શ્રી દસમ ગ્રંથ

પાન - 643


ਅਰੁ ਭਾਤਿ ਭਾਤਿ ਉਠਿ ਪਰਤ ਚਰਨਿ ॥
ar bhaat bhaat utth parat charan |

અને ઊભો થઈને પગે પડ્યો

ਜਾਨੀ ਨ ਜਾਇ ਜਿਹ ਜਾਤਿ ਬਰਨ ॥੧੦੧॥
jaanee na jaae jih jaat baran |101|

પછી તેણે વિવિધ રીતે પેલા રંગહીન અને રંગહીન ભગવાનના ચરણ સ્પર્શ કર્યા.101.

ਜਉ ਕਰੈ ਕ੍ਰਿਤ ਕਈ ਜੁਗ ਉਚਾਰ ॥
jau karai krit kee jug uchaar |

જો કોઈ અનેક યુગો સુધી (તેમના) મહિમાનો જપ કરે,

ਨਹੀ ਤਦਿਪ ਤਾਸੁ ਲਹਿ ਜਾਤ ਪਾਰ ॥
nahee tadip taas leh jaat paar |

જો કોઈ યુગો સુધી તેમની સ્તુતિ કરે છે, તો પણ તે તેના રહસ્યને સમજી શકતો નથી

ਮਮ ਅਲਪ ਬੁਧਿ ਤਵ ਗੁਨ ਅਨੰਤ ॥
mam alap budh tav gun anant |

મારી બુદ્ધિ નાની છે અને તમારા ગુણો અનંત છે.

ਬਰਨਾ ਨ ਜਾਤ ਤੁਮ ਅਤਿ ਬਿਅੰਤ ॥੧੦੨॥
baranaa na jaat tum at biant |102|

"હે પ્રભુ! મારી બુદ્ધિ બહુ ઓછી છે અને હું તમારી વિશાળતાનું વર્ણન કરી શકતો નથી.102.

ਤਵ ਗੁਣ ਅਤਿ ਊਚ ਅੰਬਰ ਸਮਾਨ ॥
tav gun at aooch anbar samaan |

તારા ગુણો આકાશ જેટલા ઊંચા છે,

ਮਮ ਅਲਪ ਬੁਧਿ ਬਾਲਕ ਅਜਾਨ ॥
mam alap budh baalak ajaan |

"તમારા ગુણો આકાશ જેવા મહાન છે અને મારી બુદ્ધિ બાળક જેવી ખૂબ ઓછી છે

ਕਿਮ ਸਕੌ ਬਰਨ ਤੁਮਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ॥
kim sakau baran tumare prabhaav |

હું તમારા પ્રભાવનું વર્ણન કેવી રીતે કરી શકું?

ਤਵ ਪਰਾ ਸਰਣਿ ਤਜਿ ਸਭ ਉਪਾਵ ॥੧੦੩॥
tav paraa saran taj sabh upaav |103|

હું મહિમાનું વર્ણન કેવી રીતે કરી શકું? તેથી તમામ ઉપાયો છોડીને હું તમારા શરણમાં આવ્યો છું.” 103.

ਜਿਹ ਲਖਤ ਚਤ੍ਰ ਨਹਿ ਭੇਦ ਬੇਦ ॥
jih lakhat chatr neh bhed bed |

જેના રહસ્યો બધા વેદ સમજી શકતા નથી.

ਆਭਾ ਅਨੰਤ ਮਹਿਮਾ ਅਛੇਦ ॥
aabhaa anant mahimaa achhed |

તેમના રહસ્યને ચારેય વેદ જાણી શકતા નથી તેમનો મહિમા અનંત અને સર્વોચ્ચ છે

ਗੁਨ ਗਨਤ ਚਤ੍ਰਮੁਖ ਪਰਾ ਹਾਰ ॥
gun ganat chatramukh paraa haar |

(જેના) ગુણોને ધ્યાનમાં રાખીને બ્રહ્મા પરાજિત થયા,

ਤਬ ਨੇਤਿ ਨੇਤਿ ਕਿਨੋ ਉਚਾਰ ॥੧੦੪॥
tab net net kino uchaar |104|

બ્રહ્મા પણ તેમની સ્તુતિ કરતાં થાકી ગયા અને માત્ર “નેતિ, નેતિ” (આ નહીં, આ નહીં) શબ્દોથી તેમની મહાનતા કહી રહ્યા છે.

ਥਕਿ ਗਿਰਿਓ ਬ੍ਰਿਧ ਸਿਰ ਲਿਖਤ ਕਿਤ ॥
thak girio bridh sir likhat kit |

(જેનો) મહિમા લખતી વખતે વૃદ્ધ માણસ (બ્રહ્મા) થાકમાં તેમના માથા પર પડી ગયો.

ਚਕਿ ਰਹੇ ਬਾਲਿਖਿਲਾਦਿ ਚਿਤ ॥
chak rahe baalikhilaad chit |

ગણેશ પણ તેમની સ્તુતિ લખતા લખતા થાકી જાય છે અને તે બધા તેમની સર્વવ્યાપકતાનો અનુભવ કરીને આશ્ચર્યચકિત થઈ જાય છે.

ਗੁਨ ਗਨਤ ਚਤ੍ਰਮੁਖ ਹਾਰ ਮਾਨਿ ॥
gun ganat chatramukh haar maan |

ગુણોનો વિચાર કરીને બ્રહ્માએ ત્યાગ કર્યો છે.

ਹਠਿ ਤਜਿ ਬਿਅੰਤਿ ਕਿਨੋ ਬਖਾਨ ॥੧੦੫॥
hatth taj biant kino bakhaan |105|

બ્રહ્માએ પણ પરાજય સ્વીકાર્યો, જ્યારે તેમના ગુણગાન ગાતા અને તેમને માત્ર અનંત તરીકે વર્ણવીને તેમની દ્રઢતાનો ત્યાગ કર્યો.105.

ਤਹ ਜਪਤ ਰੁਦ੍ਰ ਜੁਗ ਕੋਟਿ ਭੀਤ ॥
tah japat rudr jug kott bheet |

રુદ્રએ તેની પૂજામાં કરોડો યુગો ખર્ચ્યા છે.

ਬਹਿ ਗਈ ਗੰਗ ਸਿਰ ਮੁਰਿ ਨ ਚੀਤ ॥
beh gee gang sir mur na cheet |

રુદ્ર લાખો યુગોથી તેને યાદ કરી રહ્યો છે તે રુદ્રના મસ્તકમાંથી ગંગા વહે છે

ਕਈ ਕਲਪ ਬੀਤ ਜਿਹ ਧਰਤਿ ਧਿਆਨ ॥
kee kalap beet jih dharat dhiaan |

ઘણા કલ્પો (સાધકોના) તેમના ધ્યાનથી પસાર થયા છે,

ਨਹੀ ਤਦਿਪ ਧਿਆਨ ਆਏ ਸੁਜਾਨ ॥੧੦੬॥
nahee tadip dhiaan aae sujaan |106|

તે સમજદાર વ્યક્તિઓના ધ્યાનની અંદર બંધાયેલો નથી, ઘણા કલ્પો (વય) સુધી તેનું ધ્યાન કરવા છતાં પણ.106.

ਜਬ ਕੀਨ ਨਾਲਿ ਬ੍ਰਹਮਾ ਪ੍ਰਵੇਸ ॥
jab keen naal brahamaa praves |

જ્યારે બ્રહ્મા કમળના તળાવમાં પ્રવેશ્યા,

ਮੁਨ ਮਨਿ ਮਹਾਨ ਦਿਜਬਰ ਦਿਜੇਸ ॥
mun man mahaan dijabar dijes |

મહાન ચિંતનશીલ ઋષિ અને શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણોના સ્વામી કોણ છે,

ਨਹੀ ਕਮਲ ਨਾਲ ਕੋ ਲਖਾ ਪਾਰ ॥
nahee kamal naal ko lakhaa paar |

તે કમળની બીજી બાજુ જાણતો ન હતો,

ਕਹੋ ਤਾਸੁ ਕੈਸ ਪਾਵੈ ਬਿਚਾਰ ॥੧੦੭॥
kaho taas kais paavai bichaar |107|

જ્યારે બ્રહ્મા, જેઓ મહાન ઋષિઓમાં શ્રેષ્ઠ છે, તેમણે કમળ-દાંડીમાં પ્રવેશ કર્યો, ત્યારે તેઓ તે કમળ-દાંડીનો અંત પણ જાણી શક્યા નહીં, તો પછી આપણી પ્રતિબિંબ અને શાણપણની શક્તિ તેમને કેવી રીતે સાકાર કરી શકે?107.

ਬਰਨੀ ਨ ਜਾਤਿ ਜਿਹ ਛਬਿ ਸੁਰੰਗ ॥
baranee na jaat jih chhab surang |

જેની સુંદર છબી વર્ણવી શકાતી નથી.

ਆਭਾ ਆਪਾਰ ਮਹਿਮਾ ਅਭੰਗ ॥
aabhaa aapaar mahimaa abhang |

તેઓ, જેની ભવ્ય સુંદરતા વર્ણવી શકાતી નથી, તેમની મહાનતા અને મહિમા અનંત છે

ਜਿਹ ਏਕ ਰੂਪ ਕਿਨੋ ਅਨੇਕ ॥
jih ek roop kino anek |

જેણે અનેક રૂપ ધારણ કર્યા છે,

ਪਗ ਛੋਰਿ ਆਨ ਤਿਹ ਧਰੋ ਟੇਕ ॥੧੦੮॥
pag chhor aan tih dharo ttek |108|

તેઓ, માત્ર તેમના ચરણોમાં ધ્યાન કરતા એક કરતાં વધુ સ્વરૂપોમાં પ્રગટ થયા છે.108.

ਰੂਆਲ ਛੰਦ ॥
rooaal chhand |

રૂઆલ સ્ટેન્ઝા

ਭਾਤਿ ਭਾਤਿ ਬਿਅੰਤਿ ਦੇਸ ਭਵੰਤ ਕਿਰਤ ਉਚਾਰ ॥
bhaat bhaat biant des bhavant kirat uchaar |

અત્રિ મુનિના પુત્ર (દત્ત) ભગવાનના ગુણગાન ગાતા ભંત ભંતની અનંત ભૂમિમાં ફર્યા.

ਭਾਤਿ ਭਾਤਿ ਪਗੋ ਲਗਾ ਤਜਿ ਗਰਬ ਅਤ੍ਰਿ ਕੁਮਾਰ ॥
bhaat bhaat pago lagaa taj garab atr kumaar |

વિવિધ ઋષિઓના ચરણ સ્પર્શ કરીને અને પોતાના અભિમાનનો ત્યાગ કરીને અત્રિનો પુત્ર દત્ત વિવિધ દેશોમાં ભટકવા લાગ્યો.

ਕੋਟਿ ਬਰਖ ਕਰੀ ਜਬੈ ਹਰਿ ਸੇਵਿ ਵਾ ਚਿਤੁ ਲਾਇ ॥
kott barakh karee jabai har sev vaa chit laae |

જડ ચિતનું વાવેતર કરીને કરોડો વર્ષો સુધી હરિની સેવા કરી.

ਅਕਸਮਾਤ ਭਈ ਤਬੈ ਤਿਹ ਬਿਓਮ ਬਾਨ ਬਨਾਇ ॥੧੦੯॥
akasamaat bhee tabai tih biom baan banaae |109|

જ્યારે, લાખો વર્ષો સુધી, તેમણે એકલા મનથી ભગવાનની સેવા કરી, ત્યારે અચાનક, સ્વર્ગમાંથી અવાજ આવ્યો.109.

ਬ੍ਯੋਮ ਬਾਨੀ ਬਾਚ ਦਤ ਪ੍ਰਤਿ ॥
bayom baanee baach dat prat |

(હવે અમર ભગવાનને પ્રથમ ગુરુ તરીકે અપનાવવાનું વર્ણન શરૂ થાય છે) દત્તને સંબોધિત સ્વર્ગીય અવાજની વાણી :

ਦਤ ਸਤਿ ਕਹੋ ਤੁਝੈ ਗੁਰ ਹੀਣ ਮੁਕਤਿ ਨ ਹੋਇ ॥
dat sat kaho tujhai gur heen mukat na hoe |

ઓ દત્ત! હું તમને સત્ય કહું છું, ગુરુ વિના મોક્ષ નહીં થાય.

ਰਾਵ ਰੰਕ ਪ੍ਰਜਾ ਵਜਾ ਇਮ ਭਾਖਈ ਸਭ ਕੋਇ ॥
raav rank prajaa vajaa im bhaakhee sabh koe |

“ઓ દત્ત! હું તમને સત્ય કહું છું કે પ્રજા, રાજા, ગરીબ અને અન્યમાંથી કોઈને પણ ગુરુ વિના મોક્ષ નથી મળતો.

ਕੋਟਿ ਕਸਟ ਨ ਕਿਉ ਕਰੋ ਨਹੀ ਐਸ ਦੇਹਿ ਉਧਾਰ ॥
kott kasatt na kiau karo nahee aais dehi udhaar |

કેમ કરો છો કરોડો દુઃખ, આ રીતે દેહ ન સચવાય.

ਜਾਇ ਕੈ ਗੁਰ ਕੀਜੀਐ ਸੁਨਿ ਸਤਿ ਅਤ੍ਰਿ ਕੁਮਾਰ ॥੧੧੦॥
jaae kai gur keejeeai sun sat atr kumaar |110|

"તમે લાખો વિપત્તિઓ સહન કરો, પરંતુ આ શરીરનો ઉદ્ધાર થશે નહીં, માટે હે અત્રિ પુત્ર, તમે ગુરુ ગ્રહણ કરો."110.

ਦਤ ਬਾਚ ॥
dat baach |

દત્તનું ભાષણ:

ਰੂਆਲ ਛੰਦ ॥
rooaal chhand |

રૂઆલ સ્ટેન્ઝા

ਐਸ ਬਾਕ ਭਏ ਜਬੈ ਤਬ ਦਤ ਸਤ ਸਰੂਪ ॥
aais baak bhe jabai tab dat sat saroop |

જ્યારે આ પ્રકારનું આકાશ બોલ્યું, ત્યારે દત્ત જે સત સરૂપ છે,

ਸਿੰਧੁ ਸੀਲ ਸੁਬ੍ਰਿਤ ਕੋ ਨਦ ਗ੍ਯਾਨ ਕੋ ਜਨੁ ਕੂਪ ॥
sindh seel subrit ko nad gayaan ko jan koop |

જ્યારે સ્વર્ગનો આ અવાજ સંભળાયો, ત્યારે દત્ત, ગુણો અને જ્ઞાનના ભંડાર અને નમ્રતાના સાગર ભગવાનના ચરણોમાં પ્રણામ કરતા બોલ્યા,

ਪਾਨ ਲਾਗ ਡੰਡੌਤਿ ਕੈ ਇਹ ਭਾਤਿ ਕੀਨ ਉਚਾਰ ॥
paan laag ddanddauat kai ih bhaat keen uchaar |

તે પગ પર પડ્યો અને આ રીતે બોલવા લાગ્યો

ਕਉਨ ਸੋ ਗੁਰ ਕੀਜੀਐ ਕਹਿ ਮੋਹਿ ਤਤ ਬਿਚਾਰ ॥੧੧੧॥
kaun so gur keejeeai keh mohi tat bichaar |111|

“હે પ્રભુ! કૃપયા મને આ બાબતનો મૂળ જણાવો કે મારે મારા ગુરુ કોને અપનાવવા જોઈએ?”111.

ਬ੍ਯੋਮ ਬਾਨੀ ਬਾਚ ॥
bayom baanee baach |

સ્વર્ગીય અવાજની વાણી:

ਜਉਨ ਚਿਤ ਬਿਖੈ ਰੁਚੈ ਸੋਈ ਕੀਜੀਐ ਗੁਰਦੇਵ ॥
jaun chit bikhai ruchai soee keejeeai guradev |

જે ચિતને પ્રસન્ન કરે છે તેણે ગુરુ બનવું જોઈએ.