ਬਾਰਹ ਮਾਹਾ ਮਾਂਝ ਮਹਲਾ ੫ ਘਰੁ ੪ ॥
baarah maahaa maanjh mahalaa 5 ghar 4 |

બારહ માહા ~ બાર માસ: માજ, પાંચમી મહેલ, ચોથું ઘર:

ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥
ik oankaar satigur prasaad |

એક સાર્વત્રિક સર્જક ભગવાન. સાચા ગુરુની કૃપાથી:

ਕਿਰਤਿ ਕਰਮ ਕੇ ਵੀਛੁੜੇ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਮੇਲਹੁ ਰਾਮ ॥
kirat karam ke veechhurre kar kirapaa melahu raam |

અમે કરેલા કાર્યોથી અમે તમારાથી અલગ થયા છીએ. કૃપા કરીને તમારી દયા બતાવો, અને અમને તમારી સાથે જોડો, ભગવાન.

ਚਾਰਿ ਕੁੰਟ ਦਹ ਦਿਸ ਭ੍ਰਮੇ ਥਕਿ ਆਏ ਪ੍ਰਭ ਕੀ ਸਾਮ ॥
chaar kuntt dah dis bhrame thak aae prabh kee saam |

પૃથ્વીના ચારે ખૂણામાં અને દસ દિશામાં ભટકીને આપણે કંટાળી ગયા છીએ. અમે તમારા ધામમાં આવ્યા છીએ, ભગવાન.

ਧੇਨੁ ਦੁਧੈ ਤੇ ਬਾਹਰੀ ਕਿਤੈ ਨ ਆਵੈ ਕਾਮ ॥
dhen dudhai te baaharee kitai na aavai kaam |

દૂધ વિના, ગાય કોઈ કામ કરતી નથી.

ਜਲ ਬਿਨੁ ਸਾਖ ਕੁਮਲਾਵਤੀ ਉਪਜਹਿ ਨਾਹੀ ਦਾਮ ॥
jal bin saakh kumalaavatee upajeh naahee daam |

પાણી વિના, પાક સુકાઈ જાય છે, અને તે સારી કિંમત લાવશે નહીં.

ਹਰਿ ਨਾਹ ਨ ਮਿਲੀਐ ਸਾਜਨੈ ਕਤ ਪਾਈਐ ਬਿਸਰਾਮ ॥
har naah na mileeai saajanai kat paaeeai bisaraam |

જો આપણે આપણા મિત્ર, ભગવાનને ન મળીએ, તો આપણે આપણું વિશ્રામ સ્થાન કેવી રીતે મેળવી શકીએ?

ਜਿਤੁ ਘਰਿ ਹਰਿ ਕੰਤੁ ਨ ਪ੍ਰਗਟਈ ਭਠਿ ਨਗਰ ਸੇ ਗ੍ਰਾਮ ॥
jit ghar har kant na pragattee bhatth nagar se graam |

એ ઘરો, એ હૃદય, જેમાં પતિ ભગવાન પ્રગટ નથી-તે નગરો અને ગામડાઓ સળગતી ભઠ્ઠી જેવા છે.

ਸ੍ਰਬ ਸੀਗਾਰ ਤੰਬੋਲ ਰਸ ਸਣੁ ਦੇਹੀ ਸਭ ਖਾਮ ॥
srab seegaar tanbol ras san dehee sabh khaam |

બધી સજાવટ, શ્વાસને મધુર બનાવવા માટે સોપારી ચાવવાની અને શરીરને જ, બધું જ નકામું અને નિરર્થક છે.

ਪ੍ਰਭ ਸੁਆਮੀ ਕੰਤ ਵਿਹੂਣੀਆ ਮੀਤ ਸਜਣ ਸਭਿ ਜਾਮ ॥
prabh suaamee kant vihooneea meet sajan sabh jaam |

ભગવાન વિના, આપણા પતિ, આપણા ભગવાન અને માસ્ટર, બધા મિત્રો અને સાથીઓ મૃત્યુના દૂત જેવા છે.

ਨਾਨਕ ਕੀ ਬੇਨੰਤੀਆ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਦੀਜੈ ਨਾਮੁ ॥
naanak kee benanteea kar kirapaa deejai naam |

આ નાનકની પ્રાર્થના છે: "કૃપા કરીને તમારી દયા બતાવો, અને તમારું નામ આપો.

ਹਰਿ ਮੇਲਹੁ ਸੁਆਮੀ ਸੰਗਿ ਪ੍ਰਭ ਜਿਸ ਕਾ ਨਿਹਚਲ ਧਾਮ ॥੧॥
har melahu suaamee sang prabh jis kaa nihachal dhaam |1|

હે મારા ભગવાન અને માસ્ટર, કૃપા કરીને મને તમારી સાથે જોડો, હે ભગવાન, તમારી હાજરીની શાશ્વત હવેલીમાં." ||1||

ਚੇਤਿ ਗੋਵਿੰਦੁ ਅਰਾਧੀਐ ਹੋਵੈ ਅਨੰਦੁ ਘਣਾ ॥
chet govind araadheeai hovai anand ghanaa |

ચૈત મહિનામાં, બ્રહ્માંડના ભગવાનનું ધ્યાન કરવાથી, ઊંડો અને ગહન આનંદ થાય છે.

ਸੰਤ ਜਨਾ ਮਿਲਿ ਪਾਈਐ ਰਸਨਾ ਨਾਮੁ ਭਣਾ ॥
sant janaa mil paaeeai rasanaa naam bhanaa |

નમ્ર સંતો સાથે મળવાથી, ભગવાન મળે છે, કારણ કે આપણે તેમની જીભથી તેમના નામનો જપ કરીએ છીએ.

ਜਿਨਿ ਪਾਇਆ ਪ੍ਰਭੁ ਆਪਣਾ ਆਏ ਤਿਸਹਿ ਗਣਾ ॥
jin paaeaa prabh aapanaa aae tiseh ganaa |

જેમને ભગવાન મળ્યા છે તેઓનું આ સંસારમાં આવવું છે.

ਇਕੁ ਖਿਨੁ ਤਿਸੁ ਬਿਨੁ ਜੀਵਣਾ ਬਿਰਥਾ ਜਨਮੁ ਜਣਾ ॥
eik khin tis bin jeevanaa birathaa janam janaa |

જેઓ તેમના વિના જીવે છે, એક ક્ષણ માટે પણ - તેમનું જીવન નકામું છે.

ਜਲਿ ਥਲਿ ਮਹੀਅਲਿ ਪੂਰਿਆ ਰਵਿਆ ਵਿਚਿ ਵਣਾ ॥
jal thal maheeal pooriaa raviaa vich vanaa |

ભગવાન જળ, ભૂમિ અને સમગ્ર અવકાશમાં સંપૂર્ણ રીતે વ્યાપેલા છે. તે જંગલોમાં પણ સમાયેલ છે.

ਸੋ ਪ੍ਰਭੁ ਚਿਤਿ ਨ ਆਵਈ ਕਿਤੜਾ ਦੁਖੁ ਗਣਾ ॥
so prabh chit na aavee kitarraa dukh ganaa |

જેઓ ભગવાનને યાદ નથી કરતા-તેને કેટલી પીડા થાય છે!

ਜਿਨੀ ਰਾਵਿਆ ਸੋ ਪ੍ਰਭੂ ਤਿੰਨਾ ਭਾਗੁ ਮਣਾ ॥
jinee raaviaa so prabhoo tinaa bhaag manaa |

જેઓ પોતાના પરમાત્માનો વાસ કરે છે તેઓનું સૌભાગ્ય ખૂબ જ સારું હોય છે.

ਹਰਿ ਦਰਸਨ ਕੰਉ ਮਨੁ ਲੋਚਦਾ ਨਾਨਕ ਪਿਆਸ ਮਨਾ ॥
har darasan knau man lochadaa naanak piaas manaa |

મારું મન પ્રભુના દર્શનના ધન્ય દર્શન માટે ઝંખે છે. ઓ નાનક, મારું મન બહુ તરસ્યું છે!

ਚੇਤਿ ਮਿਲਾਏ ਸੋ ਪ੍ਰਭੂ ਤਿਸ ਕੈ ਪਾਇ ਲਗਾ ॥੨॥
chet milaae so prabhoo tis kai paae lagaa |2|

જે મને ચૈત મહિનામાં ભગવાન સાથે જોડે છે તેના ચરણોને હું સ્પર્શ કરું છું. ||2||

ਵੈਸਾਖਿ ਧੀਰਨਿ ਕਿਉ ਵਾਢੀਆ ਜਿਨਾ ਪ੍ਰੇਮ ਬਿਛੋਹੁ ॥
vaisaakh dheeran kiau vaadteea jinaa prem bichhohu |

વૈશાખ મહિનામાં કન્યા કઈ રીતે ધીરજ રાખી શકે? તેણી તેના પ્રિયથી અલગ થઈ ગઈ છે.

ਹਰਿ ਸਾਜਨੁ ਪੁਰਖੁ ਵਿਸਾਰਿ ਕੈ ਲਗੀ ਮਾਇਆ ਧੋਹੁ ॥
har saajan purakh visaar kai lagee maaeaa dhohu |

તે ભગવાનને, તેના જીવનસાથી, તેના ગુરુને ભૂલી ગઈ છે; તે કપટી માયા સાથે આસક્ત થઈ ગઈ છે.

ਪੁਤ੍ਰ ਕਲਤ੍ਰ ਨ ਸੰਗਿ ਧਨਾ ਹਰਿ ਅਵਿਨਾਸੀ ਓਹੁ ॥
putr kalatr na sang dhanaa har avinaasee ohu |

ન તો પુત્ર, ન પત્ની, ન સંપત્તિ તમારી સાથે જશે - ફક્ત શાશ્વત ભગવાન.

ਪਲਚਿ ਪਲਚਿ ਸਗਲੀ ਮੁਈ ਝੂਠੈ ਧੰਧੈ ਮੋਹੁ ॥
palach palach sagalee muee jhootthai dhandhai mohu |

ખોટા વ્યવસાયોના પ્રેમમાં ફસાઈને, આખી દુનિયા નાશ પામી રહી છે.

ਇਕਸੁ ਹਰਿ ਕੇ ਨਾਮ ਬਿਨੁ ਅਗੈ ਲਈਅਹਿ ਖੋਹਿ ॥
eikas har ke naam bin agai leeeh khohi |

એક ભગવાનના નામ વિના, તેઓ પરલોકમાં જીવન ગુમાવે છે.

ਦਯੁ ਵਿਸਾਰਿ ਵਿਗੁਚਣਾ ਪ੍ਰਭ ਬਿਨੁ ਅਵਰੁ ਨ ਕੋਇ ॥
day visaar viguchanaa prabh bin avar na koe |

દયાળુ પ્રભુને ભૂલીને તેઓ બરબાદ થઈ ગયા છે. ઈશ્વર વિના બીજું કોઈ જ નથી.

ਪ੍ਰੀਤਮ ਚਰਣੀ ਜੋ ਲਗੇ ਤਿਨ ਕੀ ਨਿਰਮਲ ਸੋਇ ॥
preetam charanee jo lage tin kee niramal soe |

જેઓ પ્રિય ભગવાનના ચરણોમાં જોડાયેલા છે તેમની પ્રતિષ્ઠા શુદ્ધ છે.

ਨਾਨਕ ਕੀ ਪ੍ਰਭ ਬੇਨਤੀ ਪ੍ਰਭ ਮਿਲਹੁ ਪਰਾਪਤਿ ਹੋਇ ॥
naanak kee prabh benatee prabh milahu paraapat hoe |

નાનક ભગવાનને આ પ્રાર્થના કરે છે: "કૃપા કરીને, આવો અને મને તમારી સાથે જોડો."

ਵੈਸਾਖੁ ਸੁਹਾਵਾ ਤਾਂ ਲਗੈ ਜਾ ਸੰਤੁ ਭੇਟੈ ਹਰਿ ਸੋਇ ॥੩॥
vaisaakh suhaavaa taan lagai jaa sant bhettai har soe |3|

વૈશાખ મહિનો સુંદર અને આનંદદાયક છે, જ્યારે સંત મને પ્રભુને મળવાનું કારણ આપે છે. ||3||

ਹਰਿ ਜੇਠਿ ਜੁੜੰਦਾ ਲੋੜੀਐ ਜਿਸੁ ਅਗੈ ਸਭਿ ਨਿਵੰਨਿ ॥
har jetth jurrandaa lorreeai jis agai sabh nivan |

જયત માસમાં કન્યા ભગવાનને મળવાની ઝંખના કરે છે. બધા તેમની આગળ નમ્રતાથી નમન કરે છે.

ਹਰਿ ਸਜਣ ਦਾਵਣਿ ਲਗਿਆ ਕਿਸੈ ਨ ਦੇਈ ਬੰਨਿ ॥
har sajan daavan lagiaa kisai na deee ban |

જેણે પ્રભુના ઝભ્ભાનું માથું પકડ્યું છે, સાચા મિત્ર - તેને કોઈ બંધનમાં રાખી શકતું નથી.

ਮਾਣਕ ਮੋਤੀ ਨਾਮੁ ਪ੍ਰਭ ਉਨ ਲਗੈ ਨਾਹੀ ਸੰਨਿ ॥
maanak motee naam prabh un lagai naahee san |

ભગવાનનું નામ રત્ન, મોતી છે. તે ચોરી કે છીનવી શકાતું નથી.

ਰੰਗ ਸਭੇ ਨਾਰਾਇਣੈ ਜੇਤੇ ਮਨਿ ਭਾਵੰਨਿ ॥
rang sabhe naaraaeinai jete man bhaavan |

પ્રભુમાં મનને પ્રસન્ન કરનાર સર્વ આનંદ છે.

ਜੋ ਹਰਿ ਲੋੜੇ ਸੋ ਕਰੇ ਸੋਈ ਜੀਅ ਕਰੰਨਿ ॥
jo har lorre so kare soee jeea karan |

જેમ ભગવાન ઈચ્છે છે, તેમ તે કાર્ય કરે છે, અને તેના જીવો પણ કાર્ય કરે છે.

ਜੋ ਪ੍ਰਭਿ ਕੀਤੇ ਆਪਣੇ ਸੇਈ ਕਹੀਅਹਿ ਧੰਨਿ ॥
jo prabh keete aapane seee kaheeeh dhan |

તેઓ જ ધન્ય કહેવાય છે, જેમને ભગવાને પોતાના બનાવ્યા છે.

ਆਪਣ ਲੀਆ ਜੇ ਮਿਲੈ ਵਿਛੁੜਿ ਕਿਉ ਰੋਵੰਨਿ ॥
aapan leea je milai vichhurr kiau rovan |

જો લોકો પોતાના પ્રયત્નોથી ભગવાનને મળી શકતા હોય, તો તેઓ વિચ્છેદની પીડામાં શા માટે રડતા હશે?

ਸਾਧੂ ਸੰਗੁ ਪਰਾਪਤੇ ਨਾਨਕ ਰੰਗ ਮਾਣੰਨਿ ॥
saadhoo sang paraapate naanak rang maanan |

હે નાનક, પવિત્રના સંગમાં તેને સાધ સંગતમાં મળવાથી આકાશી આનંદ મળે છે.

ਹਰਿ ਜੇਠੁ ਰੰਗੀਲਾ ਤਿਸੁ ਧਣੀ ਜਿਸ ਕੈ ਭਾਗੁ ਮਥੰਨਿ ॥੪॥
har jetth rangeelaa tis dhanee jis kai bhaag mathan |4|

જયત મહિનામાં, રમતિયાળ પતિ ભગવાન તેને મળે છે, જેમના કપાળ પર આટલું સારું ભાગ્ય નોંધાયેલું છે. ||4||

ਆਸਾੜੁ ਤਪੰਦਾ ਤਿਸੁ ਲਗੈ ਹਰਿ ਨਾਹੁ ਨ ਜਿੰਨਾ ਪਾਸਿ ॥
aasaarr tapandaa tis lagai har naahu na jinaa paas |

જેઓ તેમના પતિ ભગવાનની નજીક નથી તેમના માટે આષાર મહિનો ગરમ લાગે છે.

ਜਗਜੀਵਨ ਪੁਰਖੁ ਤਿਆਗਿ ਕੈ ਮਾਣਸ ਸੰਦੀ ਆਸ ॥
jagajeevan purakh tiaag kai maanas sandee aas |

તેઓએ ભગવાન આદિમ અસ્તિત્વ, વિશ્વના જીવનનો ત્યાગ કર્યો છે, અને તેઓ માત્ર મનુષ્યો પર આધાર રાખવા આવ્યા છે.

ਦੁਯੈ ਭਾਇ ਵਿਗੁਚੀਐ ਗਲਿ ਪਈਸੁ ਜਮ ਕੀ ਫਾਸ ॥
duyai bhaae vigucheeai gal pees jam kee faas |

દ્વૈતના પ્રેમમાં, આત્મા-કન્યા નાશ પામે છે; તેણીના ગળામાં તેણીએ મૃત્યુની ફાંસી પહેરી છે.

ਜੇਹਾ ਬੀਜੈ ਸੋ ਲੁਣੈ ਮਥੈ ਜੋ ਲਿਖਿਆਸੁ ॥
jehaa beejai so lunai mathai jo likhiaas |

જેમ તમે રોપશો, તેમ તમે લણશો; તમારું ભાગ્ય તમારા કપાળ પર નોંધાયેલું છે.

ਰੈਣਿ ਵਿਹਾਣੀ ਪਛੁਤਾਣੀ ਉਠਿ ਚਲੀ ਗਈ ਨਿਰਾਸ ॥
rain vihaanee pachhutaanee utth chalee gee niraas |

જીવન-રાત પસાર થાય છે, અને અંતે, વ્યક્તિને પસ્તાવો થાય છે અને પસ્તાવો થાય છે, અને પછી કોઈ આશા વિના વિદાય થાય છે.

ਜਿਨ ਕੌ ਸਾਧੂ ਭੇਟੀਐ ਸੋ ਦਰਗਹ ਹੋਇ ਖਲਾਸੁ ॥
jin kau saadhoo bhetteeai so daragah hoe khalaas |

જેઓ પવિત્ર સંતો સાથે મળે છે તેઓ ભગવાનના દરબારમાં મુક્ત થાય છે.

ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਭ ਆਪਣੀ ਤੇਰੇ ਦਰਸਨ ਹੋਇ ਪਿਆਸ ॥
kar kirapaa prabh aapanee tere darasan hoe piaas |

હે ભગવાન, મારા પર તમારી દયા બતાવો; હું તમારા દર્શનના ધન્ય દર્શન માટે તરસ્યો છું.

ਪ੍ਰਭ ਤੁਧੁ ਬਿਨੁ ਦੂਜਾ ਕੋ ਨਹੀ ਨਾਨਕ ਕੀ ਅਰਦਾਸਿ ॥
prabh tudh bin doojaa ko nahee naanak kee aradaas |

તમારા વિના, ભગવાન, બીજું કોઈ નથી. આ નાનકની નમ્ર પ્રાર્થના છે.

ਆਸਾੜੁ ਸੁਹੰਦਾ ਤਿਸੁ ਲਗੈ ਜਿਸੁ ਮਨਿ ਹਰਿ ਚਰਣ ਨਿਵਾਸ ॥੫॥
aasaarr suhandaa tis lagai jis man har charan nivaas |5|

આષાઢનો મહિનો સુખદ છે, જ્યારે પ્રભુના ચરણ મનમાં રહે છે. ||5||

ਸਾਵਣਿ ਸਰਸੀ ਕਾਮਣੀ ਚਰਨ ਕਮਲ ਸਿਉ ਪਿਆਰੁ ॥
saavan sarasee kaamanee charan kamal siau piaar |

સાવન મહિનામાં, જો તે ભગવાનના કમળના ચરણોમાં પ્રેમમાં પડે તો આત્મા-કન્યા ખુશ થાય છે.

ਮਨੁ ਤਨੁ ਰਤਾ ਸਚ ਰੰਗਿ ਇਕੋ ਨਾਮੁ ਅਧਾਰੁ ॥
man tan rataa sach rang iko naam adhaar |

તેનું મન અને શરીર સાચાના પ્રેમથી રંગાયેલા છે; તેનું નામ જ તેનો એકમાત્ર આધાર છે.

Sri Guru Granth Sahib
શબદ માહિતી

શીર્ષક: રાગ માઝ
લેખક: ગુરુ અર્જન દેવજી
પાન: 133 - 134
લાઇન નંબર: 5 - 11

રાગ માઝ

રાગ માઝની રચના શીખોના પાંચમા ગુરુ (શ્રી ગુરુ અર્જુન દેવજી) દ્વારા કરવામાં આવી હતી. રાગની ઉત્પત્તિ પંજાબી લોક સંગીતમાં આધારિત છે અને તેનો સાર 'ઓશિયન' ની માઝા પ્રદેશોની પરંપરાઓથી પ્રેરિત હતો; કોઈ પ્રિય વ્યક્તિના પાછા આવવાની રાહ જોવાની અને ઝંખવાની રમત. આ રાગ દ્વારા ઉદભવેલી લાગણીઓની તુલના ઘણી વખત માતા સાથે કરવામાં આવી છે જે લાંબા સમય સુધી છૂટાછેડા પછી તેના બાળકના પાછા આવવાની રાહ જોતી હોય છે. તેણીને બાળકના વળતરની અપેક્ષા અને આશા છે, જો કે તે જ ક્ષણે તેણી તેમના ઘરે પરત ફરવાની અનિશ્ચિતતાથી પીડાદાયક રીતે વાકેફ છે. આ રાગ આત્યંતિક પ્રેમની લાગણીને જીવંત કરે છે અને તેને અલગ થવાના દુ:ખ અને વેદના દ્વારા પ્રકાશિત કરવામાં આવે છે.