શ્રી દસમ ગ્રંથ

પાન - 486

ਭੂਖਨ ਅਉਰ ਜਿਤੋ ਧਨੁ ਹੈ ਪਟ ਸ੍ਰੀ ਜਦੁਬੀਰ ਕੇ ਊਪਰ ਵਾਰੈ ॥

bhookhan aaur jito dhan hai patt sree jadubeer ke aoopar vaarai |

શહેરની તમામ મહિલાઓએ હવે કૃષ્ણને રૂબરૂમાં જોયા અને તેમના પર તેમની સંપત્તિ અને આભૂષણો અર્પણ કર્યા

ਬੀਰ ਬਡੋ ਅਰਿ ਜੀਤ ਲਯੋ ਰਨਿ ਯੌ ਹਸਿ ਕੈ ਸਬ ਬੈਨ ਉਚਾਰੈ ॥

beer baddo ar jeet layo ran yau has kai sab bain uchaarai |

બધાએ હસતાં હસતાં કહ્યું, “તેણે યુદ્ધમાં એક મહાન વીર પર વિજય મેળવ્યો છે

ਸੁੰਦਰ ਤੈਸੋ ਈ ਪਉਰਖ ਮੈ ਕਹਿ ਇਉ ਸਬ ਸੋਕ ਬਿਦਾ ਕਰ ਡਾਰੈ ॥੧੮੮੮॥

sundar taiso ee paurakh mai keh iau sab sok bidaa kar ddaarai |1888|

તેની બહાદુરી તે પોતે જેટલી જ મોહક છે,” આ કહીને બધાએ પોતાનું દુ:ખ છોડી દીધું.1888.

ਹਸਿ ਕੈ ਪੁਰਿ ਨਾਰਿ ਮੁਰਾਰਿ ਨਿਹਾਰਿ ਸੁ ਬਾਤ ਕਹੈ ਕਛੁ ਨੈਨ ਨਚੈ ਕੈ ॥

has kai pur naar muraar nihaar su baat kahai kachh nain nachai kai |

નગરની સ્ત્રીઓએ શ્રીકૃષ્ણ તરફ જોયું, હસ્યા અને આંખો ફેરવી અને આ વાતો કહી.

ਜੀਤਿ ਫਿਰੇ ਰਨ ਧਾਮਹਿ ਕੋ ਸੰਗਿ ਬੈਰਨ ਕੇ ਬਹੁ ਜੂਝ ਮਚੈ ਕੈ ॥

jeet fire ran dhaameh ko sang bairan ke bahu joojh machai kai |

કૃષ્ણને જોઈને શહેરની બધી સ્ત્રીઓ આંખો નાચતી અને હસતી બોલી, “કૃષ્ણ ભયંકર યુદ્ધ જીતીને પાછા આવ્યા છે.”

ਏ ਈ ਸੁ ਬੈਨ ਕਹੈ ਹਰਿ ਸੋ ਤਬ ਸ੍ਯਾਮ ਭਨੈ ਕਛੁ ਸੰਕ ਨ ਕੈ ਕੈ ॥

e ee su bain kahai har so tab sayaam bhanai kachh sank na kai kai |

આવા શબ્દો (જ્યારે તેઓએ) શ્રી કૃષ્ણને કહ્યા, ત્યારે તેઓ વિસ્મયથી કહેવા લાગ્યા,

ਰਾਧਿਕਾ ਸਾਥ ਹਸੋ ਪ੍ਰਭ ਜੈਸੇ ਸੁ ਤੈਸੇ ਹਸੈ ਹਮ ਓਰਿ ਚਿਤੈ ਕੈ ॥੧੮੮੯॥

raadhikaa saath haso prabh jaise su taise hasai ham or chitai kai |1889|

એમ કહીને તેઓ પણ નિઃસંકોચ બોલ્યા, “હે પ્રભુ! જેમ તમે રાધાને જોઈને હસ્યા હતા, તેમ તમે પણ અમારી તરફ જોઈને હસી શકો છો.”1889.

ਇਉ ਜਬ ਬੈਨ ਕਹੈ ਪੁਰ ਬਾਸਨਿ ਤਉ ਹਸਿ ਕੈ ਬ੍ਰਿਜਨਾਥ ਨਿਹਾਰੇ ॥

eiau jab bain kahai pur baasan tau has kai brijanaath nihaare |

જ્યારે નાગરિકોએ આ કહ્યું, ત્યારે કૃષ્ણ બધા તરફ જોઈને હસવા લાગ્યા

ਚਾਰੁ ਚਿਤੌਨ ਕਉ ਹੇਰਿ ਤਿਨੋ ਮਨ ਕੇ ਸਬ ਸੋਕ ਸੰਤਾਪ ਬਿਡਾਰੇ ॥

chaar chitauan kau her tino man ke sab sok santaap biddaare |

તેમના મોહક વિચારોની સંવેદના, તેમના દુ:ખ અને વેદનાઓનો અંત આવ્યો

ਪ੍ਰੇਮ ਛਕੀ ਤ੍ਰੀਯ ਭੂਮਿ ਕੇ ਊਪਰ ਝੂਮਿ ਗਿਰੀ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਉਚਾਰੇ ॥

prem chhakee treey bhoom ke aoopar jhoom giree kab sayaam uchaare |

પ્રેમની ભાવનાઓથી ઝૂલતી સ્ત્રીઓ ધરતી પર પડી

ਭਉਹ ਕਮਾਨ ਸਮਾਨ ਮਨੋ ਦ੍ਰਿਗ ਸਾਇਕ ਯੌ ਬ੍ਰਿਜ ਨਾਇਕ ਮਾਰੇ ॥੧੮੯੦॥

bhauh kamaan samaan mano drig saaeik yau brij naaeik maare |1890|

કૃષ્ણની ભ્રમર ધનુષ્ય જેવી હતી અને દૃષ્ટિની વાણીથી તે સૌને આકર્ષિત કરી રહી હતી.1890.

ਉਤ ਸੰਕਿਤ ਹੁਇ ਤ੍ਰੀਯਾ ਧਾਮਿ ਗਈ ਇਤ ਬੀਰ ਸਭਾ ਮਹਿ ਸ੍ਯਾਮ ਜੂ ਆਯੋ ॥

aut sankit hue treeyaa dhaam gee it beer sabhaa meh sayaam joo aayo |

એ બાજુ પ્રેમની માયાજાળ જાળમાં ફસાયેલી સ્ત્રીઓ પોતપોતાના ઘરે ચાલી ગઈ

ਹੇਰਿ ਕੈ ਸ੍ਰੀ ਬ੍ਰਿਜਨਾਥਹਿ ਭੂਪਤਿ ਦਉਰ ਕੈ ਪਾਇਨ ਸੀਸ ਲੁਡਾਯੋ ॥

her kai sree brijanaatheh bhoopat daur kai paaein sees luddaayo |

કૃષ્ણ યોદ્ધાઓના મેળાવડામાં પહોંચ્યા, કૃષ્ણને જોઈને રાજા તેમના પગે પડ્યો,

ਆਦਰ ਸੋ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਭਨੈ ਨ੍ਰਿਪ ਲੈ ਸੁ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੀਰ ਬੈਠਾਯੋ ॥

aadar so kab sayaam bhanai nrip lai su singhaasan teer baitthaayo |

અને તેને આદરપૂર્વક પોતાના સિંહાસન પર બેસાડ્યો

ਬਾਰਨੀ ਲੈ ਰਸੁ ਆਗੇ ਧਰਿਯੋ ਤਿਹ ਪੇਖਿ ਕੈ ਸ੍ਯਾਮ ਮਹਾ ਸੁਖ ਪਾਯੋ ॥੧੮੯੧॥

baaranee lai ras aage dhariyo tih pekh kai sayaam mahaa sukh paayo |1891|

રાજાએ કૃષ્ણને વરુણીનો અર્ક રજૂ કર્યો, જેને જોઈને તેઓ અત્યંત પ્રસન્ન થયા.1891.

ਬਾਰੁਨੀ ਕੇ ਰਸ ਸੌ ਜਬ ਸੂਰ ਛਕੇ ਸਬ ਹੀ ਬਲਿਭਦ੍ਰ ਚਿਤਾਰਿਯੋ ॥

baarunee ke ras sau jab soor chhake sab hee balibhadr chitaariyo |

જ્યારે બધા યોદ્ધાઓ દારૂના નશામાં ધૂત થઈ ગયા, ત્યારે બલરામે કહ્યું

ਸ੍ਰੀ ਬ੍ਰਿਜਰਾਜ ਸਮਾਜ ਮੈ ਬਾਜ ਹਨੇ ਗਜ ਰਾਜ ਨ ਕੋਊ ਬਿਚਾਰਿਯੋ ॥

sree brijaraaj samaaj mai baaj hane gaj raaj na koaoo bichaariyo |

વરુણી પીધા પછી બલરામે બધાને કહ્યું કે કૃષ્ણે હાથી અને ઘોડાઓને મારી નાખ્યા છે

ਸੋ ਬਿਨੁ ਪ੍ਰਾਨ ਕੀਯੋ ਛਿਨ ਮੈ ਰਿਸ ਕੈ ਜਿਹ ਬਾਨ ਸੁ ਏਕ ਪ੍ਰਹਾਰਿਯੋ ॥

so bin praan keeyo chhin mai ris kai jih baan su ek prahaariyo |

જેણે કૃષ્ણ પર એક તીર છોડ્યું હતું, તેને તેમના દ્વારા નિર્જીવ બનાવી દેવામાં આવ્યું હતું

ਬੀਰਨ ਬੀਚ ਸਰਾਹਤ ਭਯੋ ਸੁ ਹਲੀ ਯੁਧ ਸ੍ਯਾਮ ਇਤੋ ਰਨ ਪਾਰਿਯੋ ॥੧੮੯੨॥

beeran beech saraahat bhayo su halee yudh sayaam ito ran paariyo |1892|

આ રીતે બલરામે યોદ્ધાઓ વચ્ચે કૃષ્ણની લડાઈની રીતની પ્રશંસા કરી.1892.

ਦੋਹਰਾ ॥

doharaa |

દોહરા

ਸਭਾ ਬੀਚ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸਨ ਸੋ ਹਲੀ ਕਹੈ ਪੁਨਿ ਬੈਨ ॥

sabhaa beech sree krisan so halee kahai pun bain |

આખી સભામાં બલરામે ફરીથી શ્રી કૃષ્ણ સાથે વાત કરી,

ਅਤਿ ਹੀ ਮਦਰਾ ਸੋ ਛਕੇ ਅਰੁਨ ਭਏ ਜੁਗ ਨੈਨ ॥੧੮੯੩॥

at hee madaraa so chhake arun bhe jug nain |1893|

તે સભામાં, વરુણીની અસરથી લાલ આંખોવાળા બલરામે કૃષ્ણને કહ્યું, 1893

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa |

સ્વય્યા

ਦੀਬੋ ਕਛੁ ਮਯ ਪੀਯੋ ਘਨੋ ਕਹਿ ਸੂਰਨ ਸੋ ਇਹ ਬੈਨ ਸੁਨਾਯੋ ॥

deebo kachh may peeyo ghano keh sooran so ih bain sunaayo |

(બલરામ) બધા યોદ્ધાઓ સાથે વાત કરતા કહ્યું કે (મેં) થોડો દારૂ આપ્યો છે (અને પોતે) ઘણો પીધો છે.

ਜੂਝਬੋ ਜੂਝ ਕੈ ਪ੍ਰਾਨ ਤਜੈਬੋ ਜੁਝਾਇਬੋ ਛਤ੍ਰਿਨ ਕੋ ਬਨਿ ਆਯੋ ॥

joojhabo joojh kai praan tajaibo jujhaaeibo chhatrin ko ban aayo |

“ઓ યોદ્ધાઓ! વરુણીને આનંદથી પીવો અને લડતાં લડતાં મરવું એ ક્ષત્રિયોનું કર્તવ્ય છે

ਬਾਰੁਨੁ ਕਉ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਭਨੈ ਕਚੁ ਕੇ ਹਿਤ ਤੋ ਭ੍ਰਿਗੁ ਨਿੰਦ ਕਰਾਯੋ ॥

baarun kau kab sayaam bhanai kach ke hit to bhrig nind karaayo |

ભૃગુએ કચ-દેવયાનીના એપિસોડમાં આ વરુણી (વાઇન) વિરુદ્ધ વાત કરી હતી.

ਰਾਮ ਕਹੈ ਚਤੁਰਾਨਿਨ ਸੋ ਇਹੀ ਰਸ ਕਉ ਰਸ ਦੇਵਨ ਪਾਯੋ ॥੧੮੯੪॥

raam kahai chaturaanin so ihee ras kau ras devan paayo |1894|

(જો કે આ એપિસોડ શુક્રાચાર્ય સાથે સંબંધિત છે), કવિ રામ અનુસાર, દેવતાઓએ આ અર્ક (અમૃત) બ્રહ્મા પાસેથી મેળવ્યો હતો.1894.

ਦੋਹਰਾ ॥

doharaa |

દોહરા

ਜੈਸੇ ਸੁਖ ਹਰਿ ਜੂ ਕੀਏ ਤੈਸੇ ਕਰੇ ਨ ਅਉਰ ॥

jaise sukh har joo kee taise kare na aaur |

શ્રી કૃષ્ણએ જે સુખ આપ્યું છે તેવું બીજું કોઈ આપી શકે તેમ નથી.

ਐਸੋ ਅਰਿ ਜਿਤ ਇੰਦਰ ਸੇ ਰਹਤ ਸੂਰ ਨਿਤ ਪਉਰਿ ॥੧੮੯੫॥

aaiso ar jit indar se rahat soor nit paur |1895|

જે દિલાસો કૃષ્ણે આપ્યો હતો, તે અન્ય કોઈ આપી શકે તેમ નથી, કારણ કે તેણે એવા શત્રુ પર વિજય મેળવ્યો હતો, જેના પગ પર ઈન્દ્ર જેવા દેવો પડયા હતા.1895.

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa |

સ્વય્યા

ਰੀਝ ਕੈ ਦਾਨ ਦੀਓ ਜਿਨ ਕਉ ਤਿਨ ਮਾਗਨਿ ਕੋ ਨ ਕਹੂੰ ਮਨੁ ਕੀਨੋ ॥

reejh kai daan deeo jin kau tin maagan ko na kahoon man keeno |

જેમને ભેટો આનંદથી આપવામાં આવી હતી, તેમનામાં ભીખ માંગવાની કોઈ ઈચ્છા રહી ન હતી

ਕੋਪਿ ਨ ਕਾਹੂ ਸਿਉ ਬੈਨ ਕਹਿਯੋ ਜੁ ਪੈ ਭੂਲ ਪਰੀ ਚਿਤ ਕੈ ਹਸਿ ਦੀਨੋ ॥

kop na kaahoo siau bain kahiyo ju pai bhool paree chit kai has deeno |

તેમાંથી કોઈએ ગુસ્સામાં વાત કરી નહીં અને જો કોઈ લપસી ગયું તો પણ હસતાં હસતાં મોકૂફ રાખવામાં આવ્યું.

ਦੰਡ ਨ ਕਾਹੂੰ ਲਯੋ ਜਨ ਤੇ ਖਲ ਮਾਰਿ ਨ ਤਾ ਕੋ ਕਛੂ ਧਨੁ ਛੀਨੋ ॥

dandd na kaahoon layo jan te khal maar na taa ko kachhoo dhan chheeno |

કોઈને સજા ન થઈ હવે તેની હત્યા કરીને કોઈની પાસેથી સંપત્તિ છીનવાઈ ગઈ

ਜੀਤਿ ਨ ਜਾਨ ਦਯੋ ਗ੍ਰਿਹ ਕੋ ਅਰਿ ਸ੍ਰੀ ਬ੍ਰਿਜਰਾਜ ਇਹੈ ਬ੍ਰਤ ਲੀਨੋ ॥੧੮੯੬॥

jeet na jaan dayo grih ko ar sree brijaraaj ihai brat leeno |1896|

કૃષ્ણએ પણ પ્રતિજ્ઞા લીધી હતી કે વિજયી બન્યા પછી કોઈએ પાછું ન જવું જોઈએ.1896.

ਜੋ ਭੂਅ ਕੋ ਨਲ ਰਾਜ ਭਏ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਸੁਖ ਹਾਥਿ ਨ ਆਯੋ ॥

jo bhooa ko nal raaj bhe kab sayaam kahai sukh haath na aayo |

પૃથ્વીનો સાર્વભૌમ બનીને રાજા નલને જે આરામ મળ્યો ન હતો

ਸੋ ਸੁਖੁ ਭੂਮਿ ਨ ਪਾਯੋ ਤਬੈ ਮੁਰ ਮਾਰਿ ਜਬੈ ਜਮ ਧਾਮਿ ਪਠਾਯੋ ॥

so sukh bhoom na paayo tabai mur maar jabai jam dhaam patthaayo |

મુર નામના રાક્ષસને માર્યા પછી પૃથ્વીને જે આરામ મળ્યો ન હતો

ਜੋ ਹਰਿਨਾਕਸ ਭ੍ਰਾਤ ਸਮੇਤ ਭਯੋ ਸੁਪਨੇ ਪ੍ਰਿਥੁ ਨ ਦਰਸਾਯੋ ॥

jo harinaakas bhraat samet bhayo supane prith na darasaayo |

હિરણાયકશિપુની હત્યા પર જે ખુશી જોવા મળી ન હતી,

ਸੋ ਸੁਖੁ ਕਾਨ੍ਰਹ ਕੀ ਜੀਤ ਭਏ ਅਪਨੇ ਚਿਤ ਮੈ ਪੁਹਮੀ ਅਤਿ ਪਾਯੋ ॥੧੮੯੭॥

so sukh kaanrah kee jeet bhe apane chit mai puhamee at paayo |1897|

તે આરામ પૃથ્વી દ્વારા કૃષ્ણના વિજય પર તેના મનમાં પ્રાપ્ત થયો હતો.1897.

ਜੋਰਿ ਘਟਾ ਘਨਘੋਰ ਘਨੈ ਜੁਰਿ ਗਾਜਤ ਹੈ ਕੋਊ ਅਉਰ ਨ ਗਾਜੈ ॥

jor ghattaa ghanaghor ghanai jur gaajat hai koaoo aaur na gaajai |

તેમનાં શસ્ત્રો તેમના અંગો પર સુશોભિત કરીને, યોદ્ધાઓ ગાઢ વાદળોની જેમ ગર્જના કરી રહ્યા છે

ਆਯੁਧ ਸੂਰ ਸਜੈ ਅਪਨੇ ਕਰਿ ਆਨ ਨ ਆਯੁਧ ਅੰਗਹਿ ਸਾਜੈ ॥

aayudh soor sajai apane kar aan na aayudh angeh saajai |

લગ્ન પ્રસંગે કોઈના દરવાજે વગાડવામાં આવતા ઢોલ,

ਦੁੰਦਭਿ ਦੁਆਰ ਬਜੈ ਪ੍ਰਭ ਕੇ ਬਿਨੁ ਬ੍ਯਾਹ ਨ ਕਾਹੂੰ ਕੇ ਦੁਆਰਹਿ ਬਾਜੈ ॥

dundabh duaar bajai prabh ke bin bayaah na kaahoon ke duaareh baajai |

તેઓ કૃષ્ણના દ્વારે વગાડવામાં આવી રહ્યા હતા

ਪਾਪ ਨ ਹੋ ਕਹੂੰ ਪੁਰ ਮੈ ਜਿਤ ਹੀ ਕਿਤ ਧਰਮ ਹੀ ਧਰਮ ਬਿਰਾਜੈ ॥੧੮੯੮॥

paap na ho kahoon pur mai jit hee kit dharam hee dharam biraajai |1898|

શહેરની અંદર સદાચારનું સર્વોચ્ચ શાસન હતું અને પાપ ક્યાંય દેખાતું ન હતું.1898.

ਦੋਹਰਾ ॥

doharaa |

દોહરા

ਕ੍ਰਿਸਨ ਜੁਧ ਜੋ ਹਉ ਕਹਿਯੋ ਅਤਿ ਹੀ ਸੰਗਿ ਸਨੇਹ ॥

krisan judh jo hau kahiyo at hee sang saneh |

કૃષ્ણના આ યુદ્ધનું મેં સ્નેહથી વર્ણન કર્યું છે

ਜਿਹ ਲਾਲਚ ਇਹ ਮੈ ਰਚਿਯੋ ਮੋਹਿ ਵਹੈ ਬਰੁ ਦੇਹਿ ॥੧੮੯੯॥

jih laalach ih mai rachiyo mohi vahai bar dehi |1899|

હે પ્રભુ! જે લાલચ માટે મેં તેને સંબંધિત કર્યું છે, કૃપા કરીને મને તે વરદાન આપો.1899.

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa |

સ્વય્યા

ਹੇ ਰਵਿ ਹੇ ਸਸਿ ਹੇ ਕਰੁਨਾਨਿਧਿ ਮੇਰੀ ਅਬੈ ਬਿਨਤੀ ਸੁਨਿ ਲੀਜੈ ॥

he rav he sas he karunaanidh meree abai binatee sun leejai |

હે સૂર્ય! હે ચંદ્ર! હે દયાળુ પ્રભુ! મારી એક વિનંતી સાંભળો, હું તમારી પાસેથી બીજું કંઈ માંગતો નથી

સૂચિ (1 - 1428)

જાપ પાન: 1 - 10

અਕਾਲ ઉસ્તਤ પાન: 11 - 38

બચિત્તર નાટક પાન: 39 - 73

ચાંદી ચરિત્તર ઉકાત બિલાસ પાન: 74 - 99

ચાંદી ચરિત્તર પાન: 100 - 118

વાર શ્રી ભૌગૌતિ જી કી પાન: 119 - 126

જ્ઞાન પ્રબોધ પાન: 127 - 154

ચૌબીસ અવતાર પાન: 155 - 610

બ્રહ્મ અવતાર પાન: 611 - 634

રુદ્ર અવતાર પાન: 635 - 708

શબ્દ હજારે પાન: 709 - 712

૩૩ સ્વૈયાય પાન: 712 - 716

ખાલસા મહિમા પાન: 716 - 716

શસ્ત્ર નામ માળા પાન: 717 - 808

ચરિત્રોપાખ્યાણ પાન: 809 - 1388

જફરનામા પાન: 1389 - 1394

હિકાયત પાન: 1394 - 1428