श्री गुरु ग्रंथ साहिब

पान - 1246


ਮਃ ੧ ॥
मः १ ॥

पहिली मेहल:

ਮਨਹੁ ਜਿ ਅੰਧੇ ਕੂਪ ਕਹਿਆ ਬਿਰਦੁ ਨ ਜਾਣਨੑੀ ॥
मनहु जि अंधे कूप कहिआ बिरदु न जाणनी ॥

ज्या नश्वरांची मने खोल गडद खड्ड्यांसारखी आहेत त्यांना जीवनाचा उद्देश समजावून सांगितला तरी कळत नाही.

ਮਨਿ ਅੰਧੈ ਊਂਧੈ ਕਵਲਿ ਦਿਸਨਿੑ ਖਰੇ ਕਰੂਪ ॥
मनि अंधै ऊंधै कवलि दिसनि खरे करूप ॥

त्यांची मने आंधळी आहेत आणि त्यांचे हृदय-कमळ उलटे आहेत; ते पूर्णपणे कुरूप दिसतात.

ਇਕਿ ਕਹਿ ਜਾਣਹਿ ਕਹਿਆ ਬੁਝਹਿ ਤੇ ਨਰ ਸੁਘੜ ਸਰੂਪ ॥
इकि कहि जाणहि कहिआ बुझहि ते नर सुघड़ सरूप ॥

काहींना कसे बोलावे हे माहित असते आणि त्यांना काय सांगितले जाते ते समजते. ते शहाणे आणि सुंदर आहेत.

ਇਕਨਾ ਨਾਦ ਨ ਬੇਦ ਨ ਗੀਅ ਰਸੁ ਰਸ ਕਸ ਨ ਜਾਣੰਤਿ ॥
इकना नाद न बेद न गीअ रसु रस कस न जाणंति ॥

काहींना नाद किंवा वेद, संगीत, गुण किंवा दुर्गुण यांचा ध्वनी-प्रवाह समजत नाही.

ਇਕਨਾ ਸੁਧਿ ਨ ਬੁਧਿ ਨ ਅਕਲਿ ਸਰ ਅਖਰ ਕਾ ਭੇਉ ਨ ਲਹੰਤਿ ॥
इकना सुधि न बुधि न अकलि सर अखर का भेउ न लहंति ॥

काहींना समंजसपणा, बुद्धी किंवा उदात्त बुद्धी नसते; त्यांना देवाच्या वचनातील रहस्य समजत नाही.

ਨਾਨਕ ਸੇ ਨਰ ਅਸਲਿ ਖਰ ਜਿ ਬਿਨੁ ਗੁਣ ਗਰਬੁ ਕਰੰਤਿ ॥੨॥
नानक से नर असलि खर जि बिनु गुण गरबु करंति ॥२॥

नानक, ते गाढव आहेत; त्यांना स्वत:चा खूप अभिमान आहे, पण त्यांच्यात कोणतेही गुण नाहीत. ||2||

ਪਉੜੀ ॥
पउड़ी ॥

पौरी:

ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਭ ਪਵਿਤੁ ਹੈ ਧਨੁ ਸੰਪੈ ਮਾਇਆ ॥
गुरमुखि सभ पवितु है धनु संपै माइआ ॥

गुरुमुखासाठी, सर्व काही पवित्र आहे: संपत्ती, मालमत्ता, माया.

ਹਰਿ ਅਰਥਿ ਜੋ ਖਰਚਦੇ ਦੇਂਦੇ ਸੁਖੁ ਪਾਇਆ ॥
हरि अरथि जो खरचदे देंदे सुखु पाइआ ॥

जे परमेश्वराची संपत्ती खर्च करतात त्यांना दानातून शांती मिळते.

ਜੋ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਧਿਆਇਦੇ ਤਿਨ ਤੋਟਿ ਨ ਆਇਆ ॥
जो हरि नामु धिआइदे तिन तोटि न आइआ ॥

जे भगवंताच्या नामाचे चिंतन करतात ते कधीही वंचित होत नाहीत.

ਗੁਰਮੁਖਾਂ ਨਦਰੀ ਆਵਦਾ ਮਾਇਆ ਸੁਟਿ ਪਾਇਆ ॥
गुरमुखां नदरी आवदा माइआ सुटि पाइआ ॥

गुरुमुख भगवंताच्या दर्शनाला येतात आणि मायेच्या गोष्टी सोडून जातात.

ਨਾਨਕ ਭਗਤਾਂ ਹੋਰੁ ਚਿਤਿ ਨ ਆਵਈ ਹਰਿ ਨਾਮਿ ਸਮਾਇਆ ॥੨੨॥
नानक भगतां होरु चिति न आवई हरि नामि समाइआ ॥२२॥

हे नानक, भक्त इतर कशाचाही विचार करत नाहीत; ते परमेश्वराच्या नामात लीन होतात. ||२२||

ਸਲੋਕ ਮਃ ੪ ॥
सलोक मः ४ ॥

सालोक, चौथी मेहल:

ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵਨਿ ਸੇ ਵਡਭਾਗੀ ॥
सतिगुरु सेवनि से वडभागी ॥

जे खरे गुरूंची सेवा करतात ते भाग्यवान असतात.

ਸਚੈ ਸਬਦਿ ਜਿਨੑਾ ਏਕ ਲਿਵ ਲਾਗੀ ॥
सचै सबदि जिना एक लिव लागी ॥

ते खऱ्या शब्दाशी, एका भगवंताच्या वचनाशी प्रेमाने जोडलेले आहेत.

ਗਿਰਹ ਕੁਟੰਬ ਮਹਿ ਸਹਜਿ ਸਮਾਧੀ ॥
गिरह कुटंब महि सहजि समाधी ॥

स्वतःच्या घराण्यात आणि कुटुंबात ते नैसर्गिक समाधीत असतात.

ਨਾਨਕ ਨਾਮਿ ਰਤੇ ਸੇ ਸਚੇ ਬੈਰਾਗੀ ॥੧॥
नानक नामि रते से सचे बैरागी ॥१॥

हे नानक, जे नामाशी जोडलेले आहेत ते खरोखर जगापासून अलिप्त आहेत. ||1||

ਮਃ ੪ ॥
मः ४ ॥

चौथी मेहल:

ਗਣਤੈ ਸੇਵ ਨ ਹੋਵਈ ਕੀਤਾ ਥਾਇ ਨ ਪਾਇ ॥
गणतै सेव न होवई कीता थाइ न पाइ ॥

गणना केलेली सेवा ही सेवा नाही आणि जे केले जाते ते मंजूर केले जात नाही.

ਸਬਦੈ ਸਾਦੁ ਨ ਆਇਓ ਸਚਿ ਨ ਲਗੋ ਭਾਉ ॥
सबदै सादु न आइओ सचि न लगो भाउ ॥

नश्वराचे खरे भगवान भगवंतावर प्रेम नसल्यास शब्द, भगवंताच्या वचनाची चव चाखली जात नाही.

ਸਤਿਗੁਰੁ ਪਿਆਰਾ ਨ ਲਗਈ ਮਨਹਠਿ ਆਵੈ ਜਾਇ ॥
सतिगुरु पिआरा न लगई मनहठि आवै जाइ ॥

हट्टी मनाच्या माणसाला खरे गुरूही आवडत नाहीत; तो येतो आणि पुनर्जन्मात जातो.

ਜੇ ਇਕ ਵਿਖ ਅਗਾਹਾ ਭਰੇ ਤਾਂ ਦਸ ਵਿਖਾਂ ਪਿਛਾਹਾ ਜਾਇ ॥
जे इक विख अगाहा भरे तां दस विखां पिछाहा जाइ ॥

तो एक पाऊल पुढे आणि दहा पावले मागे घेतो.

ਸਤਿਗੁਰ ਕੀ ਸੇਵਾ ਚਾਕਰੀ ਜੇ ਚਲਹਿ ਸਤਿਗੁਰ ਭਾਇ ॥
सतिगुर की सेवा चाकरी जे चलहि सतिगुर भाइ ॥

जर मनुष्य खऱ्या गुरूंच्या इच्छेनुसार चालला तर खऱ्या गुरूंची सेवा करण्याचे काम करतो.

ਆਪੁ ਗਵਾਇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਨੋ ਮਿਲੈ ਸਹਜੇ ਰਹੈ ਸਮਾਇ ॥
आपु गवाइ सतिगुरू नो मिलै सहजे रहै समाइ ॥

तो आपला स्वाभिमान गमावून बसतो, आणि तो खऱ्या गुरूला भेटतो; तो प्रभूमध्ये अंतर्ज्ञानी लीन राहतो.

ਨਾਨਕ ਤਿਨੑਾ ਨਾਮੁ ਨ ਵੀਸਰੈ ਸਚੇ ਮੇਲਿ ਮਿਲਾਇ ॥੨॥
नानक तिना नामु न वीसरै सचे मेलि मिलाइ ॥२॥

हे नानक, ते नाम, परमेश्वराचे नाव विसरत नाहीत; ते सत्य परमेश्वराशी एकरूप झाले आहेत. ||2||

ਪਉੜੀ ॥
पउड़ी ॥

पौरी:

ਖਾਨ ਮਲੂਕ ਕਹਾਇਦੇ ਕੋ ਰਹਣੁ ਨ ਪਾਈ ॥
खान मलूक कहाइदे को रहणु न पाई ॥

ते स्वतःला सम्राट आणि राज्यकर्ते म्हणवतात, परंतु त्यांच्यापैकी कोणालाही राहू दिले जाणार नाही.

ਗੜੑ ਮੰਦਰ ਗਚ ਗੀਰੀਆ ਕਿਛੁ ਸਾਥਿ ਨ ਜਾਈ ॥
गड़ मंदर गच गीरीआ किछु साथि न जाई ॥

त्यांचे भक्कम किल्ले आणि वाड्या - त्यापैकी कोणीही त्यांच्यासोबत जाणार नाही.

ਸੋਇਨ ਸਾਖਤਿ ਪਉਣ ਵੇਗ ਧ੍ਰਿਗੁ ਧ੍ਰਿਗੁ ਚਤੁਰਾਈ ॥
सोइन साखति पउण वेग ध्रिगु ध्रिगु चतुराई ॥

त्यांचे सोने आणि घोडे, वाऱ्यासारखे वेगवान, शापित आहेत आणि त्यांच्या चतुर युक्त्या शापित आहेत.

ਛਤੀਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪਰਕਾਰ ਕਰਹਿ ਬਹੁ ਮੈਲੁ ਵਧਾਈ ॥
छतीह अंम्रित परकार करहि बहु मैलु वधाई ॥

छत्तीस स्वादिष्ट पदार्थ खाल्ल्याने ते प्रदूषणाने फुगले.

ਨਾਨਕ ਜੋ ਦੇਵੈ ਤਿਸਹਿ ਨ ਜਾਣਨੑੀ ਮਨਮੁਖਿ ਦੁਖੁ ਪਾਈ ॥੨੩॥
नानक जो देवै तिसहि न जाणनी मनमुखि दुखु पाई ॥२३॥

हे नानक, स्वेच्छेने मनुमुख देणाऱ्याला ओळखत नाही आणि म्हणून तो दुःखाने ग्रासतो. ||२३||

ਸਲੋਕ ਮਃ ੩ ॥
सलोक मः ३ ॥

सालोक, तिसरी मेहल:

ਪੜਿੑ ਪੜਿੑ ਪੰਡਿਤ ਮੁੋਨੀ ਥਕੇ ਦੇਸੰਤਰ ਭਵਿ ਥਕੇ ਭੇਖਧਾਰੀ ॥
पड़ि पड़ि पंडित मुोनी थके देसंतर भवि थके भेखधारी ॥

पंडित, धर्मपंडित आणि मूक ऋषी कंटाळा येईपर्यंत वाचन करतात. ते त्यांच्या धार्मिक पोशाखात परदेशात फिरतात, जोपर्यंत ते संपत नाहीत.

ਦੂਜੈ ਭਾਇ ਨਾਉ ਕਦੇ ਨ ਪਾਇਨਿ ਦੁਖੁ ਲਾਗਾ ਅਤਿ ਭਾਰੀ ॥
दूजै भाइ नाउ कदे न पाइनि दुखु लागा अति भारी ॥

द्वैताच्या प्रेमात त्यांना नाम कधीच प्राप्त होत नाही. वेदनेच्या मुठीत धरून त्यांना भयंकर त्रास सहन करावा लागतो.

ਮੂਰਖ ਅੰਧੇ ਤ੍ਰੈ ਗੁਣ ਸੇਵਹਿ ਮਾਇਆ ਕੈ ਬਿਉਹਾਰੀ ॥
मूरख अंधे त्रै गुण सेवहि माइआ कै बिउहारी ॥

आंधळा मूर्ख तीन गुणांची, तीन स्वभावांची सेवा करतात; ते फक्त मायेशीच व्यवहार करतात.

ਅੰਦਰਿ ਕਪਟੁ ਉਦਰੁ ਭਰਣ ਕੈ ਤਾਈ ਪਾਠ ਪੜਹਿ ਗਾਵਾਰੀ ॥
अंदरि कपटु उदरु भरण कै ताई पाठ पड़हि गावारी ॥

आपल्या अंत:करणात फसवणूक करून, मूर्ख लोक पोट भरण्यासाठी पवित्र ग्रंथ वाचतात.

ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵੇ ਸੋ ਸੁਖੁ ਪਾਏ ਜਿਨ ਹਉਮੈ ਵਿਚਹੁ ਮਾਰੀ ॥
सतिगुरु सेवे सो सुखु पाए जिन हउमै विचहु मारी ॥

जो खऱ्या गुरूंची सेवा करतो त्याला शांती मिळते; तो आतून अहंकार नाहीसा करतो.

ਨਾਨਕ ਪੜਣਾ ਗੁਨਣਾ ਇਕੁ ਨਾਉ ਹੈ ਬੂਝੈ ਕੋ ਬੀਚਾਰੀ ॥੧॥
नानक पड़णा गुनणा इकु नाउ है बूझै को बीचारी ॥१॥

हे नानक, जप आणि राहण्यासाठी एकच नाम आहे; यावर विचार करणारे आणि समजून घेणारे किती दुर्मिळ आहेत. ||1||

ਮਃ ੩ ॥
मः ३ ॥

तिसरी मेहल:

ਨਾਂਗੇ ਆਵਣਾ ਨਾਂਗੇ ਜਾਣਾ ਹਰਿ ਹੁਕਮੁ ਪਾਇਆ ਕਿਆ ਕੀਜੈ ॥
नांगे आवणा नांगे जाणा हरि हुकमु पाइआ किआ कीजै ॥

नग्न आपण येतो, आणि नग्न आपण जातो. हे परमेश्वराच्या आज्ञेने आहे; आम्ही आणखी काय करू शकतो?

ਜਿਸ ਕੀ ਵਸਤੁ ਸੋਈ ਲੈ ਜਾਇਗਾ ਰੋਸੁ ਕਿਸੈ ਸਿਉ ਕੀਜੈ ॥
जिस की वसतु सोई लै जाइगा रोसु किसै सिउ कीजै ॥

वस्तू त्याच्या मालकीची आहे; तो काढून घेईल; कोणावर रागावले पाहिजे.

ਗੁਰਮੁਖਿ ਹੋਵੈ ਸੁ ਭਾਣਾ ਮੰਨੇ ਸਹਜੇ ਹਰਿ ਰਸੁ ਪੀਜੈ ॥
गुरमुखि होवै सु भाणा मंने सहजे हरि रसु पीजै ॥

जो गुरुमुख होतो तो देवाची इच्छा स्वीकारतो; तो अंतःप्रेरणेने परमेश्वराच्या उदात्त तत्वात मद्यपान करतो.

ਨਾਨਕ ਸੁਖਦਾਤਾ ਸਦਾ ਸਲਾਹਿਹੁ ਰਸਨਾ ਰਾਮੁ ਰਵੀਜੈ ॥੨॥
नानक सुखदाता सदा सलाहिहु रसना रामु रवीजै ॥२॥

हे नानक, सदैव शांती देणाऱ्याची स्तुती करा; तुझ्या जिभेने परमेश्वराचा आस्वाद घ्या. ||2||


सूची (1 - 1430)
जप पान: 1 - 8
सो दर पान: 8 - 10
सो पुरख पान: 10 - 12
सोहला पान: 12 - 13
सिरी राग पान: 14 - 93
राग माझ पान: 94 - 150
राग गउड़ी पान: 151 - 346
राग आसा पान: 347 - 488
राग गूजरी पान: 489 - 526
राग देवगणधारी पान: 527 - 536
राग बिहागड़ा पान: 537 - 556
राग वढ़हंस पान: 557 - 594
राग सोरठ पान: 595 - 659
राग धनसारी पान: 660 - 695
राग जैतसरी पान: 696 - 710
राग तोडी पान: 711 - 718
राग बैराडी पान: 719 - 720
राग तिलंग पान: 721 - 727
राग सूही पान: 728 - 794
राग बिलावल पान: 795 - 858
राग गोंड पान: 859 - 875
राग रामकली पान: 876 - 974
राग नट नारायण पान: 975 - 983
राग माली पान: 984 - 988
राग मारू पान: 989 - 1106
राग तुखारी पान: 1107 - 1117
राग केदारा पान: 1118 - 1124
राग भैरौ पान: 1125 - 1167
राग वसंत पान: 1168 - 1196
राग सारंगस पान: 1197 - 1253
राग मलार पान: 1254 - 1293
राग कानडा पान: 1294 - 1318
राग कल्याण पान: 1319 - 1326
राग प्रभाती पान: 1327 - 1351
राग जयवंती पान: 1352 - 1359
सलोक सहस्रकृति पान: 1353 - 1360
गाथा महला 5 पान: 1360 - 1361
फुनहे महला 5 पान: 1361 - 1363
चौबोले महला 5 पान: 1363 - 1364
सलोक भगत कबीर जिओ के पान: 1364 - 1377
सलोक सेख फरीद के पान: 1377 - 1385
सवईए स्री मुखबाक महला 5 पान: 1385 - 1389
सवईए महले पहिले के पान: 1389 - 1390
सवईए महले दूजे के पान: 1391 - 1392
सवईए महले तीजे के पान: 1392 - 1396
सवईए महले चौथे के पान: 1396 - 1406
सवईए महले पंजवे के पान: 1406 - 1409
सलोक वारा ते वधीक पान: 1410 - 1426
सलोक महला 9 पान: 1426 - 1429
मुंदावणी महला 5 पान: 1429 - 1429
रागमाला पान: 1430 - 1430