प्रथम मेहल, बसन्त : १.
वसन्तस्य ऋतुः, एतावत् मनोहरः, आगतः।
त्वत्प्रेमयुक्ता ये भगवन् ते नाम जपन्ति हर्षेण ।
अन्यं कम् पूजयेयम् ? कस्य पादयोः प्रणामं कर्तव्यम् ? ||१||
दासोऽहं तव दासानां सार्वभौम नृप ।
विश्वजीवने त्वदन्यथा विद्यते । ||१||विराम||
एकमेव रूपं भवतः, तथापि भवतः असंख्यरूपाः सन्ति।
कस्य पूजनीयम् ? कस्य पुरतः धूपं दहामि ?
भवतः सीमाः न लभ्यन्ते। कथं कश्चित् तान् प्राप्नुयात् ?
दासोऽहं तव दासानां सार्वभौम नृप । ||२||
वर्षचक्राणि तीर्थस्थानानि च तव भगवन् ।
सत्यं ते नाम सत्यं भगवन् भगवन्।
तव राज्यं न ज्ञातुं शक्यते शाश्वत अविचलेश्वरेश्वर |
यद्यपि त्वं अज्ञातोऽसि तथापि वयं तव नाम जपामः । ||३||
दरिद्रः नानकः किं वक्तुं शक्नोति ?
सर्वे जनाः एकेश्वरं स्तुवन्ति।
नानकः तादृशानां जनानां पादयोः शिरः स्थापयति।
तव नाम्ना यज्ञोऽस्मि यावन्तः सन्ति भगवन् । ||४||२||
बसन्तः ऋतुपरिवर्तनं वसन्तस्य नवीनतां च सूचयति । अयं रागः मनः स्वार्थं ब्रशं कर्तुं प्रोत्साहयति, यथा वसन्तशुद्धिः सर्वाणि मकरजालानि अपसारयति, नूतनं आरम्भं च निर्माति। नूतनस्य आरम्भस्य नूतनचक्रस्य आरम्भस्य च आशायाः, अपेक्षायाः च भावाः सन्ति । परन्तु एते भावाः ऋतुस्य शारीरिकपरिवर्तने आश्रिताः न भवन्ति, अपितु परिवर्तनस्य आन्तरिकप्रयत्नस्य प्रोत्साहनं भवन्ति ।