur asur krudhat at bhayo |

દૈત્યો ફરીથી ખૂબ ગુસ્સે થયા.

ਅਮਿਤ ਅਸੁਰ ਉਪਰਾਜਿ ਸੁ ਲਯੋ ॥
amit asur uparaaj su layo |

તેઓએ વધુ અનંત ગોળાઓ બનાવ્યા.

ਧੂਲੀ ਕਰਨ ਬਿਦਿਤ ਕੇਸੀ ਭਨ ॥
dhoolee karan bidit kesee bhan |

(તેમાંથી) ધુલી કરણ, કે.સી.,

ਘੋਰ ਦਾੜ ਅਰੁ ਸ੍ਰੋਨਤ ਲੋਚਨ ॥੨੨੮॥
ghor daarr ar sronat lochan |228|

ગોર ધાર અને સ્રોનત લોચનનો સમાવેશ થતો હોવાનું કહેવાય છે. 228.

ਗਰਧਬ ਕੇਤੁ ਮਹਿਖ ਧੁਜ ਨਾਮਾ ॥
garadhab ket mahikh dhuj naamaa |

ગર્ધબ કેતુ, મીઠી સુગંધ,

ਅਰੁਨ ਨੇਤ੍ਰ ਉਪਜਾ ਸੰਗ੍ਰਾਮਾ ॥
arun netr upajaa sangraamaa |

અને યુદ્ધમાં એક વિશાળ (નામ અરુણ નેત્રા) નો જન્મ થયો.

ਅਸਿਧੁਜ ਨਿਰਖਿ ਅਸੁਰ ਉਪਜੇ ਰਨ ॥
asidhuj nirakh asur upaje ran |

તેમને રણમાં જન્મેલા જોયા

ਮਾਰਤ ਭਯੋ ਦਾਨਵਨ ਕੇ ਗਨ ॥੨੨੯॥
maarat bhayo daanavan ke gan |229|

મહાકાલ ('અસિધુજા') એ દૈત્યોનો નાશ કર્યો. 229.

ਅਸਿਧੁਜ ਕੋਪ ਅਧਿਕ ਕਹ ਕਰਾ ॥
asidhuj kop adhik kah karaa |

અસિધુજા ખૂબ ગુસ્સામાં હતો

ਸੈਨ ਦਾਨਵਨ ਕੋ ਰਨ ਹਰਾ ॥
sain daanavan ko ran haraa |

અને યુદ્ધમાં દૈત્યોની સેનાને હરાવ્યા (એટલે કે માર્યા ગયા).

ਭਾਤਿ ਭਾਤਿ ਤਨ ਸਸਤ੍ਰ ਪ੍ਰਹਾਰੇ ॥
bhaat bhaat tan sasatr prahaare |

એકબીજાના બખ્તરને મારીને

ਤਿਲ ਤਿਲ ਪਾਇ ਸੁਭਟ ਕਟਿ ਡਾਰੇ ॥੨੩੦॥
til til paae subhatt katt ddaare |230|

તેણે તે યોદ્ધાઓના ટુકડા કરી નાખ્યા. 230.

ਇਹ ਬਿਧਿ ਹਨੀ ਸੈਨ ਅਸਿਧੁਜ ਜਬ ॥
eih bidh hanee sain asidhuj jab |

જ્યારે અસિધુજે આ રીતે (વિશાળ) સેનાનો વધ કર્યો

ਕਾਪਤ ਭਯੋ ਅਸੁਰ ਜਿਯ ਮੋ ਤਬ ॥
kaapat bhayo asur jiy mo tab |

પછી દૈત્યો મનમાં ધ્રૂજવા લાગ્યા.

ਅਮਿਤ ਅਸੁਰ ਰਨ ਔਰ ਪ੍ਰਕਾਸੇ ॥
amit asur ran aauar prakaase |

રણમાં અગણિત દિગ્ગજો દેખાયા.

ਤਿਨ ਕੋ ਕਹਤ ਨਾਮ ਬਿਨੁ ਸਾਸੇ ॥੨੩੧॥
tin ko kahat naam bin saase |231|

(હવે હું) તેમના નામો શ્વાસ વગર કહું છું (એટલે કે સતત કહો). 231.

ਗੀਧ ਧੁਜਾ ਕਾਕ ਧੁਜ ਰਾਛਸ ॥
geedh dhujaa kaak dhuj raachhas |

ગીધ ગર્જના કરે છે, કૂકડો ગર્જે છે

ਉਲੂ ਕੇਤੁ ਬੀਯੋ ਬਡ ਰਾਛਸ ॥
auloo ket beeyo badd raachhas |

અને રાનમાં ઉલુ કેતુ નામનો બીજો મોટો જાયન્ટ

ਅਸਿਧੁਜ ਕੇ ਰਨ ਸਮੁਹਿ ਸਿਧਾਏ ॥
asidhuj ke ran samuhi sidhaae |

અસિધુજ સામે ઉભા રહો

ਮਾਰਿ ਮਾਰਿ ਚਹੂੰ ਓਰ ਉਘਾਏ ॥੨੩੨॥
maar maar chahoon or ughaae |232|

અને ચારેય બાજુ 'મારી નાખો, મારી નાખો' કહેવા લાગ્યા. 232.